Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 23, a. 6

Czy przeznaczenie jest pewne

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że przeznaczenie nie jest pewne. O tych słowach bowiem (Ap 3, 11), trzymaj co masz, aby inny nie wziął korony twojej, mówi Augustyn, że inny nie otrzyma, o ile ten nie zgubi. Zatem można i nabyć i zgubić koronę, która jest skutkiem przeznaczenia. Zatem przeznaczenie nie jest pewne.

Zarzut drugi. Oprócz tego, gdy założymy możliwe, nie wyniknie nic niemożliwego. Jest zaś możliwym, by ktoś przeznaczony, na przykład Piotr, zgrzeszył, a potem został zabity. Gdy zaś to przypuścimy, wynika, że skutek przeznaczenia zostaje udaremniony. To więc nie jest niemożliwe. Zatem przeznaczenie nie jest pewne.

Zarzut trzeci. Oprócz tego cokolwiek Bóg mógł, może. Lecz mógł nie przeznaczyć tego, którego przeznaczył. Zatem może teraz nie przeznaczyć. Zatem przeznaczenie nie jest pewne.

Lecz przeciwnym temu jest to, co o tych słowach (Rz 8, 29): których przejrzał i przeznaczył itd. mówi glossa: Przeznaczenie jest wiedzą uprzednią i przygotowaniem dobrodziejstw Boga, przez którą na pewno są uwolnieni, którzykolwiek są uwolnieni.

Odpowiadam, że przeznaczenie najpewniej i nieomylnie dochodzi do skutku; jednak nie nakłada konieczności, aby mianowicie jego skutek pochodził z konieczności. Powiedziano bowiem powyżej (par. 1), że przeznaczenie jest częścią opatrzności. Lecz nie wszystko co podlega opatrzności, jest konieczne; ale niektóre rzeczy zdarzają się przypadłościowo, stosownie do właściwości przyczyn najbliższych, które opatrzność boża do takich skutków skierowała. A jednak porządek opatrzności jest nieomylny, jak to powyżej wykazano (R. XXII, par. 4). Tak więc i porządek przeznaczenia jest pewny; a jednak nie usuwa się wolnej woli, z której przypadłościowo pochodzi skutek przeznaczenia. Tutaj także należy rozważyć to, co powyżej (R. XIV, par. 13, R. XIX, par. 8) powiedziano o wiedzy bożej i o woli bożej, które nie usuwają przypadłości rzeczy, chociaż są zupełnie pewne i nieomylne.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Dwojako mówi się, że korona jest czyjąś własnością. Jednym sposobem z przeznaczenia bożego i w tym znaczeniu nikt korony swej nie traci. Innym sposobem z zasługi łaski; co bowiem zasługujemy, jest niejako naszym. I tak może ktoś swoją koronę stracić przez następny grzech śmiertelny. Inny bowiem tę straconą koronę otrzymuje, o ile wchodzi na jego miejsce. Nie pozwala bowiem Bóg na upadek niektórych tak, by innych nie wyniósł, według słów (Hi 34, 24): zetrze wielu i bez liczby a insze postawi miasto nich. Tak bowiem na miejsce aniołów upadłych podstawiono ludzi, a w miejsce żydów, pogan. Podstawiony zaś w stan łaski, także i co do tego przyjmuje koronę upadłego, że z dobrego, które inny uczynił, będzie się cieszył w życiu wiecznym, w którym każdy będzie się cieszył z dobrych uczynków, spełnionych zarówno przez siebie, jak i przez innych.

Odpowiedź na drugi zarzut. Chociaż rozważając rzecz samą w sobie jest możliwym, by ten, który został przeznaczony, umarł w grzechu śmiertelnym, jednak to jest niemożliwym założywszy (jak mianowicie się zakłada), że on jest przeznaczony. Stąd nie wynika, że przeznaczenie może być udaremnione.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Skoro przeznaczenie zawiera wolę bożą, jak powyżej powiedziano (R. XIX, par. 3), to, że Bóg chce jakiejś rzeczy stworzonej, jest koniecznym z założenia, mianowicie z niezmienności woli bożej, a nie absolutnie; w ten sam sposób należy powiedzieć tutaj o przeznaczeniu. Stąd nie należy mówić, że Bóg mógł nie przeznaczyć tego, którego przeznaczył, przyjmując to w znaczeniu złożonym; chociaż rozważając absolutnie, mógł przeznaczyć i nie przeznaczyć. Lecz przez to nie jest usunięta pewność przeznaczenia.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.