Summa contra gentiles
św. Tomasz z Akwinu
Księga I
- Na czym polega zadanie mędrca
- Jaki jest zamiar autora w tym dziele
- Jaki jest możliwy sposób okazania prawdy boskiej
- Że prawdę o Bogu, do której może dojść rozum przyrodzony, odpowiednio podaje się ludziom jako przedmiot wiary
- Że te rzeczy, których nie można badać rozumem, podaje się odpowiednio jako przedmiot wiary
- Że nie jest lekkomyślnością uznawanie tych prawd, które podaje wiara, chociaż przewyższają one rozum
- Że prawda rozumu nie sprzeciwia się prawdzie wiary chrześcijańskiej
- W jakim stosunku stoi rozum ludzki do prawdy wiary
- O porządku i sposobie postępowania w tym dziele
- O mniemaniu tych, którzy mówią, iż nie można udowodnić, że Bóg istnieje, skoro to jest samo przez się oczywistym
- Odparcie powyższego zdania i rozwiązanie powyższych argumentów
- O mniemaniu tych którzy mówią, że nie można wykazać, iż Bóg istnieje, lecz tylko się w to wierzy
- Argumenty na udowodnienie istnienia Boga
- Że do poznania Boga należy posługiwać się drogą odsuwania
- Że Bóg jest wieczny
- Że w Bogu nie ma biernej możności
- Że w Bogu nie ma materii
- Że w Bogu nie ma złożenia
- Że w Bogu nie ma nic gwałtem ani poza naturą
- Że Bóg nie jest ciałem
- Że Bóg jest swą istotnością
- Że w Bogu tym samem jest byt i istotność
- Że w Bogu nie ma przypadłości
- Że nie można oznaczać bytu Bożego przez dodanie jakiejś różnicy substancjalnej
- Że Bóg nie jest w żadnym rodzaju
- Że Bóg nie jest formalnym bytem wszystkich rzeczy
- Że Bóg nie jest formą jakiegoś ciała
- O doskonałości Bożej
- O podobieństwie stworzeń
- Jakie imiona można orzekać o Bogu
- Że doskonałość boża i wielość imion bożych nie sprzeciwia się pojedynczości bożej
- Że o Bogu i o innych rzeczach nie orzeka się niczego jednoznacznie
- Że nie wszystkie imiona orzeka się o Bogu i o stworzeniach czysto różnoznacznie
- Że te rzeczy, które się orzeka o Bogu i o stworzeniach, orzeka się analogicznie
- Że owe liczne imiona orzekane o Bogu nie są synonimami
- W jaki sposób nasz umysł tworzy o Bogu zdanie
- Że Bóg jest dobry
- Że Bóg jest samą dobrocią
- Że w Bogu nie może być zła
- Że Bóg jest dobrem wszelkiego dobra
- Że Bóg jest najwyższym dobrem
- Że Bóg jest jeden
- Że Bóg jest nieskończony
- Że Bóg jest istotą rozumną
- Że rozumienie Boga jest Jego istotnością
- Że Bóg nie rozumie przez nic innego jak tylko przez swą istotność
- Że Bóg rozumie siebie doskonale
- Że Bóg tylko sam siebie poznaje najpierw i bezpośrednio
- Że Bóg poznaje inne rzeczy prócz siebie
- Że Bóg ma właściwe poznanie o wszystkich rzeczach
- Powody do badania jakim sposobem wielość rzeczy rozumianych istnieje w umyśle bożym
- Rozwiązanie powyższej wątpliwości
- Jak istotność boża, choć jest jedna i pojedyncza jest właściwą podobizną wszystkich rzeczy rozumianych
- Że Bóg rozumie wszystko równocześnie
- Że poznanie Boga nie jest habitualne
- Że poznawanie u Boga nie opiera się na roztrząsaniu
- Że Bóg nie poznaje składając i rozdzielając
- Że się nie wyklucza, by Bóg poznawał prawdę zdań
- Że Bóg jest prawdą
- Że Bóg jest najczystszą prawdą
- Że prawda boża jest pierwszą i najwyższą prawdą
- Argumenty tych, którzyby chcieli odmówić Bogu poznania rzeczy poszczególnych
