Skip to content
Christian Reality

✠

Acta Sanctorum · Volume I · January 8

On Blessed Baldwin, martyr, archdeacon of Laon

DE B. BALDUINO MART., ARCHIDIAC. LAUDUNENSI

Contents (1)
  1. B. Balduini virtutes, miracula.

Agitur B. Balduini, sive Baldwini, aut Baldoeni natali VIII Januarii; quo die ista habet ms. Florarium Sanctorum: Ipso die S. Balduini Levitæ et Martyris. Ferrarius in generali catalogo Sanctorum, et Martyrologium Germanicum: Lauduni in Gallia S. Balduini Diaconi et Martyris. Andreas Saussaius in supplemento Martyrologii Gallicani: Apud Laudunum Clavatum, natalis S. Balduini Diaconis et Martyris, qui filius Alduini Comitis et S. Salabergæ post obitum viri Abbatissæ; ad Christi famulatum ab ineunte ætate se convertit, sacrisque Ordinibus initiatus, apud eam urbem Levitico ministerio cum sanctissime fungeretur, pro pietate et justitia, cujus perpetuo zelo flagravit, ab impiis interemptus occubuit.

2 Molanus in Addit. ad Usuardum: Apud Laudunum Galliæ, B. Balduini Archidiaconi et Martyris: cujus actus in vita Salabergæ matris ejus continentur xxii Septembris. S. Salabergæ vitam habemus ex codice Longpontico a Nicolao Belfortio descriptam, et, ut suspicamur, paullum expolitam: sed in ea licet mentio fiat S. Balduini, non tamen narrantur res ab eo præclare gestæ; ut suspicemur Molanum luculentiorem aliquam S. Salabergæ vitam vidisse. At B. Balduini separatim historiam qualemcumque exhibuit nobis ms. codex Corsendoncani Canonicorum regularium monasterii. Brevior aliquanto extabat in ms. Sanctilogio Guiliemitarum Brugensium, e qua Belgicam, quam edidit, efformavit Heribertus Rosweydus noster.

3 In hac vita ætas non exprimitur B. Balduini, solum dicitur mater ejus Salaberga, regnante Dagoberto, (qui anno Christi DCXLIV obiit, regni Neustriæ XVI, cum antea Austrasiis aliquot annos imperitasset) nupsisse Basoni. Aliquanto distinctius colligi ætas illius potest. Nam S. Eustasius in vita S. Salabergæ dicitur, cum curam fratrum Luxoviensium tribus circiter egisset lustris, vita functus, eique S. Walbertus suffectus, cum necdum Basoni juncta matrimonio esset Salaberga. Sive ab ejectione S. Columbani, sive a Theodorici cæde tria illa ordienda sint lustra; (quod XXIX Martii in Eustasii vita disquiremus) non potest illud matrimonium ante DCXV, forte nec DCXXVIII Christi annum contigisse. Quinque dein liberos suscepit Salaberga, e quibus tertia fuit S. Austrudis Virgo, quintus Baldoenus, quem et ipsum juxta priores omnipotenti Deo sacravit. Erat porro Austrudis, cum ei mortua est mater, annorum viginti; Balduinus aliquanto adolescentior: qui cum deinceps vir prudens, in rebus gerendis industrius, sororis monasterio utilis, ei et quibus ipsa præerat sanctimonialibus familiaris fuisse prædicatur, debet fuisse tum ætate provectior; neque enim juvenem adhuc, quovis consanguinitatis aut pietatis prætextu, decuisset virginum aut res familiariter curare, aut alioquin amicitias colere. Mortua igitur videtur S. Salaberga circa annum DCL, aut paullo post. Ut enim ex ejus vita colligitur, S. Ansericus dudum ante eam decessit, qui tamen minimum usque ad v Septembris anni DCXLVI, superstes fuit, cum tradatur SS. Crispini et Crispiniani (de quibus xxxv Octob.) reliquias invenisse, præsente S. Eligio jam Episcopo, qui eo anno mense Maio consecratus est.

4 Accedit quod Archidiaconus fuisse Laudunensis Ecclesiæ B. Balduinus scribitur. Ita enim habet Claudius Robertus in catalogo Laudunensium Antistitum: x Serulfus, cujus Archidiaconus B. Balduinus S. Austrudis frater. Andreas Saussaius in supplemento Martyrologii ad xvii Octobr. Cælestem aulam hodie ingressa est S. Austrudis virgo: cujus frater B. Balduinus, S. Seculphi Laudunensis Episcopi Archidiaconus, sectator etiam et socius in gloria æterna, sancta ex conversatione et fideli dispensatione effectus est. Hujus Seculphi, sive Serulphi non reperimus adhuc in martyrologiis nomen. Ceterum hoc Archidiaconi munus non nisi ætate et scientia maturo commissum verisimile est. Videri igitur potest Ebroini temporibus esse interfectus quando occi- interfectus; sub quo ex eadem urbe Laudunensi Martinus Dux dolose evocatus, trucidatus quoque est.

