Tutaj cytuję z dzieła św. Hilarego z Poitiers O Trójcy, Księga VII, gdzie ten święty wyznaje, że termin Bóg odnosi się do boskich Osób, które dzielą to samo imię i naturę. Wszystkie wyróżnienia są moje.
31. Widzimy, jak żywy Syn żywego Ojca, Ten, który jest Bogiem od Boga, objawia jedność boskiej natury, nierozerwalnie Jednej i tej samej, oraz tajemnicę Swoich narodzin tymi słowami: Ja i Ojciec jedno jesteśmy.
Ponieważ pozorna arogancja tych słów wzbudziła uprzedzenie przeciwko Niemu, uczynił On bardziej jasnym, że mówił w świadomym posiadaniu Bóstwa, mówiąc: Wy mówicie, że zuhuliliście, ponieważ powiedziałem: Jestem Synem Bożym; pokazując w ten sposób, że jedność Jego natury z naturą Boga wynikała z narodzin od Boga.
A potem, aby przypieczętować ich wiarę w Jego narodzenie pozytywnym twierdzeniem, a zarazem uchronić ich przed wyobrażeniem, że narodzenie pociąga za sobą różnicę natury, wieńczy On swój wywód słowami: Wierzcie uczynkom, że Ojciec jest we mnie, a ja w Ojcu.
Czy Jego narodzenie, jak tu objawiono, ukazuje Jego Bóstwo jako niebędące Jego z natury, jako niebędące Jego z prawu? Każdy jest w Drugim; narodzenie Syna pochodzi tylko od Ojca; żadna obca lub niepodobna natura nie została wyniesiona do Bóstwa i nie subsystuje jako Bóg.
Bóg od Boga, trwający wiecznie, zawdzięcza swoje Bóstwo nikomu innemu jak Bogu. Wprowadźcie, jeśli widzicie okazję, dwóch bogów do wiary Kościoła; oddzielcie Syna od Ojca tak dalece, jak to możliwe, zgodnie z narodzeniem, które uznajecie; a jednak Ojciec jest w Synu, a Syn jest w Ojcu, i to nie poprzez jakąkolwiek wymianę emanacji, lecz przez doskonałe narodzenie żywej natury.
Tak więc nie możecie dodać do siebie Boga Ojca i Boga Syna i liczyć Ich jako dwóch Bogów, ponieważ Oni Dwaj są Jednym Bogiem. Nie możecie Ich ze sobą mieszać, ponieważ Oni Dwaj nie są Jedną Osobą.
I tak apostolska wiara odrzuca dwóch bogów; albowiem nie zna ona dwóch Ojców ani dwóch Synów. Wyznając Ojca, wyznaje Syna; wierzy w Syna, wierząc w Ojca.
Ponieważ imię Ojca pociąga za sobą imię Syna, jako że nikt nie może być ojcem bez posiadania syna. Dowodem istnienia syna jest dowód, że istniał ojciec, albowiem syn nie może istnieć inaczej niż od ojca. Kiedy wyznajemy, że Bóg jest Jeden, ZAPRZECZAMY, ABY BYŁ ON SAMOTNY; albowiem Syn jest dopełnieniem Ojca, a istnienie Syna zawdzięcza się Ojcu.
Lecz narodzenie nie powoduje żadnej zmiany w boskiej naturze; zarówno w Ojcu, jak i w Synu natura ta jest wierna swojemu rodzajowi. Właściwym zaś wyrazem dla nas tej jedności natury jest wyznanie że Oni, będąc Dwoma z narodzenia i generacji, są Jednym Bogiem, a nie jedną Osobą.
32. Pozostawimy głoszenie dwóch Bogów temu, kto potrafi głosić Jednego Boga bez wyznawania jedności; on ogłosi, że Bóg jest samotny, kto może zaprzeczyć, że istnieją dwie Osoby, z których Każda mieszka w Drugiej mocą Swojej natury i tajemnicą narodzin danych i przyjętych.
I aby człowiek mógł przypisać inną naturę Każdemu z Dwóch, ten, kto nie zna, że jedność Ojca i Syna jest objawioną prawdą.
Niech heretyci wymażą ten zapis o autorewleacji Syna: Ja w Ojcu, a Ojciec we mnie; wtedy, i dopiero wtedy, niech twierdzą, że są dwaj Bogowie lub jeden Bóg w samotności.
Nie ma żadnej wskazówki o więcej niż jednej naturze w tym, co powiedziano nam o Ich posiadaniu jednej boskiej natury. Prawda, że Bóg jest od Boga, nie mnoży Boga przez dwa; narodzenie niszczy przypuszczenie o samotnym Bogu.
I znowu, ponieważ Są od siebie zależni, tworzą jedność; a to, że Są od siebie zależni, jest udowodnione przez Ich bycie Jednym z Jednego.
Albowiem Jeden, rodząc Jednego, nie przekazał Mu niczego, co nie byłoby Jego własnym; a Jeden, rodząc się, otrzymał od Jednego tylko to, co należy do jednego.
Tak więc apostolska wiara, głosząc Ojca, będzie Go głosić jako Jednego Boga, a wyznając Syna, wyzna Go jako Jednego Boga; ponieważ ta sama boska natura istnieje w Obu, i ponieważ, ojciec będąc Bogiem, a Syn będąc Bogiem, a jedno imię Boga wyrażające naturę Obu, termin „Jedien Bóg?“ oznacza Dwoje. Bóg od Boga lub Bóg w Bogu nie oznacza, że są dwaj Bogowie, ponieważ Bóg trwa, Jeden z Jednego, wiecznie z jedną boską naturą i jednym boskim imieniem; ani Bóg nie maleje do pojedynczej Osoby, ponieważ Jeden i Jeden nigdy nie mogą być w samotności.
Dalsze lektury
TRÓJCA U IRENEUSZA I TERTULIANA
Podsumowanie trynitarianizmu Orygenesa
Św. Dionizy: Bóg Trójca to nie 3 Bogów!
Grzegorz z Nyssy: Nie mówcie o 3 Bogach!
Grzegorz z Nazjanzu: Bóg jest Trójcą
JAN Z DAMASCUS O TRÓJCY ŚWIĘTEJ I UNII HIPOSTATYCZNEJ
Grzegorz Palamas: Jeden Bóg to Trójca