- Porządek tego, co należy powiedzieć o poznaniu bożym
- Że Bóg poznaje rzeczy poszczególne
- Że Bóg poznaje te rzeczy, które nie istnieją
- Że Bóg poznaje rzeczy poszczególne, mogące się zdarzyć w przyszłości
- Że Bóg poznaje poruszenia woli
- Że Bóg poznaje rzeczy nieskończone
- Że Bóg poznaje rzeczy niskie
- Że Bóg poznaje rzeczy złe
- Że w Bogu jest wola
- Że wola Boga jest Jego istotnością
- Że istotność Boża jest głównym przedmiotem woli Bożej
- Że Bóg chcąc Siebie, chce także innych rzeczy
- Że Bóg jednym czynem woli chce Siebie i innych rzeczy
- Że wielość rzeczy, których Bóg chce, nie sprzeciwia się pojedynczości bożej
- Że wola boża rozciąga się na poszczególne dobra
- Że Bóg chce nawet tych rzeczy, których jeszcze nie ma
- Że Bóg z konieczności chce swego bytu i swej dobroci
- Że Bóg nie z konieczności chce innych rzeczy od siebie
- Zarzuty przeciw twierdzeniu, że Bóg nie z konieczności chce rzeczy innych od siebie wiodące do niedorzeczności
- Że Bóg, przyjąwszy pewne założenia, z konieczności chce czegoś innego prócz siebie
- Że wola Boga nie odnosi się do rzeczy, które są niemożliwe same w sobie
- Że wola boża nie odbiera rzeczom możliwości zdarzania się, ani też nie nakłada im bezwzględnej konieczności
- Że można wyznaczać powód woli bożej
- Że nic nie może być przyczyną woli bożej
- Że w Bogu jest wolna wola
- Że w Bogu nie ma namiętności pożądania
- Że w Bogu jest radość i wesele, a jednak nie sprzeciwia się to Bożej doskonałości
- Że w Bogu jest miłość
- W jaki sposób przypisuje się Bogu cnoty
- Że w Bogu są cnoty moralne, odnoszące się do działania
- Że w Bogu są cnoty kontemplacyjne
- Że Bóg nie może chcieć zła
- Że Bóg nie ma nienawiści do niczego, ani też nie może Mu nienawiść do jakiejś rzeczy być właściwą
- Że Bóg jest żywy
- Że Bóg jest Swoim życiem
- Że życie Boga jest wieczne
- Że Bóg jest szczęśliwy
- Że Bóg jest swoją szczęśliwością
- Że szczęśliwość Boża najdoskonalsza i szczególna przewyższa wszelką inną szczęśliwość
Księga II
- Nawiązanie do tego, co poprzednio powiedziano
- Że rozważanie o stworzeniach jest pożytecznym dla pouczenia we wierze
- Że poznanie natury stworzeń jest korzystne dla odparcia błędów odnoszących się do Boga
- Że inaczej rozważa o stworzeniach filozof a inaczej teolog
- Porządek rzeczy, o których będzie mowa
- Że jest rzeczą należną, by Bóg był początkiem bytu innych rzeczy
- Że w Bogu jest czynna możność
- Że możność boża jest Jego substancją
- Że możność Boga jest Jego działaniem
- W jaki sposób przypisuje się Bogu możność
- Że orzeka się coś o Bogu w stosunku do stworzeń
- Że stosunki, które się orzeka o Bogu odnośnie do stworzeń, nie istnieją w Bogu realnie
- W jaki sposób orzeka się o Bogu powyższe stosunki
- Że Bóg jest przyczyną wszystkich rzeczy
- Że Bóg powołał rzeczy do bytu z niczego
- Że stwarzanie nie jest ruchem ani zmianą
- W jaki sposób rozwiązuje się zarzuty przeciw stwarzaniu
- Że w stwarzaniu nie ma kolejności
- Że żadne ciało nie może stwarzać
- Że stwarzanie jest właściwością jedynie Boga
- Że Bóg może wszystko
- Że Bóg nie działa z konieczności natury
- Że Bóg działa według swojej mądrości
