Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Gabriel jest aniołem przynoszącym wieść, która odmienia losy świata. Jego imię oznacza Bóg jest moją siłą, a Pismo Święte ukazuje go nieustannie przy tym samym zadaniu: przychodzi, pozdrawia, wyjaśnia widzenie lub zapowiada narodziny, po czym odchodzi. W Nazarecie wypowiedział słowa, od których rozpoczęło się nasze zbawienie.

Imię i posłannictwo

W języku hebrajskim Gabriel oznacza Bóg jest moją siłą. To imię doskonale pasuje do zwiastuna: poselstwo, które głosi, nie pochodzi od niego, a siła, którą zapowiada, wypływa wyłącznie z Boga. W polskiej tradycji imię Gabriel cieszy się szacunkiem i jest chętnie nadawane na chrzcie świętym.

W przeciwieństwie do Michała, który walczy, i Rafała, który towarzyszy w drodze i uzdrawia, Gabriel przemawia. Za każdym razem, gdy Pismo o nim wspomina, objaśnia tajemnice lub zwiastuje Boże zamiary, a słuchający staje przed koniecznością podjęcia decyzji wiary.

Pierwsze spotkania: prorok Daniel

W Babilonie, nad brzegiem rzeki, Daniel ujrzał widzenie, którego nie potrafił pojąć. Wtedy usłyszał głos wzywający: Gabrielu, wyjaśnij mu to widzenie (Dn 8,16I słyszałem głos męża między Ulaj. i wołał a rzekł: Gabryelu! uczyń, że zrozumie ten widzenie.). Później, gdy Daniel trwał na modlitwie, Gabriel przybył z pośpiechem w porze wieczornej ofiary i oznajmił, że wyszło słowo i przybywa, aby je objawić, ponieważ Daniel jest mężem umiłowanym (Dn 9,21-23Gdym ja jeszcze mówił w modlitwie, oto mąż Gabryel, któregom widział w widzeniu z początku, prędko lecący, dotknął się mnie czasu ofiary wieczornéj.).

Już tam widać wszystko to, co powtórzy się na kartach Ewangelii: człowiek zatopiony w modlitwie, anioł przybywający w wyznaczonej godzinie, orędzie otwierające przyszłość oraz słowo dodające otuchy strwożonemu sercu.

Do Zachariasza w Świątyni

Łukasz rozpoczyna swoją Ewangelię w Świątyni Jerozolimskiej. Kapłanowi Zachariaszowi, który składał ofiarę kadzenia, ukazał się anioł Pański stojący po prawej stronie ołtarza kadzenia i zapowiedział narodziny syna, Jana (Łk 1,11-20I ukazał mu się Aniół Pański, stojąc po prawéj stronie ołtarza kadzenia.). Gdy Zachariasz zażądał dowodu z powodu podeszłego wieku swego i Elżbiety, anioł odpowiedział pamiętnymi słowami: Ja jestem Gabriel, który stoję przed Bogiem. Zostałem posłany, aby mówić z tobą i oznajmić ci tę radosną wieść.

Dlatego Zachariasz pozostał niemy aż do dnia narodzin dziecka. Nie była to zemsta, lecz wymowny znak: kto nie dowierza słowu Boga, niech milczy, dopóki ono się nie wypełni.

W Nazarecie

W sześć miesięcy później Bóg posłał Gabriela do galilejskiego miasta Nazaret, do Dziewicy poślubionej mężowi imieniem Józef, z rodu Dawida (Łk 1,26-27A miesiąca szóstego posłan jest Aniół Gabryel od Boga do miasta Galilejskiego, któremu imię Nazareth,). To, co jej wówczas oznajmił, Kościół powtarza każdego dnia.

I wszedłszy Aniół do niéj, rzekł: Bądź pozdrowiona łaski pełna, Pan z tobą, błogosławionaś ty między niewiastami. Która gdy usłyszała, zatrwożyła się na mowę jego, i myśliła, jakieby to było pozdrowienie. I rzekł jéj Aniół: Nie bój się, Maryo! albowiem nalazłaś łaskę u Boga. Oto poczniesz w żywocie i porodzisz syna, a nazowiesz imię jego Jezus.Łk 1,28-31I wszedłszy Aniół do niéj, rzekł: Bądź pozdrowiona łaski pełna, Pan z tobą, błogosławionaś ty między niewiastami.

Maryja zapytała, jak się to stanie, lecz nie domagała się ziemskich dowodów, pragnąc jedynie pojąć Boży plan, a na koniec odpowiedziała, niech się stanie według słowa twego. Przez tę zgodę, jak głoszą Ojcowie, niebiosa zstąpiły na ziemię. W tym momencie posługa Gabriela została dopełniona: jego obecność nie była już potrzebna, gdyż poselstwo zostało przyjęte w wierze.

