Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 24, a. 3

Czy ktoś może być wykreślony z księgi żywota

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że nikt nie może być wykreślony z księgi żywota. Mówi bowiem Augustyn w XX De Civ. Dei c. XV, że uprzednia wiedza Boga, która nie może się mylić, jest księgą żywota. Lecz nie można niczego odjąć od uprzedniej wiedzy Boga, podobnie ani od przeznaczenia. Zatem ani z księgi żywota nie może nikt być wykreślony.

Zarzut drugi. Oprócz tego cokolwiek jest w jakiejś rzeczy, jest w niej na jej sposób. Lecz księga żywota jest czymś wiecznym i niezmiennym. Zatem cokolwiek w niej się znajduje, nie jest w niej czasowo, ale nie da się z niej usunąć ani wymazać.

Zarzut trzeci. Oprócz tego wymazanie przeciwstawia się napisaniu. Lecz nie może nikt być na nowo wpisany w księgę żywota. Zatem nie może z niej też być wykreślony.

Lecz przeciwnym temu jest co powiedziano w (Ps 68, 29): niech będą wymazani z ksiąg żywiących.

Odpowiadam, że niektórzy mówią, iż nikt nie może być wykreślony z księgi żywota rzeczywiście; może jednak ktoś być wykreślony odnośnie do mniemania ludzi. Zwyczajem jest bowiem w Piśmie św., by mówić, że coś się dzieje, gdy staje się wiadome. I według tego mówi się, że niektórzy są zapisani w księdze żywota, o ile ludzie mniemają, że tam są zapisani, z powodu obecnej sprawiedliwości, którą w nich widzą. Lecz gdy się okazuje, czy w tym życiu czy w przyszłym, że odstąpili od tej sprawiedliwości, mówi się, że są z niej wykreśleni. I w ten sposób także wykłada się w glossie takie wykreślenie przy owych słowach (Ps 68, 29): niech będą wymazani z ksiąg żywiących. Lecz ponieważ wśród nagród sprawiedliwych kładzie się, że nie są wykreśleni z księgi żywota, według słów (Ap 3, 5): Kto zwycięży tak będzie obleczon w szaty białe i nie wymażą imienia jego z ksiąg żywota; to zaś co obiecuje się świętym, istnieje nie tylko w mniemaniu ludzi, można powiedzieć, że być wykreślonym lub nie być wykreślonym z księgi żywota, nie tylko trzeba brać w odniesieniu do mniemania ludzi, lecz także do rzeczywistości. Księga żywota jest bowiem spisem skierowanych do żywota wiecznego. A jest do niego ktoś skierowany z dwóch przyczyn, mianowicie z przeznaczenia bożego, i to skierowanie nigdy nie zawodzi, i z łaski. Ktokolwiek bowiem posiada łaskę, z tego samego godzien jest żywota wiecznego. A to skierowanie czasem zawodzi; niektórych bowiem łaska posiadana kieruje do osiągnięcia żywota wiecznego, a jednak nie dochodzą do niego z powodu grzechu śmiertelnego. Ci więc, których przeznaczenie boże skierowuje do posiadania życia wiecznego, są wprost zapisani do księgi żywota; ponieważ są tu zapisani jako ci, którzy wprost mają posiąść żywot wieczny. I ci nigdy nie są wykreśleni z księgi żywota. Lecz o tych, którzy są skierowani do posiadania żywota wiecznego nie z przeznaczenia bożego, lecz tylko z łaski, mówi się, że są zapisani w księdze żywota nie wprost, ale pod pewnym względem; ponieważ są tam zapisani jako mający posiadać życie wieczne nie samo w sobie, lecz w swej przyczynie. I tacy mogą być wykreśleni z księgi żywota; nie jakoby wykreślenie odnosiło się do wiedzy Boga, jakby coś wiedział uprzednio, a potem nie wiedział; lecz do rzeczy znanej, ponieważ mianowicie Bóg wie, że ktoś najpierw jest skierowany do żywota wiecznego, a później nie jest skierowany, ponieważ odstępuje od łaski.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Wykreślenie, jak to powiedziano (w corpus paragrafu), nie odnosi się do księgi żywota ze strony uprzedniej wiedzy, jakoby w Bogu była jakaś zmienność, lecz ze strony rzeczy znanych uprzednio, które są zmienne.

Odpowiedź na drugi zarzut. Chociaż rzeczy są w Bogu w sposób niezmienny, jednak same w sobie są zmienne. I do tego należy wykreślenie z księgi żywota.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Tym sposobem, jakim się mówi, że ktoś jest wykreślony z księgi żywota, można powiedzieć, że się go do niej wpisuje na nowo; albo według mniemania ludzi, albo według tego, że na nowo zaczyna mieć przyporządkowanie do żywota wiecznego przez łaskę. A to także obejmuje się wiedzą bożą, chociaż nie na nowo.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.