I, q. 10, a. 2
Czy Bóg jest wieczny
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że Bóg nie jest wieczny. Nie można bowiem niczego takiego orzekać o Bogu, co jest uczynione. Lecz wieczność jest czymś uczynionym, powiada bowiem Boecjusz De Trin. Cap. IV, że: teraz płynące stanowi czas, teraz stojące stanowi wieczność. Augustyn zaś powiada w księdze Octog. trium Quaest. (Qu. XXIII), że: Bóg jest sprawcą wieczności. Zatem Bóg nie jest wieczny.
Zarzut drugi. Oprócz tego, co jest przed wiecznością i po wieczności, nie mierzy się wiecznością. Lecz Bóg jest przed wiecznością, jak mówi się w księdze De Causis i po wieczności, mówi się bowiem w (Wj 15, 18), że: Pan będzie królował na wieki i dalej. Zatem być wiecznym nie stosuje się do Boga.
Zarzut trzeci. Oprócz tego wieczność jest pewnego rodzaju miarą. Lecz dla Boga nieodpowiednim jest, by był mierzonym. Zatem nieodpowiednim jest dla Niego, by był wieczny.
Zarzut czwarty. Oprócz tego w wieczności nie ma teraźniejszości, przeszłości lub przyszłości, skoro jest całkowita równocześnie, jak to powiedziano (w par. poprz.). Lecz w Piśmie św. mówi się o Bogu słowa w czasie teraźniejszym, przeszłym lub przyszłym. Zatem Bóg nie jest wieczny.
Lecz przeciwnym temu jest, co mówi Atanazy (w Symbolu): Wieczny Ojciec, wieczny Syn, wieczny Duch Święty.
Odpowiadam, że pojęcie wieczności wynika z niezmienności, tak jak pojęcie czasu wynika z ruchu, jak to widać z tego, co powiedziano (w par. poprz.). Stąd skoro Bóg jest najbardziej niezmienny, Jego przede wszystkim właściwością jest być wiecznym. A nie tylko jest wiecznym, lecz jest swoją wiecznością, gdy tymczasem żadna inna rzecz nie jest swoim trwaniem, ponieważ nie jest swoim bytem; Bóg zaś jest swoim bytem jednostajnym, stąd, tak jak jest swoją istotnością, tak jest swoją wiecznością.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Powiada się, że teraz stojące tworzy wieczność według naszego sposobu pojmowania. Jak bowiem w nas pojęcie czasu spowodowane jest przez to, że pojmujemy płynięcie samego teraz, tak jest spowodowane w nas pojęcie wieczności, o ile pojmujemy teraz nieruchome. To zaś co powiada Augustyn, że: Bóg jest sprawcą wieczności, rozumie się o wieczności, w której się uczestniczy; w ten sam bowiem sposób Bóg udziela niektórym swej wieczności co i swej niezmienności.
I przez to jest jasną odpowiedź na drugi zarzut. Mówi się bowiem, że Bóg jest przed wiecznością, o ile uczestniczą w niej substancje niematerialne. Stąd powiedziano w tym samym miejscu, że rozumienie upodabnia się do wieczności. O tym zaś co powiada Księga Wyjścia: Pan będzie królował na wieki i dalej, należy wiedzieć, że na wieki przyjmuje się tu za wiek, jak to jest w innym tłumaczeniu. W ten sposób więc powiada się, że będzie królował poza wieczność, ponieważ trwa poza jakikolwiek wiek, to znaczy poza jakiekolwiek dane trwanie; niczym innym nie jest bowiem wiek, jak okresem jakiejkolwiek rzeczy, jak to powiedziano w I księdze De Caelo. Albo dlatego także powiada się, że króluje poza wieczność, że nawet, gdyby coś innego istniało zawsze, (jak ruch nieba według niektórych filozofów), to jednak Bóg króluje poza to, o ile Jego królestwo jest całkowite równocześnie.
Odpowiedź na trzeci zarzut. Wieczność nie jest czymś innym od samego Boga. Stąd Boga nie nazywa się wiecznym jakoby był mierzony jakimś sposobem, lecz przyjmuje się tu pojęcie miary tylko według naszego sposobu pojmowania.
Odpowiedź na czwarty zarzut. Przypisuje się Bogu słowa w różnych czasach, o ile wieczność Jego zawiera wszystkie czasy; nie jakoby On sam podlegał zmianom co do teraźniejszości, przeszłości i przyszłości.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.