3 Quod Martyrem B. Balduinum appellent; eum titulum supra vn Januarii, in Præfat. ad vitam S. Canuti § 1, num. 4, diximus iis quoque tribui, qui vitæ innocentia spectabiles nefarie ab improbis occisi sunt: quamquam videtur justitiæ tuendæ studio odia in se sceleratorum hominum provocasse Balduinus.

Ex Ms. Corsendoncano.

B. Balduini parentes, sancta soror.

Temporibus Dagoberti Regis Francorum fuitit in hoc mundo quidam vir, nomine a Baso: qui nobilibus ortus parentibus secundum naturam, nobilior factus moribus per gratiam, consilio Francorum Procerum duxit uxorem Salabergam, generosi et religiosi virib Gutwini religiosam filiam. Hæc post sterilitatem peperit sponso suo inter electamc turbam natorum filiam unam, quæd Austrudis appellata est.

2 Nutritur a progenitoribus suis hæc cum magno studio totius diligentiæ, tradita religioni Christianæ, discens etiam litteras in diebus teneræ infantiæ. Excedit itaque annos puellares, ambulans de virtute in virtutem, virgo noviter nata; et dum cessat vagire in cunabulis, laudes discit cantare filio virginis. Fit etiam per divinam clementiam capax memoriæ audiendo et legendo, exercens se etiam in magisterio doctrinæ: insignis apparet carnali generatione, insignior mentis sanctitate; pretiosa vultus specie, pretiosior corde: manifestatur mundo plena esse eloquentiæ, sed plus multo sapientiæ; dilecta Deo et hominibus anchoram voluntatis suæ copulavit virtutibus. Insuper tanta repleta est gratia, ut morum maturitas monstraretur in ejus ætate prima.

3 Præterea cum esset in anno duodecimo requiritur a quodam Landranco nobili genere progenito, qui delatas multas secum opes auri et gemmarum ac vestium, tradidit manibus parentum, ut possit Austrudem virginem accipere sibi conjugem. Sed probatur frustrapro Dei sponsa sua dedisse, et frustra ampliora promisisse. Recusat namque Virgo respuens opes transituras, et perituras nuptias. Dumque incipit militare Deo filia nobilium, lætantur ordines Ecclesiasticorum, offerentibus Clericis illuminatos cereos et cruces in manibus portantibus, ac Deum laudantibus pro tanta virtute, quam cognoverunt esse in virgine Austrude: sicque prosequuntur cantantes usque ad monasterium cui præsuit S. Salaberga mater hujus sacræ puellæ, pie regendo catervam sanctimonialium.

4 Post aliquot autem dies venerabilis Abbatissa Salaberga sentiens resolutionem sui corporis imminere, committit pastoralem sollicitudinem filiæ suæ Austrudi, post fugam nuptiarum suarum olim Deo sacratæ, commonens eam habere curam ovilis Christi, in quo erant fere trecenta puellæ ibidem Deo servientes. Cum consilio itaque Laudunensis Ecclesiæ Pontificis et Francorum Procerum qui præerant huic Provinciæ, atque assensu ac electione et acclamatione sororum tunc in loco illo degentium, sub regali licentia, benedictione Episcopali sacratur in Abbatissam: eratque viginti annorum quando gregem Christi sub suo suscepit regimine. Tota in Deo erat ejus intentio: et quia non diebus aut noctibus a colloquiis et mandatis divinis recessit, in tantum Deo adhærebat; ut ejus habitus, sermo, vultus, incessus doctrina virtutum esse videretur.

a Blandinus, cognomento Baso, ex Sicambrorum prosapia spectabili ortus, dicitur in vita S. Salabergæ xxu Septemb. Rosweydus perperam Kasonem vocat.
b Rosweydus, aut potius socors librarius, Cutionium fecit. In vita S. Salabergæ Gundoinus et Gunduinus dicitur.
c Imo peperit S. Salaberga primum tres filias, Saretrudam, Ebanen, Austrudim; tum filios duos, Eustasium, qui puer decessit, et Baldoenum. Vita S. Salabergæ. Unde corrigas quod Rosweydus noster scribit, Austrudim unicam filiam Salabergæ natam post plures filios.
d In ms. Corsendoncano plerumque Astrudis dicitur, Rosweydo Austrudes. Colitur xvn Octobr.

