I, q. 27, a. 5
Czy w Bogu jest więcej pochodzeń niż dwa
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że jest więcej pochodzeń w Bogu niż dwa. Jak bowiem przypisuje się Bogu wiedzę i wolę, tak i potęgę. Jeśli więc odnośnie do rozumu i woli przyjmuje się w Bogu dwa pochodzenia, wydaje się, że należy przyjąć trzecie, odnośnie do potęgi.
Zarzut drugi. Oprócz tego wydaje się, że przede wszystkim dobroć jest początkiem pochodzenia, skoro mówi się (De div. nom. cap. 4), że dobro pragnie się rozpościerać i udzielać. Wydaje się więc, że należałoby przyjąć jakieś pochodzenie w Bogu odnośnie do dobroci.
Zarzut trzeci. Oprócz tego w Bogu jest większa zdolność płodności niż w nas. Lecz w nas jest nie tylko jedno pochodzenie słowa, lecz wiele; ponieważ w nas z jednego słowa pochodzi drugie słowo, i podobnie z jednej miłości druga miłość. Zatem i w Bogu jest więcej niż dwa pochodzenia.
Lecz przeciwnym temu jest, że w Bogu są tylko dwaj pochodzący, mianowicie Syn i Duch Święty. Zatem są w Nim tylko dwa pochodzenia.
Odpowiadam, że pochodzenia w Bogu można przyjąć tylko podług czynności, które pozostają w działającym. Tego rodzaju zaś czynności w naturze rozumnej i boskiej są tylko dwie, mianowicie rozumieć i chcieć. Odczuwanie bowiem, które także, jak się wydaje, jest działaniem wewnątrz czującego, jest poza naturą rozumną, ani też nie jest zupełnie odsuniętym od rodzaju czynności skierowanych na zewnątrz; odczuwanie bowiem dokonuje się przez działanie przedmiotu zmysłowego na zmysł. Pozostaje więc, że nie może być innego pochodzenia w Bogu, jak słowa i miłości.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Potęga jest początkiem działania na coś innego; stąd odnośnie do potęgi przyjmuje się działanie na zewnątrz. I tak odnośnie do przymiotu potęgi nie przyjmuje się pochodzenia osoby boskiej, lecz tylko pochodzenie stworzeń.
Odpowiedź na drugi zarzut. Dobro, jak mówi Boecjusz w ks. De Hebdom., należy do istotności, a nie do działania, chyba może jako przedmiot woli. Stąd, skoro trzeba przyjąć pochodzenia boskie według pewnych czynności, według dobroci i innych tym podobnych przymiotów, nie przyjmuje się innych pochodzeń jak tylko słowa i miłości, według tego jak Bóg Swą istotność, prawdę i dobroć rozumie i kocha.
Odpowiedź na trzeci zarzut. Jak powyżej powiedziano (R. 14, par. 7, i R. 19, par. 5) Bóg jednym pojedynczym czynem wszystko rozumie i podobnie wszystkiego chce. Stąd nie może w Nim być pochodzenia słowa ze słowa, ani miłości z miłości; lecz jest w Nim tylko jedno słowo doskonałe, i jedna miłość doskonała. I w tym objawia się Jego doskonała płodność.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.