- W jaki sposób mówi się o wszechmocnym, że nie może uczynić niektórych rzeczy
- Że umysł Boży nie jest ograniczony do pewnych określonych skutków
- Że wola Boża nie jest ograniczona do określonych skutków
- W jaki sposób znachodzi się jakaś powinność w stwarzaniu rzeczy
- W jaki sposób w rzeczach stworzonych może być absolutna konieczność
- Że nie jest rzeczą konieczną, by stworzenia zawsze istniały
- Argumenty tych, którzy chcą dowieść wieczności świata ze strony Boga
- Argumenty tych, którzy chcą dowieść wieczności świata ze strony stworzeń
- Argumenty dla dowiedzenia wieczności świata ze strony uczynienia rzeczy
- Rozwiązanie powyższych argumentów. I najpierw tych, które wzięto ze strony Boga
- Rozwiązanie argumentów wziętych ze strony rzeczy stworzonych
- Rozwiązanie argumentów wziętych z uczynienia rzeczy
- Argumenty, którymi niektórzy starają się dowieść, że świat nie jest wieczny
- Że rozróżnienie rzeczy nie pochodzi od przypadku
- Że materia nie jest pierwszą przyczyną rozróżnienia rzeczy
- Że rozróżnienie rzeczy nie jest spowodowane przeciwieństwem czynników
- Że pierwszą przyczyną rozróżnienia rzeczy nie jest porządek drugorzędnych czynników
- Że rozróżnienie rzeczy nie pochodzi od któregoś z drugorzędnych czynników, któryby wprowadzał różne formy w materię
- Że rozróżnienie rzeczy nie wynikło z różnorodności zasług lub przewinień
- Co jest prawdziwie pierwszą przyczyną rozróżnienia rzeczy
- Że potrzebnym było dla doskonałości wszechświata, by istniały jakieś stworzenia rozumne
- Że substancje rozumne mają wolę
- Że substancje rozumne mają wolną wolę w działaniu
- Że substancja rozumna nie jest ciałem
- Że substancje rozumne są niematerialne
- Że substancja rozumna nie jest formą materialną
- Że w stworzonych substancjach rozumnych różni się byt i to co jest
- Że w stworzonych substancjach rozumnych jest czyn i możność
- Że być złożonym z substancji i bytu a materii i formy nie jest tym samym
- Że substancje rozumne nie podlegają rozkładowi
- W jaki sposób może substancja rozumna połączyć się z ciałem
- Stanowisko Platona co do połączenia duszy rozumnej z ciałem
- Że władze wegetatywne, zmysłowe i umysłowe nie są w człowieku trzema duszami
- Że umysł bierny człowieka nie jest substancją oddzieloną
- Że człowiek nie otrzymuje gatunku od umysłu doznającego, lecz od umysłu biernego
- Że powyższe stanowisko sprzeciwia się zdaniu Arystotelesa
- Przeciw zdaniu Aleksandra o umyśle biernym
- Że dusza nie jest temperamentem, jak twierdził Galenus
- Że dusza nie jest harmonią
- Że dusza nie jest ciałem
- Przeciw tym, którzy twierdzą, że rozum i zmysł są tym samym
- Przeciw tym, którzy twierdzą, że umysł bierny jest wyobraźnią
- W jaki sposób substancja rozumna może być formą ciała
- Rozwiązanie argumentów, którymi powyżej dowodzono, że substancja rozumna nie może się łączyć z ciałem jako forma
- Że według słów Arystotelesa należy przyjąć, iż rozum łączy się z ciałem jako forma
- Że dusza bezpośrednio łączy się z ciałem
- Że dusza jest cała w całym ciele i cała w każdej jego części
- Że wszyscy ludzie nie mają jednego umysłu biernego
- O zdaniu Avicenny, który twierdził, że formy poznawcze nie zostają zachowane w umyśle biernym
