I, q. 19, a. 1
Czy w Bogu jest wola
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że w Bogu nie ma woli. Przedmiotem woli bowiem jest cel i dobro. Lecz Bogu nie należy wyznaczać jakiegoś celu. Zatem nie ma woli w Bogu.
Zarzut drugi. Oprócz tego wola jest pewnym pożądaniem. Pożądanie zaś, jeśli się odnosi do rzeczy nie posiadanej, oznacza niedoskonałość, której nie można przypisywać Bogu. Zatem w Bogu nie ma woli.
Zarzut trzeci. Oprócz tego według Filozofa w III De Anima, wola jest i poruszającym i poruszanym. Lecz Bóg jest pierwszym poruszającym nieruchomym, jak tego dowodzi się w VIII Physic. Zatem w Bogu nie ma woli.
Lecz przeciwnym temu jest, co mówi Apostoł (Rz 12, 2): abyście doświadczali, która jest wola boża.
Odpowiadam, że w Bogu jest wola, tak samo jak w Nim jest rozum, wola bowiem postępuje za rozumem. Jak bowiem rzecz w przyrodzie ma byt w czynie przez swą formę, tak umysł poznaje w czynie przez swą formę poznawczą. Każda zaś rzecz ma ten stosunek do swej formy naturalnej, że gdy jej nie posiada, dąży do niej, a gdy ją posiada, spoczywa w niej. I tak samo się rzecz ma co do jakiejkolwiek doskonałości przyrodzonej, która jest dobrem natury. I ten stosunek do dobrego, w rzeczach nie mających poznania nazywa się pożądaniem naturalnym. Stąd i natura rozumna ma podobny stosunek do dobra pojętego przez formę poznawczą, że mianowicie gdy je posiada, spoczywa w nim, a gdy go nie ma, szuka go. I jedno i drugie należy do woli. Stąd w każdym posiadającym rozum jest wola, jak w każdym mającym zmysł, jest pożądanie zwierzęce. I tak w Bogu musi być wola, skoro w Nim jest rozum. A jak Jego rozumienie jest Jego bytem, tak też jest bytem Jego wola.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Chociaż nic innego niż Bóg nie jest celem Boga, jednak On Sam jest celem dla wszystkich rzeczy, które uczynił. A to przez swą istotność, skoro przez swą istotność jest dobrym, jak to wykazano powyżej (R. VI, § 3): cel bowiem zawiera pojęcie dobra.
Odpowiedź na drugi zarzut. Wola należy w nas do części pożądającej, która chociaż nazywa się od pożądania, nie tylko jednak ma ten jeden czyn, by pożądała tego czego nie ma, lecz także, by kochała co posiada i tym się cieszyła. I co do tego przyjmuje się, że jest wola w Bogu, a ta zawsze ma dobro, które jest jej przedmiotem, skoro nie odróżnia się od Niego istotnościowo, jak to powiedziano (w odpowiedzi na pierwszy zarzut).
Odpowiedź na trzeci zarzut. Wola, której głównym przedmiotem jest dobro, będące poza wolą, musi być przez coś innego poruszana. Lecz przedmiotem woli Boga jest Jego dobroć, która jest Jego istotnością. Stąd, skoro wola Boga jest Jego istotnością, nie jest poruszana przez coś innego od siebie, lecz tylko przez siebie, tym sposobem wyrażania się, w jakim rozumienie i chcenie nazywa się ruchem. I odnośnie do tego powiedział Platon (Fed. XXIV), że pierwszy poruszający sam się porusza.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.