Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 24, a. 1

Czy księga żywota jest tym samym co przeznaczenie

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że księga żywota nie jest tym samym, co przeznaczenie. Powiedziano bowiem (Syr 24, 32): To wszystko księgi żywota; glossa: to znaczy nowy i stary Testament. To zaś nie jest przeznaczenie. Zatem księga żywota nie jest tym samym co przeznaczenie.

Zarzut drugi. Oprócz tego mówi Augustyn w ks. XX De Civ. Dei (c. XIV), że księga żywota jest pewną mocą bożą, która sprawia, że każdemu wszystkie jego czyny czy złe czy dobre przywodzi się na pamięć. Lecz wydaje się, że moc boża nie należy do przeznaczenia, ale raczej do przymiotu władzy. Zatem księga żywota nie jest tym samym co przeznaczenie.

Zarzut trzeci. Oprócz tego, przeznaczeniu przeciwstawia się odrzucenie. Jeśliby więc księga żywota była przeznaczeniem, znachodziłaby się księga śmierci, tak jak księga żywota.

Lecz przeciwnym temu jest, co powiedziano w glossie o tych słowach (Ps 68, 29): niechaj będą wymazani z ksiąg żywiących: księga ta jest wiedzą Boga, którą przeznaczył do życia tych, o których z góry wiedział.

Odpowiadam, że o księdze żywota w Bogu mówi się przenośnie, według podobieństwa, wziętego z rzeczy ludzkich. Jest bowiem zwyczajem u ludzi, że tych, których się do czegoś wybiera, spisuje się w księdze, jak na przykład żołnierzy lub radców, których dawniej nazywano Patres Conscripti. Z tego zaś co poprzednio powiedziano (R. XXIII, par. 4), jest jasnym, że wszystkich przeznaczonych wybiera Bóg, aby posiadali życie wieczne. Samo więc spisanie przeznaczonych nazywa się księgą żywota. Przenośnie zaś nazywa się coś zapisanym w czyimś umyśle, co silnie tkwi w pamięci, według słów (Prz 3, 1): Nie zapominaj zakonu mego, a przykazań moich niech strzeże serce twoje; a wkrótce potem dalej (w. 3): napisz je na tablicach serca twego. I w księgach materialnych bowiem zapisuje się coś celem dopomożenia pamięci. Stąd i sama wiedza Boga, którą stanowczo wie, że kogoś przeznaczył do życia wiecznego, nazywa się księgą żywota. Jak bowiem to, co napisane w księdze, jest znakiem tego co ma być zrobione, tak i wiedza Boga jest dla Niego jakimś znakiem tych, którzy mają być doprowadzeni do życia wiecznego, według słów (2 Tm 2, 19): mocny stoi grunt boży, mając tę pieczęć. Zna Pan, którzy są Jego.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Księgę żywota można rozumieć dwojako. Jednym sposobem jako spis tych, którzy są wybrani do żywota i w tym znaczeniu teraz mówimy o księdze żywota. Innym sposobem można nazwać księgą żywota spis tych rzeczy, które wiodą do żywota. A to dwojako; albo jako rzeczy, które mają być uczynione, i tak Stary i Nowy Testament nazywa się księgą żywota. Albo jako rzeczy już uczynione; tak i owa moc boża, która sprawi, że każdemu będą przywiedzione na pamięć czyny jego, nazywa się księgą żywota. Podobnie też można nazwać księgą wojskową albo tę księgę, w której spisani są wybrani do wojska, albo która zajmuje się sztuką wojskową, lub w której opowiada się o czynach żołnierskich. Stąd jasną jest odpowiedź na drugi zarzut.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Nie ma zwyczaju spisywać tych, których się odrzuca, lecz tych, których się wybiera. Stąd odrzuceniu nie odpowiada księga śmierci, jak przeznaczeniu księga żywota.

Odpowiedź na czwarty zarzut. Pojęciowo księga żywota różni się od przeznaczenia. Wnosi bowiem pojęcie przeznaczenia, jak też wynika z przytoczonej wyżej glossy.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.