- Rozwiązanie argumentów, które, jakby się zdawało, dowodzą jedności umysłu biernego
- Że umysł czynny nie jest substancją oddzieloną, lecz czymś należącym do duszy
- Że nie jest rzeczą niemożliwą, by umysł bierny i czynny schodził się w jednej substancji duszy
- Że nie było to zdaniem Arystotelesa, iż umysł czynny jest substancją oddzieloną, lecz raczej że jest on czymś należącym do duszy
- Że dusza ludzka nie ginie, gdy ginie ciało
- Argumenty dowodzące, że dusza ginie, gdy ciało ginie
- Że dusze zwierząt nierozumnych nie są nieśmiertelne
- Że dusza ludzka wraz z ciałem istnieć zaczyna
- Rozwiązanie powyższych argumentów
- Że dusza ludzka nie należy do substancji Boga
- Że nie przekazuje się duszy ludzkiej wraz z nasieniem
- Czy Bóg powołuje duszę ludzką do bytu przez stwarzanie
- Argumenty dla dowiedzenia, że dusza ludzka powstaje z nasienia
- Rozwiązanie powyższych argumentów
- Że substancja rozumna nie łączy się jako forma z żadnym innym ciałem jak tylko z ciałem ludzkim
- Że istnieją pewne substancje rozumne, nie złączone z ciałami
- O wielkiej ilości substancyj oddzielonych
- Że do jednego gatunku nie należy wiele substancyj oddzielonych
- Że substancja oddzielona i dusza nie należą do jednego gatunku
- W jaki sposób przyjmuje się rodzaj i gatunek w substancjach oddzielonych
- Że substancje oddzielone nie czerpią poznania od przedmiotów zmysłowych
- Że umysł substancji oddzielonej zawsze poznaje aktualnie
- W jaki sposób jedna substancja oddzielona poznaje drugą
- Że substancje oddzielone poznają przedmioty materialne
- Że substancje oddzielone poznają rzeczy poszczególne
- Czy substancje oddzielone poznaniem naturalnym wszystko naraz poznają
Księga III
- Wstęp
- Że wszelki czynnik działa dla celu
- Że wszelki czynnik działa dla jakiegoś dobra
- Quod malum est praeter intentionem in rebus
- Że zło nie jest żadną istotnością
- Argumenty, które pozornie dowodzą, że zło jest pewną naturą lub rzeczą
- Że przyczyną zła jest dobro
- Że zło ma podstawę w dobru
- Że zło nie niszczy dobra całkowicie
- Że zło ma w pewien sposób przyczynę
- Że zło jest przyczyną przypadłościową
- Że nie istnieje najwyższe zło
- Że dobro jest celem każdej rzeczy
- Że wszystko skierowane jest do jednego celu, którym jest Bóg
- W jaki sposób Bóg jest celem rzeczy
- Że wszystko dąży do tego, by się upodobnić do Boga
- W jaki sposób rzeczy naśladują dobroć bożą
- Że rzeczy z natury dążą do upodobnienia się do Boga w tym, że Bóg jest przyczyną
- Że w różny sposób zostają rzeczy skierowane do swych celów
- Że ruch niebios pochodzi od pierwiastka umysłowego
- W jaki sposób dobra pożądają także te rzeczy, którym brak poznania
- Że poznawanie Boga jest celem każdej substancji rozumnej
- Czy szczęście polega na akcie woli
- Że szczęście człowieka nie polega na rozkoszach cielesnych
- Że szczęście nie polega na chwale
- Że szczęście człowieka nie polega na sławie
- Że szczęście człowieka nie polega na bogactwach
- Że szczęście nie polega na posiadaniu władzy ziemskiej
- Że szczęśliwość nie polega na dobrach ciała
- Że szczęśliwość człowieka nie polega na zmysłach
- Że ostateczne szczęście człowieka nie polega na aktach cnót moralnych
- Że ostateczne szczęście nie znajduje się w akcie roztropności
