Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 30, a. 4

Czy ta nazwa osoba musi być wspólną dla trzech osób

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że ta nazwa osoba nie może być wspólną dla trzech osób. Nie ma bowiem nic wspólnego dla trzech osób, jak tylko istotność. Lecz ta nazwa osoba nie oznacza istotności wprost. Zatem nie jest trzem wspólną.

Zarzut drugi. Oprócz tego wspólne przeciwstawia się temu, czego nie można innym udzielić. Lecz do pojęcia osoby należy, że jej nie można udzielić, jak to wynika z definicji Ryszarda od św. Wiktora powyżej przytoczonej. Zatem ta nazwa osoba nie jest trzem wspólną.

Zarzut trzeci. Oprócz tego, jeśli jest wspólną trzem osobom, to wspólność tę rozważa się albo rzeczowo albo pojęciowo. Lecz rzeczowo nie może być wspólną, gdyż w ten sposób trzy osoby byłyby jedną osobą. Ani też jedynie pojęciowo, gdyż w ten sposób osoba byłaby czymś powszechnym, w Bogu zaś nie ma czegoś powszechnego ani poszczególnego, ani rodzaju ani gatunku, jak to powyżej okazano. Zatem ta nazwa osoba nie jest trzem wspólną.

Lecz przeciwnym temu jest, co mówi Augustyn, że na zapytanie: Co za trzy, jest odpowiedź: Trzy Osoby, ponieważ wspólnym im jest to, co jest osobą.

Odpowiadam, że ten sposób mówienia pokazuje, iż to imię osoba jest wspólne trzem, gdy mówimy trzy osoby, jak gdy mówimy trzech ludzi, pokazujemy, że człowiek jest czymś wspólnym trzem. Jasnym jest zaś, że nie jest to wspólnością rzeczy, jak jedna istotność wspólna jest trzem, gdyż stąd by wynikało, że jest jedna osoba trzech, jak jest jedna istotność. Jaką zaś jest wspólność, różnie mówili ci, którzy to badali. Jedni bowiem mówili, że to jest wspólność przeczenia, dlatego, że w definicji osoby kładzie się nie dające się udzielić. Inni zaś powiedzieli, że jest to wspólność podziału logicznego, dlatego, że w definicji osoby kładzie się poszczególne, jak gdy się mówi, że być gatunkiem wspólne jest dla konia i wołu. Lecz oba te tłumaczenia są niedopuszczalne przez to, że to imię osoba nie jest imieniem przeczenia ani podziału logicznego, lecz jest imieniem rzeczy. I dlatego należy powiedzieć, że także w rzeczach ludzkich to imię osoba wspólne jest wspólnością pojęciową, nie jako rodzaj lub gatunek, ale jako indywiduum nieokreślone. Imiona bowiem rodzajów lub gatunków, jak człowiek lub zwierzę, nadaje się na oznaczenie samych natur wspólnych, nie zaś na oznaczenie podziału logicznego, który się oznacza za pomocą tych nazw rodzaj lub gatunek. Lecz indywiduum nieokreślone, np. jakiś człowiek, oznacza wspólną naturę wraz z określonym sposobem bytowania, który jest własnością w poszczególnych, tak mianowicie, że jest bytujące substancjalnie, oddzielnie od innych. Lecz imieniem rzeczy poszczególnej określonej oznacza się rzecz określoną odróżniającą, jak w imieniu Sokrates to ciało i te kości. Ta zaś jest różnica, że jakiś człowiek oznacza naturę lub indywiduum ze strony natury, wraz ze sposobem bytowania, który jest własnością poszczególnych rzeczy; tego imienia zaś osoba nie nadaje się dla oznaczenia indywiduum ze strony natury, lecz dla oznaczenia rzeczy bytującej substancjalnie w takiej naturze. To zaś jest wspólne pojęciowo wszystkim osobom boskim, by każda z nich bytowała substancjalnie w naturze bożej, oddzielnie od innych. I w ten sposób to imię osoba pojęciowo wspólne jest dla trzech osób boskich.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Argument ten pochodzi ze wspólności rzeczowej.

Odpowiedź na drugi zarzut. Chociaż osoby nie można udzielić, jednak sam sposób bytowania nie dającego się udzielić może być wspólny wielu.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Chociaż wspólność jest pojęciowa a nie rzeczowa, jednak nie wynika z tego, by w Bogu było coś ogólnego lub poszczególnego, lub rodzaj czy gatunek. Zarówno dlatego, że nawet w rzeczach ludzkich wspólność osoby nie jest wspólnością rodzaju czy gatunku, jak i dlatego, że osoby boskie mają jeden byt, rodzaj zaś i gatunek i każde pojęcie ogólne orzeka się o wielu rzeczach różniących się co do bytu.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.