B. Balduini cædes.

Itaque dum beata virgo Austrudis conaretur exercere omnes dies vitæ suæ in Dei laudibus, sagittas doloris occulte fabricat humani generis inimicus. Erat namque ei frater carissimus nomine Balduinus vir probus et prudens, magni nominis, et in Ecclesiasticis gradibus apicem assecutus a Levitici ordinis. Adversus hunc dilectum Deo ac hominibus, stimulante diabolo, concipiunt et meditantur dolos qui videbantur esse amici et fideles huic virgini et ejus fratri. Diligebatur autem a sorore nimio affectu Baldewinus, non ipse minus diligens sororem: quoniam non solum carnis affinitas, sed unitas animorum, et morum sanctitudo, germanae caritatis mutuo conciliabat amorem. Contra hunc itaque, ut prætactum est, artifex doli et omnis malitiæ inventor diabolus, quorumdam concitavit mentes, ut virum justum et sanctum odirent gratis, et machinarentur contra eum consilium malignitatis: et o dolendum facinus, et suspecta semper dies perditorum! Eorum denique contra Virginem et fratrem ejus armavit animos, qui primos se videri volebant in amicitiis amborum. Sed numquid in hoc seculo deest perfidia pravorum quæ probet patientiam bonorum? Semper enim pars malorum infestat partem piorum, ex quo Cain fregitb sarculo guttur fraternum. Nam rara fides est hominum de quibus scriptum est: Simulatores et callidi provocant iram Dei.

6 Denique tenerrime dilectus a sorore S. Balduinus, in simplicitate cordis sui dolose cum peste invidiæ præstructis et præordinatis omnibus quæ ad expletionem doli necessaria videbantur, explorato tempore pariter et loco, invitatur ad quamdam villam vir justus in pagoc Laudunensi, cui Gohardi Insula nomen est, quasi ad placitum, ut ibi præcipitarent eum in interitum laquei, quod ficto pacis colore ex amore simulato absconderant ei. At ille columbina simplicitate nihil mali suspicatus, assumptis secum duobus tantum equitibus, tertius confestim ivit causas placiti ad locum, qui insidiarum et doli machinationibus præparatus erat per hostes omnium hominum quos terra sustinet sceleratissimos. Sicque apparuerunt impii sub pacis colore in occisionem justi, qui videbantur esse amici; quorum nomina et stirpem dicere injuriam esse putamus. Nec mora, consiliis detectis latens odium prodit in homicidium, virumque innocentem et nihil mali merentem talibus præventum insidiis occidunt confodientes gladiis.

a Rosweydus solum ait, Ecclesiasticum quoddam munus gessisse.
b Pictores mandibula, alii furca lignea ferreave occisum volunt.
c Rosweyd. in't dorp Laudunen, id est vico Lauduno. Pagus hic ditionem sive territorium significat urbis Lauduni, quæ Laon Gallice dicitur.

Luctus Austrudis sororis.