- Że szczęśliwość nie polega na uprawianiu jakiejś sztuki
- Że ostateczna szczęśliwość człowieka polega na kontemplacji Boga
- Że szczęśliwość ludzka nie polega na tym poznaniu Boga, które większość ludzi zwykle posiada
- Że szczęśliwość człowieka nie polega na tym poznaniu Boga, które zdobywamy za pomocą dowodzenia
- Że szczęśliwość ludzka nie polega na poznaniu Boga przez wiarę
- Czy człowiek w tym życiu może przy pomocy badań i roztrząsań nauk spekulatywnych poznać substancje oddzielone
- Że nie możemy w tym życiu poznać substancyj oddzielonych, jak to twierdzi Aleksander
- Że nie możemy w tym życiu rozumieć substancyj oddzielonych, jak to twierdził Averroes
- Że ostateczna szczęśliwość człowieka nie polega na poznaniu substancyj oddzielonych, jak to mylnie podają powyższe teorie
- Że nie możemy w tym życiu rozumieć substancyj oddzielonych
- Że dusza w tym życiu nie poznaje się sama przez siebie
- Że nie możemy w tym życiu widzieć Boga w Jego istotności
- Że ostateczna szczęśliwość człowieka nie jest w tym życiu
- Że substancje oddzielone nie oglądają Boga w Jego istotności, przez to, że Go poznają przez własną istotność
- Że naturalne poznanie Boga, jakie posiadają substancje oddzielone, nie zaspokaja pragnienia ich natury
- W jaki sposób można oglądać Boga w Jego istotności
- Że żadna substancja stworzona nie może własną mocą dojść do oglądania istotności Boga
- Że rozum stworzony potrzebuje pewnej pomocy światła bożego, by oglądać istotność bożą
- Argumenty, które pozornie dowodzą, że nie można oglądać istotności Boga, oraz rozwiązanie tych argumentów
- Że rozum stworzony nie obejmuje substancji bożej
- Że żaden rozum stworzony, oglądając Boga, nie ogląda wszystkiego, co w nim widzieć można
- Że każdy rozum jakiegokolwiek by był stopnia, może uczestniczyć w oglądaniu Boga
- Że z pośród tych, którzy oglądają Boga, jeden może Go oglądać doskonalej niż drugi
- W jaki sposób ci widzą wszystko, którzy widzą substancję bożą
- Że ci, którzy oglądają Boga, widzą w Nim wszystko równocześnie
- Że ten, kto ogląda Boga, staje się uczestnikiem życia wiecznego
- Że ci, którzy widzą Boga, będą Go zawsze oglądać
- W jaki sposób w owej ostatecznej szczęśliwości spełnia się wszelkie pragnienie człowieka
- Że Bóg przez swą opatrzność rządzi rzeczami
- Że Bóg zachowuje rzeczy w bycie
- Że tylko działając przez moc bożą, może jakaś rzecz dawać byt
- Że Bóg jest przyczyną działania dla wszystkich, którzy działają
- Że Bóg jest wszędzie
- O zdaniu tych, którzy odmawiają rzeczom w przyrodzie właściwych im czynności
- W jaki sposób ten sam skutek pochodzi od Boga i od czynnika naturalnego
- Że Opatrzność boża nie usuwa całkowicie zła w rzeczach
- Że opatrzność boża nie wyklucza przypadłości rzeczy.
- Że opatrzność boża nie wyklucza wolności woli.
- Że opatrzność boża nie wyklucza losu i przypadku.
- Że opatrzność Boża odnosi się do poszczególnych rzeczy przypadłościowych
- Że opatrzność Boża opiekuje się bezpośrednio wszystkimi rzeczami poszczególnymi
- Że przyczyny drugorzędne są czynnikami wykonującymi opatrzność Bożą
- Że Bóg przez stworzenia rozumne rządzi innymi stworzeniami.
- Że wyższe substancje rozumne rządzą niższymi.