Jego słowa w naszej modlitwie

Pierwszej części modlitwy Zdrowaś Maryjo nie ułożył żaden ludzki pisarz. Są to słowa archanioła z Nazaretu, z którymi Kościół połączył pozdrowienie Elżbiety oraz własną pokorną prośbę. Kiedy wierzący odmawia różaniec, po tysiąckroć powtarza to, co przed wiekami zostało wypowiedziane w ubogim galilejskim domostwie.

To samo dotyczy modlitwy Anioł Pański, odmawianej rano, w południe i wieczorem, która rozpoczyna się słowami, że anioł Pański zwiastował Pannie Maryi. Dzwon rozbrzmiewający w południe w miastach i na wsiach przypomina właśnie o przybyciu Gabriela.

Patron zwiastunów i łączności

Jako niebiański posłaniec Gabriel stał się patronem wszystkich przekazujących informacje. Papież Pius XII ogłosił go 12 stycznia 1951 roku patronem telekomunikacji, a jego wstawiennictwu powierzają się także listonosze, dziennikarze, radiowcy, pracownicy łączności i dyplomaci.

W tym patronacie zawarte jest poważne upomnienie. Posłaniec odpowiada za wierność przekazu, nie wolno mu niczego skracać ani upiększać na własną rękę. Gabriel przekazał dokładnie to, co powierzył mu Pan, bez zbędnych słów, stając się wzorem dla każdego, czyja praca opiera się na prawdzie i zaufaniu.

Lilia w dłoni

Malarze przez stulecia przedstawiali Gabriela w niezmienny sposób: młodzieniec w białej lub złocistej szacie, z białą lilią w dłoni, pochylony lub klęczący przed Maryją. Lilia oznacza nieskalaną czystość Dziewicy, a uklęknięcie anioła przypomina, komu przynosi poselstwo. Nierzadko z jego ust biegnie wstęga ze słowami anielskiego pozdrowienia, aby patrzący mógł nie tylko zobaczyć tajemnicę, lecz także usłyszeć głos wysłannika niebios.

Na dawnych obrazach zwiastowania między aniołem a Maryją widać często kolumnę, okno lub wazon z lilią. Ta przestrzeń pośrodku nie jest malarską niezręcznością, lecz teologicznym znakiem: spotkanie jest prawdziwe, lecz odległość między niebem a ziemią trwa aż do chwili, w której Maryja wypowiada swoje Fiat.

Cześć oddawana zwiastunowi

Kościoły wschodnie czczą Gabriela osobnym dniem świątecznym i śpiewają na jego cześć akatyst, w którym nieustannie powraca anielskie pozdrowienie. Na Zachodzie pobożność ta nierozerwalnie zrosła się z modlitwą różańcową i dzwonem na Anioł Pański. W naszych parafiach wznoszono ku jego czci ołtarze, a rodzice chętnie wybierają to imię dla synów, polecając ich opiece tego, który zwiastuje dobrą nowinę.

Święto

Do reformy kalendarza liturgicznego wspomnienie Gabriela przypadało 24 marca, w przeddzień Zwiastowania Pańskiego, obecnie zaś Kościół wspomina go 29 września, razem z Michałem i Rafałem. W uroczystość Zwiastowania Pańskiego, 25 marca, perykopa o jego posłannictwie jest uroczyście czytana w liturgii, dzięki czemu dzień ten wciąż należy do niego w inny sposób: przez wypowiedziane wówczas słowa.

Święte miejsce w Nazarecie

Nad domem, w którym według Tradycji Maryja usłyszała orędzie niebios, wznosi się w Nazarecie Bazylika Zwiastowania Pańskiego, największa świątynia chrześcijańska na Bliskim Wschodzie. W jej dolnym kościele znajduje się grota z napisem głoszącym, że Słowo ciałem stało się właśnie tutaj. Pielgrzymi schodzący do jej wnętrza milkną w skupieniu, gdyż miejsce jest skromne, lecz wydarzenie, które się w nim dokonało, przekracza wszelką miarę.

Niedaleko bazyliki wznosi się również kościół świętego Gabriela przy źródle, gdzie inne podanie sytuuje pierwsze zbliżenie się anioła do Maryi. W ten sposób miasto strzeże obu tradycji, a obie prowadzą do tej samej prawdy: Bóg posłał archanioła do cichej dziewczyny, której możni tego świata wcale nie znali.

Czego nas uczy

Gabriel nie przyszedł do ludzi, którzy mieli w sobie gotowe, czysto ludzkie odpowiedzi. Zachariasz zwątpił, Maryja się zatrwożyła, a Daniel nie rozumiał. Żadnemu z nich archanioł nie czynił wymówek; każdemu łagodnie nakazał, by się nie lękał, i cierpliwie objaśnił Boże zamiary. Taka jest również posługa każdego głosiciela słowa Bożego: cierpliwie, jasno i bez lęku głosić to, co samemu przyjęło się od Pana.

Aniołowie: mapa w czterech warstwach