Nuntiatur occisio fratris auribus sororis, ac illa inter amaras lacrymas Dominum benedixit, sicut simplex et rectus Job de filiorum amissione. Occisio Job. 1. 21. nempe tanti viri diu celari non potuit, exit sermo, serpit murmur in civitate per ora populi: atque ita tandem pervenit ad autes sororis facinus tam execrandi piaculi. Audita igitur germani morte forte pectus virginis in nullo concutitur, nec cedit dolori: sed confortata per inhabitantis Spiritus sancti in se robustam manum, tam grande infortunium virili animo perferebat: sciensque statum humanæ conditionis tionis esse fragilem, iis deflere querimoniis curavit dilectissimum sibi germanum: Quamvis sim hodie desolata et frustrata proprio fratre, reddo tibi Deus multiplices gratias et refero laudem et honorem Majestati tuæ. Obsecro proinde, Domine piissime Jesu Christe, ne sentiam iram judicii tui, neque auferas faciem misericordiæ tuæ a lacrymis oculorum meorum: sed concede mihi virtutem, ut patienter possim ferre et flere intempestivam amaritudinem cordis commoti, quæ subito mihi accidit pro damno occisi fratris mei prædilecti. O Domine Jesu mœrentium misericordissime consolator quid conquerar prius, quid potius defleam? occisionem fratris, an desolationem meam? Etenim manus tua Domine tetigit me: et accidit duplex incommodum, duplex calamitas; cum alterum eorum vim doloris satis exaggeraret, et excederet modum meæ pusillitatis. Nam etsi mihi superesset fratrum et filiorum multiplex turba, et undique suppeterent suffragia solatii; nonne solus Balduinus utilior mihi erat quam centum fratres? nonne melior quam decem filii? Etiamne tunc inter mille subsidia superstitum meritum tanti viri aliqua deleret oblivio, aut consolatio aliqua provenire posset sorori, cum sibi vivere post ipsum nihil aliud esset quam assidue mori? At nunc mihi geminatur dolor, duplicatur calamitas; quod is mihi ademptus est, qui mihi unicus erat; quem unicum unice diligebam, quem solum anchoram spei, portum consilii, conscium secreti, arbitrum animi, et animæ meæ alterum dimidium esse sciebam. O multiplicia vulnera unius pectoris! Quis quæso vel irata truculentior tigride, vel incantata surdior aspide, obturare posset aditum cordis ad tantos dolores vulnerum, quo minus penetrarentusque ad ipsas medullas viscerum? Sed quoniam magnitudo vires excedit humanas, ad te Domine Jesu confugio, qui iratus misereris, qui vulneras et mederis, qui percutis et sanas: Da sic posse pati duri incommoda fati, ne dolor mentem superet: sed si vulnus agis fac et medicamina plagis, ut dolori mens imperet. Sim licet afflicta quod sim sola relicta, benedico te. Tu, cordi mæsto qui rite mederis, adesto mœrenti Deus animæ. a Da requiem fratri, nec exhorreat antra baratri viri fidelis anima. Fac ut Sanctorum consors sit et partis eorum quibus tu es pars optima. Laudo et glorifico ac benedico nomen gloriæ tuæ, quod est sanctum, quod quem mihi dedisti, recepisti. Heu me, iterum dicens, frater innocens, ut quid te dimisi in consiliis crudelissimorum hominum? Numquam fuisset caussa, pro qua ire disposui te dire interfectum: qui eras baculus infirmitatis meæ. Et quia fraternus amor nescit modum, iterum adjecit: Nunc qui carnales fratres habent, memores sint misericordiæ, compatiendo lacrymis dolore plenis. Scriptum est enim: Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra.

8 Inter has et hujusmodi querelas, inter dolorum amaritudines et æstus; moestus licet animus virili vultu tegebatur: et amaritudo tanti doloris Spiritus sancti dulcedine admodum temperabatur. Sancti quoque virginum chori turbatione matris audita et infortunio tali condolebant et compatiebantur plurimum, et occisioni tanti viri, quem valde in Christo dilexerant, et suæ potissimum Matri spirituali. Cum vero prostratæ solo adhærentesque oratorii pavimento pectoribus, intentissimisque precibus commendabant Deo animam defuncti, et nimietatem doloris lenire curabant in sorore ipsius medicamento orationis. Mater vero earum, plus ipsarum compassa dolori, accessit ad eas sustentata manibus ancillarum, quia jam aliter incedere non poterat fatigata nimiis laboribus et effusionibus lacrymarum. Stans autem juxta altare, elevatis manibus vix compescere potuit fletus earum, et suspiria cordis acerba, tandemque facto silentio sic fatur ad eas crebris singultibus interrumpentibus verba: o dulcissimæ sorores, parcite dolori, et jam compescite planetum istum, potius invocantes Spiritum ut et mihi desolatæ fiat refugium, et animæ fratris mei salus ac refrigerium. Recordentur omnes ac recolant singulæ vestrum quam pio vos omnes frater meus dilexerit affectu, et circa communem utilitatem quam sagaci, quam solerti semper institerit effectu. Unde nunc requiritur ut ejus beneficio vicem rependatis, et quia non est homo qui vivat et non peccet, ejus excessibus orationum vestrarum clypeos obtendatis, quo apud judicem omnium misericordiam invenire mereatur non judicium.

