I, q. 11, a. 4
Czy Bóg jest w najwyższym stopniu jednym
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że Bóg nie jest w najwyższym stopniu jednym. Jedno bowiem orzeka się ze względu na brak podziału. Lecz brak nie przyjmuje więcej i mniej. Zatem nie mówi się o Bogu, że jest bardziej jednym niż inne rzeczy, które są jednym.
Zarzut drugi. Oprócz tego nic nie wydaje się bardziej niepodzielnym, jak to, co jest niepodzielne w czynie i w możności, tak jak punkt i jedność. Lecz o tyle nazywa się coś więcej jednym, o ile jest niepodzielne. Zatem Bóg nie jest bardziej jednym niż jedność i punkt.
Zarzut trzeci. Oprócz tego, to co jest dobrem przez istotność, jest w najwyższym stopniu dobrem; więc co jest przez swą istotność jednym, jest w najwyższym stopniu jednym. Lecz wszelki byt jest jednym przez swą istotność, jak to pokazuje Filozof w IV Metaph. Zatem wszelki byt jest w najwyższym stopniu jednym. Bóg więc nie jest bardziej jednym niż inne byty.
Lecz przeciwnym temu jest, co mówi Bernard (De Consid. V): między wszystkim, co się mieni być jednym, ma pierwszeństwo jedność Boskiej Trójcy.
Odpowiadam, że skoro jedno jest bytem niepodzielonym, do tego by coś było w najwyższym stopniu jednym, trzeba by było i w najwyższym stopniu bytem i w najwyższym stopniu niepodzielnym. Obie zaś te rzeczy stosują się do Boga. Jest bowiem bytem w najwyższym stopniu, o ile nie ma jakiegoś bytu określonego przez jakąś naturę, do której by się przyłączał, lecz jest samym bytem istniejącym sam przez się, pod każdym względem nieograniczonym. Jest zaś w najwyższym stopniu niepodzielonym, o ile nie dzieli się ani czynnie ani w możności odnośnie do jakiegokolwiek sposobu dzielenia, skoro jest wszystkimi sposobami pojedynczy, jak to powyżej wykazano (R. III, par. 7). Stąd jest jasnym, że Bóg jest w najwyższym stopniu jednym.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Chociaż brak sam w sobie nie przyjmuje więcej i mniej, to jednak odnośnie do tego, że jemu przeciwne przyjmuje więcej i mniej, także o samych rzeczach pozbawiających orzeka się więcej i mniej. Odnośnie do tego więc, czy coś jest więcej podzielonym lub podzielnym, lub mniej, lub żadnym sposobem, odnośnie do tego mówi się, że coś jest więcej lub mniej lub w najwyższym stopniu jednym.
Odpowiedź na drugi zarzut. Punkt i jedność, która jest początkiem liczby, nie są bytami w najwyższym stopniu, skoro byt mają tylko w jakimś podmiocie. Stąd żadne z nich nie jest w najwyższym stopniu jednym. Jak bowiem podmiot nie jest w najwyższym stopniu jednym z powodu różności przypadłości i podmiotu, tak i przypadłość.
Odpowiedź na trzeci zarzut. Chociaż wszelki byt jest jednym przez swą substancję, wszakże niejednakowo się zachowuje substancja czegokolwiek jako przyczyna jedności, ponieważ substancja niektórych rzeczy jest złożona z wielu, niektórych zaś nie.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.