Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 10, a. 1

Czy odpowiednio definiuje się wieczność, że jest niekończącego się życia całkowitym równocześnie i doskonałym posiadaniem

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że nie jest odpowiednią definicja wieczności, którą podaje Boecjusz V De Consolatione mówiąc, że: wieczność jest to niekończącego się życia równocześnie całkowite i doskonałe posiadanie. Niekończące się bowiem mówi się przecząco. Lecz przeczenie zachodzi tylko w pojęciu tych rzeczy, w których są braki; to zaś nie odpowiada wieczności. Zatem w definicji wieczności nie należy kłaść niekończące się.

Zarzut drugi. Oprócz tego wieczność oznacza pewne trwanie. Trwanie zaś bardziej odnosi się do bytu, niż do życia. Zatem nie należało mówić w definicji wieczności życie, lecz raczej byt.

Zarzut trzeci. Oprócz tego całym nazywa się to, co ma części. To zaś nie odpowiada wieczności, skoro ona jest pojedynczą. Zatem nieodpowiednim jest powiedzieć całkowite.

Zarzut czwarty. Oprócz tego wiele dni nie może istnieć równocześnie, ani też wiele czasów. Lecz w wieczności mówi się w liczbie mnogiej o dniach i czasach, powiedziano bowiem (Mi 5, 2): Wyjście Jego od początku ode dni wieczności i (Rz 16, 25): według objawienia tajemnicy od czasów wiecznych zamilczanej. Zatem wieczność nie jest całkowita równocześnie.

Zarzut piąty. Oprócz tego całkowite i doskonałe są tym samym. Jeśli więc przyjmiemy, że jest całkowite, zbytecznym jest dodawać, że jest doskonałe.

Zarzut szósty. Oprócz tego posiadanie nie należy do trwania. Wieczność zaś jest pewnym trwaniem. Zatem wieczność nie jest posiadaniem.

Odpowiadam, że tak jak do poznania rzeczy pojedynczych musimy dochodzić przez złożone, tak do poznania wieczności musimy dojść przez czas; a ten nie jest niczym innym, jak liczbą ruchu odnośnie do poprzedniego i następnego. Skoro bowiem w jakimkolwiek ruchu jest następstwo i jedna część po drugiej, z tego, że liczymy w ruchu pierwsze i następne, dostrzegamy czas: co nie jest niczym innym, jak liczbą pierwszego i następnego ruchu. W tym zaś, co nie posiada ruchu i zawsze się zachowuje w ten sam sposób, nie należy przyjmować pierwszego i następnego. Jak tedy pojęcie czasu polega na liczeniu pierwszego i następnego w ruchu, tak i na dostrzeżeniu jednostajności tego, co jest zupełnie poza ruchem, polega pojęcie wieczności.

Podobnie, powiada się, że te rzeczy mierzą się czasem, które początek i koniec mają w czasie, jak to powiedziano w IV Phys., a to dlatego, że we wszystkim tym, co się porusza, należy przyjąć jakiś początek i jakiś koniec. Co zaś jest w ogóle niezmienne, tak jak nie ma następstwa, tak nie może też mieć początku ani końca.

Tak tedy z dwóch pojęć dochodzi się do poznania wieczności. Po pierwsze z tego, że to, co jest w wieczności, jest bezgraniczne, to znaczy nie mające początku i końca, (granica odnosi się bowiem do jednego i do drugiego). Po drugie z tego, że w samej wieczności nie ma następstwa, gdyż istnieje ona cała równocześnie.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Rzeczy pojedyncze definiuje się zwykle przez negację, tak jak punktem jest to, co nie ma części. A to nie dlatego, jakoby przeczenie należało do ich istotności, lecz ponieważ umysł nasz, który najpierw dostrzega to, co jest złożone, nie może dojść do poznania rzeczy pojedynczych, jak tylko przez usunięcie złożenia.

Odpowiedź na drugi zarzut. To co jest naprawdę wiecznym, nie tylko jest bytem, lecz żyjącym; a samo życie rozciąga się w pewien sposób na działanie, byt zaś nie. Wydaje się zaś, że rozciągłość trwania odnosi się bardziej do działania niż do bytu; stąd i czas jest liczbą ruchu.

Odpowiedź na trzeci zarzut. O wieczności mówi się, że jest całkowita, nie dlatego że ma części, lecz o ile nic jej nie brakuje.

Odpowiedź na czwarty zarzut. Tak jak w Piśmie św. nadaje się przenośnie Bogu imiona rzeczy cielesnych, chociaż jest niecielesny, tak wieczności istniejącej całkowicie równocześnie, nadaje się imiona rzeczy czasowych, następujących po sobie.

Odpowiedź na piąty zarzut. W czasie należy rozważać dwie rzeczy; mianowicie sam czas, w którym jest następstwo i teraz czasu, które jest niedoskonałe. Mówi się zatem całkowite równocześnie, dla usunięcia czasu, i doskonałe, celem wykluczenia teraz czasowego.

Odpowiedź na szósty zarzut. To co się posiada, ma się trwale i w pokoju. Dla oznaczenia więc, że wieczność jest niezmienną i nieustanną, użył nazwy posiadania.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.