I, q. 30, a. 1
Czy należy przyjmować więcej osób w Bogu
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że nie należy przyjmować więcej osób w Bogu. Osoba bowiem jest poszczególną substancją natury rozumnej. Jeśli więc jest więcej osób w Bogu, wynika stąd, że jest więcej substancji, a to wydaje się herezją.
Zarzut drugi. Oprócz tego wielość absolutnych własności nie sprawia oddzielności osób, ani w Bogu ani w nas, a zatem jeszcze mniej wielość stosunków. Lecz w Bogu nie ma innej wielości jak stosunków, jak to powiedziano powyżej. Więc nie można powiedzieć, że w Bogu jest więcej osób.
Zarzut trzeci. Oprócz tego powiada Boecjusz, mówiąc o Bogu, że to jest prawdziwie jednym, w czym nie ma liczby. Lecz wielość zawiera pojęcie liczby. Zatem nie ma więcej osób w Bogu.
Zarzut czwarty. Oprócz tego, gdziekolwiek jest liczba, tam jest całość i część. Jeśli więc w Bogu jest liczba osób, należy przyjąć w Bogu całość i część, a to sprzeciwia się pojedynczości bożej.
Lecz przeciwnym jest, co mówi Atanazy (w symbolu): Inną jest osoba Ojca, inną Syna, inną Ducha św. Zatem Ojciec i Syn i Duch św. są kilkoma osobami.
Odpowiadam, że z tego, co powyżej powiedziano, wynika, że jest więcej osób w Bogu. Wykazano bowiem powyżej, że ta nazwa osoba oznacza w Bogu stosunek, jako rzecz bytującą substancjalnie w naturze boskiej. Okazano zaś powyżej, że jest więcej stosunków rzeczowych w Bogu. Stąd wynika, że jest więcej rzeczy bytujących substancjalnie w naturze boskiej. A to znaczy, że jest więcej osób w Bogu.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Nie przyjmuje się w definicji osoby substancja, o ile ono oznacza istotność, lecz o ile oznacza podłoże, co widać jasno z tego, że dodaje się poszczególna. Dla oznaczenia zaś substancji w ten sposób branej, mają Grecy nazwę hipostaza: stąd jak my mówimy trzy osoby, tak oni mówią trzy hipostazy. My zaś nie zwykliśmy mówić trzy substancje, aby nie zrozumiano trzy istotności, z powodu dwuznaczności nazwy.
Odpowiedź na drugi zarzut. Własności absolutne w Bogu, jak dobroć i mądrość, nie sprzeciwstawiają się sobie, stąd także się rzeczowo nie różnią. Chociaż więc jest ich właściwością, by bytowały substancjalnie, nie są jednak wieloma rzeczami bytującymi substancjalnie, a to właśnie znaczy, że jest wiele osób. Własności zaś absolutne w rzeczach stworzonych nie bytują substancjalnie, chociaż rzeczowo od siebie się odróżniają, jak białość i słodycz. Lecz własności względne w Bogu zarówno bytują substancjalnie, jako też różnią się od siebie rzeczowo, jak to powyżej powiedziano. Stąd wielość takich własności wystarcza do wielości osób w Bogu.
Odpowiedź na trzeci zarzut. Z powodu jedności i pojedynczości w najwyższym stopniu, wyklucza się u Boga wszelką wielość tego, co orzeka się absolutnie, jednak nie wyklucza się wielości stosunków. Stosunki bowiem orzeka się o czymś jako odniesione do czegoś i w ten sposób nie wprowadzają złożenia do tego, o czym się je orzeka, jak uczy Boecjusz w tej samej księdze.
Odpowiedź na czwarty zarzut. Liczba jest dwojaka, mianowicie liczba pojedyncza czyli bezwzględna, jak dwa i trzy i cztery i liczba, która jest w rzeczach liczonych, jak dwóch ludzi i dwa konie. Jeśli więc przyjmuje się w Bogu liczbę bezwzględnie czyli abstrakcyjnie, nic nie przeszkadza, by w Nim była całość i część i tak jest tylko w pojmowaniu naszego umysłu, liczba bezwzględna bowiem rzeczy mierzonych jest tylko w umyśle. Jeśli zaś przyjmujemy liczbę, o ile jest w rzeczach liczonych, tak mianowicie, jak jest w rzeczach stworzonych, jedno jest częścią dwu, a dwa trzech, jak jeden człowiek jest częścią dwóch, a dwaj trzech; lecz tak nie jest w Bogu, gdyż Ojciec jest tak wielkim jak cała Trójca, jak okaże się poniżej.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.