- O wzajemnym stosunku aniołów
- O wzajemnym stosunku ludzi do siebie i do innych rzeczy
- Że Bóg rządzi niższymi ciałami przez ciała niebieskie
- Zakończenie powyższych zagadnień
- Że ciała niebieskie nie działają na nasz rozum
- Że ciała niebieskie nie są przyczyną naszych aktów woli i wyboru
- Że skutki cielesne wśród ciał niższych nie wynikają koniecznie z działania ciał niebieskich
- Że ruch ciała niebieskiego nie jest przyczyną naszych aktów wyboru przez działanie jego duszy, jak to niektórzy twierdzą
- Że stworzone substancje oddzielone nie mogą być bezpośrednio przyczyną naszych aktów wyboru i woli, lecz, że może nią być tylko Bóg
- Że Bóg jest przyczyną ruchu woli, nie tylko władzy woli
- Że wybór i wola ludzka podlega opatrzności bożej
- W jaki sposób sprawy ludzkie sprowadza się do wyższych przyczyn
- W jaki sposób się mówi, że ktoś ma szczęście i w jaki sposób go wspomagają wyższe przyczyny
- O losie, czy istnieje i czym jest
- O pewności opatrzności Bożej
- Że niezmienność opatrzności Bożej nie wyklucza pożytku modlitwy
- W jaki sposób rozporządzenia opatrzności Bożej mają swoje powody
- W jaki sposób Bóg może i w jaki sposób nie może działać poza porządkiem swej opatrzności
- Że Bóg może działać poza porządkiem nadanym rzeczom, wywołując skutek z pominięciem przyczyn najbliższych
- Że to, co Bóg czyni poza porządkiem natury, nie sprzeciwia się naturze
- O cudach
- Że tylko Bóg czyni cuda
- Że substancje duchowe wykonują dzieła cudowne, które nie są prawdziwie cudami
- Że czyny czarnoksiężników nie zostają wykonane jedynie pod wpływem ciał niebieskich
- Skąd pochodzi skuteczność czynności czarnoksiężników
- Że substancja rozumna, od której zależy skuteczność sztuk czarnoksięskich, nie jest dobrą etycznie
- Że substancja rozumna, której pomocy używają praktyki czarnoksięskie, nie jest złą co do swej natury
- Argumenty, które, jak się wydaje dowodzą że w szatanach nie może być grzechu
- Że może być grzech w szatanach, i w jaki sposób być może
- Rozwiązanie powyższych trudności
- Że stworzenia rozumne podlegają Opatrzności bożej w pewien szczególny sposób
- Że opatrzność rządzi stworzeniami rozumnymi dla nich samych, a innymi stworzeniami ze względu na stworzenia rozumne
- Że Bóg stworzenie rozumne kieruje do jego czynów nie tylko w tym co dotyczy gatunku, ale także odnośnie do tego, co jest odpowiednie dla osobnika
- Że Bóg nadaje ludziom prawa
- Że prawo boże przede wszystkim kieruje człowieka ku Bogu
- Że celem prawa bożego jest miłość Boga
- Że prawo boże kieruje nas do miłości bliźniego
- Że prawo boże obowiązuje człowieka do prawdziwej wiary
- Że przedmioty zmysłowe kierują myśl naszą ku Bogu
- Że kult zwany latria należy oddawać tylko Bogu
- Że co do rzeczy cielesnych i zmysłowych prawo Boże kieruje człowiekiem za pomocą jego rozumu
- Z jakiego powodu nierząd jest wedle prawa bożego grzechem, i że małżeństwo jest zgodne z naturą
- Że małżeństwo ma być nierozerwalne
- Że małżeństwo powinno być związkiem jednego mężczyzny z jedną niewiastą
- Że bliscy krewni nie powinni zawierać małżeństwa
- Że nie każde obcowanie płciowe jest grzechem
- Że nie jest grzechem samym przez się spożywanie jakiegokolwiek pokarmu
- W jaki sposób prawo boże kieruje stosunkiem człowieka do bliźniego
- Że niektóre uczynki ludzkie są dobre z natury, a nie jedynie z nakazu prawa
- O radach, które daje prawo boże