9 His dictis cum suis sororibus inde progrediens, obviam procedit fraterno funeri: stansque in excelso loco montis Lauduni in has iterum voces prorupit ubi primum potuit funus videri: Siccine redis ad sororem, Balduine, ultimum ei vale dicturus? siccine oscula jungis, stringis amplexus, misces colloquia, secreta committis, extremum a sorore divortium accepturus? hæccine mihi munera relinquis monumento germani amoris, ut nullius amodo memor lætitæ memoriæ funeris tui tota inhæreat et obnoxia sit deinceps vita sororis. O triste divortium ubi talia munera relinquuntur, carorum scilicet funera et vulnera animorum, ubi non obsequiis, sed exequiis, concertat affectus et pietas amicorum! Cui, frater amantissime, cui reliquisti vices tuas, curam scilicet desolatæ sororis, cui tu eras gloria in prosperis, in adversis præsidium, clypeus foris, domi consilium? Quis nostri amoris dulcem fructum tam felici procedentem principio, tam flebili terminandum credidisset exitu; ut vita duorum ex uno pendens, atque eadem morum et animorum æqualitate vigens, uno decideret interitu? Uno sane momento duos deperisse dixerim, quia cum tu viscerum meorum pars esses altera, viscera quæ uno movebantur vitali flatu, quidni moriantur subtracta sibi potiore parte, et vitæ suæ tam miserabiliter dimidiato statu? Inde est, frater, quod me magis superstitem quam te defunctum queror; quoniam post mortem tuam non mihi relinquitur nisi jugis afflictio, dolor continuus, et perpetuus mœror. Hæc dicens et inter manus sororum iterum iterumque recidens super feretrum, deosculabatur illud uberrimis lacrymis fluens; et talia primis adjecit:

O si forte mori detur cum fratre sorori, Mortem non timeam, dum simul esse queam. Affectusque tuos nisi mors mutaret, amares. Felix morte forem si mors sociaret amorem; Vincentique fidem nunc quoque simus idem. Nam necis illa tuæ dum mæsta recurrit imago, Quid nisi continuæ tempora mortis ago? Vivo quidem, vivo, sed vulnere sub redivivo. Mors est non vita vivere semper ita. a Quomodo orat pro fratre, quem Martyrem diximus appellari? Nescivit illa fortassis cedis causam.

B. Balduini virtutes, miracula.

Sed nemo tam sagacis ingenii, qui querimonias Virginis explicare posset sermone; nemo tam saxei cordis, qui eas audire posset sine doloris compassione. Nec solum soror aut propinqui Virginis hunc virum lamentabantur: sed tota simul civitas, et omnis regio, et cuncti utriusque sexus atque ætatis injustam viri necem quèrebantur, recordantes defuncti modestiam, et morum sanctitatem, et quam circà omnes semper exhibuerat cordis pietatem. Non igitur mirum est si occiditur tantus vir a diaboli membris, cum constet hunc Martyrem esse illius qui zelo Pharizæorum pro salute mundi fuit crucifixus. Semper enim ab antiquis temporibus virtutes invidia persequitur. Igitur non sine causas Paulus Apostolus prohibet contristari pro morientibus, relinquens tristitiam tantum illis qui spem resurgendi non habent. Ex hoc colligitur quia fideliter moritur qui pro Christo victurus occiditur. Securus jam cum Christo vir iste regnat, quia raptus est, ne malitia mutaret mentem ejus; placita enim erat Deo anima ejus: et in brevi spatio consummatus multa complevit tempora. Ideo in pace factus est in æternum locus ejus, et habitatio ejus in Sion. Quapropter quos dormire in sepulchris novimus, in novissima tuba sub brevi momento temporis suscitari a Deo credamus. Scriptum namque est: Justus qua morte præ occupatus fuerit, in refrigerio erit.

11 Monstratur autem locus in ecclesia B. Mariæ Virginis, quæ dicitur Profunda, in qua sanctissimum corpus illud sepultum multis annis requievit: donec inde translatum, a et una cum ossibus B. Salabergæ matris suæ reconditum est inb superiori ecclesia B. Joannis Baptistæ. Quas videlicet ecclesias et ante obitum et post multis decoravit virtutibus: quarum quædam exciderunt a memoria, quædam vero, ne Lectori fastidium faciamus,c præterimus ex industria. Porro hæc pauca quæ narravimus, ad honorem sui nominis et laudem Martyris, Deus exemplum voluit fieri legentium. Sed et quotidie, si postulantium exigat fides, recentibus miraculis locus ille insignitur, quæ dinumerare longum est, sed et pie petentibus optata largitur Dominus Noster Jesus Christus, qui vivit in secula seculorum. Amen.

a Rosweydus scribit, una ejus ac matris Salabergæ translatas reliquias; cum videantur filii reliquiæ ad maternas allatæ.
b Rosweydus hanc ecclesiam S. Joannis vocat de hooftkercke, id est capitalem, sive primariam, ecclesiam. At cathedralis ecclesia Lauduni Deiparæ Virgini sacra est. Est vero S. Joannis nomine cænobium ordinis Benedictini: an isthic condita Sanctorum pignora fuerint, necdum comperimus.
c At nos tibi ob hoc, bone scriptor, gratiam non habemus. Maluissemus tradidisses quæcumque certa erant et testata: potuissent Lectores quæ fastidio essent transilire.

✠

January 8 Calendar of the year