- Że błądzą ci, którzy zwalczają dobrowolne ubóstwo
- O sposobach życia tych, którzy dobrowolnie obierają ubóstwo
- W jaki sposób ubóstwo jest dobre
- Rozwiązanie zarzutów powyższych stawianych ubóstwu
- Zarzutów stawianych przeciwko różnym sposobom życia tych, którzy obierają dobrowolne ubóstwo
- O błędnym mniemaniu tych, którzy zwalczają zupełną wstrzemięźliwość
- Przeciwko tym, którzy zwalczają śluby
- Że ani zasługi ani grzechy nie są równe
- Że Bóg karze lub nagradza czyny ludzkie
- O różnicy i o porządku kar
- Że nie wszystkie nagrody i kary są równe
- O karze, która się należy grzechowi śmiertelnemu i powszedniemu, ze względu na cel ostateczny
- Że grzech śmiertelny na wieki pozbawia człowieka celu ostatecznego
- Że karą za grzechy jest także doznawanie cierpienia
- Że sędziom wolno nakładać kary
- Że człowiek potrzebuje pomocy boskiej, by osiągnąć wieczną szczęśliwość
- Że pomoc łaski bożej nie zmusza człowieka do cnoty
- Że człowiek nie może zasłużyć sobie na pomoc bożą
- Że powyższa pomoc nazywa się łaską, i czym jest łaska poświęcająca
- Że łaska poświęcająca powoduje w nas miłość Bożą
- Że łaska boża powoduje w nas wiarę
- Że łaska boża powoduje w nas nadzieję
- O darach łaski darmo danej; w czym o wróżbach demonów
- Że człowiek potrzebuje pomocy bożej, by wytrwać w dobrem
- Że ten kto odpada od łaski przez grzech, może znowu się podnieść przez łaskę
- Że tylko łaska może człowieka uwolnić od grzechu
- W jaki sposób człowiek zostaje uwolniony od grzechu
- Że chociaż człowiek nie może się nawrócić do Boga bez łaski, to jednak słusznie się mu przypisuje winę, gdy się nie nawraca
- Że człowiek żyjący w grzechu, nie może bez łaski uniknąć grzechu
- Że Bóg niektórych uwalnia od grzechu, a niektórych pozostawia w grzechu
- Że Bóg nie jest dla nikogo przyczyną grzechu
- O przeznaczeniu, odrzuceniu i wybraniu przez Boga
Księga IV
- Wstęp
- Że w Bogu jest rodzenie, ojcostwo i synostwo
- Że Syn Boży jest Bogiem
- O zdaniu Fotynusa o Synu Bożym i odparcie tego zdania
- Zdanie Sabeliusza o Synu Bożym i odparcie tego zdania
- Zdanie Ariusza o Synu Bożym
- Odparcie zdania Ariusza o Synu Bożym
- Rozwiązanie argumentów podanych przez Ariusza, na poparcie jego zdania
- Rozwiązanie zarzutów, przytoczonych przez Fotyna i Sabeliusza
- Argumenty przeciwko rodzeniu i pochodzeniu w Bogu
- W jaki sposób należy przyjmować rodzenie w Bogu i co powiedziano w Piśmie św. o Synu Bożym
- W jaki sposób Syna Bożego nazywamy Mądrością Bożą
- Że jest tylko jeden Syn w Bogu
- Rozwiązanie poprzednich zarzutów przeciw rodzeniu w Bogu
- O Duchu św., że jest w Bogu
- Powody dla których sądzili niektórzy, że Duch Święty jest stworzeniem
- Że Duch Święty jest prawdziwym Bogiem
- Że Duch Święty jest osobą samoistną
- W jaki sposób należy rozumieć to, co się mówi o Duchu Świętym
- O skutkach, które się przypisuje w Piśmie św. Duchowi Świętemu odnośnie do wszystkich stworzeń
- O skutkach jakie Pismo św. przypisuje Duchowi Świętemu odnośnie do darów jakie otrzymuje od Boga stworzenie rozumne
- O skutkach przypisywanych Duchowi Świętemu, odnośnie do tego, jak kieruje stworzenie do Boga
- Rozwiązanie zarzutów powyżej podanych przeciw bóstwu Ducha Świętego
- Że Duch Święty pochodzi od Syna
- Argumenty tych, którzy chcą wykazać, że Duch Święty nie pochodzi od Syna, i odpowiedź na nie
- Że w Bogu są tylko trzy osoby, Ojciec, Syn i Duch Święty
- O wcieleniu Słowa wedle tradycji Pisma św.
- O błędzie Fotyna odnośnie do wcielenia
- O błędzie manichejczyków odnośnie do wcielenia
- O błędzie Walentyna odnośnie do Wcielenia
- O błędzie Apolinarego odnośnie do Ciała Chrystusa Pana
- O błędzie Ariusza i Apolinarego odnośnie do duszy Chrystusa
- O błędzie Apolinarego, który twierdził, że Chrystus nie miał duszy rozumnej i o błędzie Orygenesa, który twierdził, że dusza Chrystusa została stworzona przed światem
- O błędzie Teodora z Mopsuestii i Nestoriusza, odnośnie do wcielenia Słowa
- Przeciwko błędowi Eutychesa
- O błędzie Makarego Antiocheńczyka, który twierdził, że jest tylko jedna wola w Chrystusie Panu
- Przeciwko tym, którzy twierdzili, że w Chrystusie Panu nie powstaje z duszy i ciała pewna całość
- Przeciwko tym, którzy przyjmują dwa podłoża lub dwie hypostazy w jednej osobie Chrystusa
- Nauka wiary katolickiej o wcieleniu Chrystusa
- Zarzuty przeciwko wierze we Wcielenie
- W jaki sposób należy rozumieć wcielenie Syna Bożego
- Że przyjęcie natury ludzkiej było bardzo odpowiednim dla Słowa Bożego
- Że natura ludzka, przyjęta przez Słowo, nie istniała przed tym przyjęciem, lecz została przyjęta w chwili poczęcia
- Że natura ludzka przyjęta przez Słowo, w samym poczęciu była doskonałą co do duszy i co do ciała
- Że było rzeczą odpowiednią, by Chrystus Pan narodził się z Dziewicy
- Że Chrystus począł się z Ducha Świętego
- Że Chrystus co do ciała nie był Synem Ducha Świętego
- Że nie należy nazywać Chrystusa stworzeniem
- Rozwiązanie powyższych zarzutów przeciw Wcieleniu
- Że grzech pierworodny przenosi się z pierwszego rodzica na potomków
- Zarzuty przeciw grzechowi pierworodnemu
- Odpowiedź na powyższe zarzuty
- Argumenty, które pozornie dowodzą, że wcielenie Boga nie było rzeczą odpowiednią
- Że wcielenie Boga było rzeczą odpowiednią
- Rozwiązanie zarzutów powyższych przeciwko temu, że wcielenie Boga było rzeczą odpowiednią
- O konieczności sakramentów
- O rozróżnieniu sakramentów Starego i Nowego Prawa
- O liczbie sakramentów Nowego Prawa
- O chrzcie
- O bierzmowaniu
- O Eucharystii
- O błędach niewiernych odnośnie do sakramentu Eucharystii
- Rozwiązanie powyższych trudności, najpierw co do przemiany chleba na ciało Chrystusa Pana
- Rozwiązanie zarzutów stawianych odnośnie do miejsca
- Rozwiązanie zarzutów odnoszących się do przypadłości
- Odpowiedź na zarzuty stawiane odnośnie do własności czynnych i biernych
- Odpowiedź na zarzuty stawiane odnośnie do łamania
- Wytłumaczenie przytoczonych słów Chrystusa Pana
- Jakiego chleba i wina należy używać do tego sakramentu
- O sakramencie pokuty. Najpierw o tym, że może człowiek zgrzeszyć po otrzymaniu łaski sakramentalnej
- Że człowiek, który zgrzeszył po otrzymaniu łaski sakramentalnej, może się nawrócić przez łaskę
- O konieczności pokuty i o jej częściach
- O sakramencie ostatniego namaszczenia
- O sakramencie kapłaństwa
- O różnych stopniach święceń kapłańskich
- O godności biskupiej. I że jeden z biskupów jest ponad wszystkimi
- Że sakramentów mogą udzielać źli słudzy Kościoła
- O sakramencie małżeństwa
- Że przez Chrystusa ciała nasze zmartwychwstaną
- Zarzuty przeciw zmartwychwstaniu
- Rozwiązanie powyższych zarzutów
- Że ludzie zmartwychwstaną nieśmiertelni
- Że ci, którzy zmartwychwstaną, nie będą przyjmować pokarmów, ani obcować cieleśnie
- Że ciała zmartwychwstających będą miały tę samą naturę
- Że ciała tych, którzy zmartwychwstaną, będą miały inne własności niż poprzednio
- O jakości ciał uwielbionych
- O miejscu ciał uwielbionych
- O płci i wieku tych, którzy zmartwychwstaną
- O jakości ciał zmartwychwstających w potępionych
- W jaki sposób substancje niecielesne cierpią z powodu ognia materialnego
- Że dusze otrzymują karę lub nagrodę zaraz po odłączeniu się od ciała
- Że dusze świętych mają po śmierci wolę utwierdzoną w dobrem
- Że dusze złych po śmierci mają wolę utwierdzoną w złem
- O niezmienności woli w duszach zatrzymanych w czyśćcu
- O powszechnej niezmienności wszystkich dusz po ich rozłączeniu się z ciałem
- O sądzie ostatecznym
- O stanie świata po sądzie