Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 31, a. 1

Czy jest Trójca w Bogu

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że nie ma trójcy w Bogu. Każde bowiem imię w Bogu oznacza albo substancję albo stosunek. Lecz to imię trójca nie oznacza substancji, orzekałoby się bowiem o poszczególnych osobach. Ani też nie oznacza stosunku, bo nie orzeka się jako imię, wyrażające stosunek do czegoś. Zatem nie należy używać imienia trójcy w Bogu.

Zarzut drugi. Oprócz tego to imię trójca wydaje się imieniem zbiorowym, skoro oznacza wielość. Takie imię zaś nie stosuje się do Boga, ponieważ jedność wnoszona przez imię zbiorowe jest najmniejszą jednością, w Bogu zaś jest największa jedność. Zatem to imię trójca nie jest stosownym w Bogu.

Zarzut trzeci. Oprócz tego wszystko co jest troiste, jest trojakie. Lecz w Bogu nie ma trojakości, gdyż trojakość jest rodzajem nierówności. Więc nie ma też trójcy.

Zarzut czwarty. Oprócz tego wszystko co jest w Bogu, jest w jedności istotności bożej, ponieważ Bóg jest swą istotnością. Jeśli więc jest trójca w Bogu, będzie w jedności istotności bożej. I tak będą w Bogu trzy istotnościowe jedności, a takie zdanie jest heretyckie.

Zarzut piąty. Oprócz tego, we wszystkim co się orzeka o Bogu, orzeka się konkretne o abstrakcyjnym. Bóstwo bowiem jest Bóg, a ojcostwo Ojciec. Lecz nie można nazwać trójcy troistą, gdyż byłoby dziewięć rzeczy w Bogu, a to jest błędne. Zatem nie należy używać imienia trójca w Bogu.

Lecz przeciwnym temu jest co mówi Atanazy (w Symbolu), że należy czcić jedność w trójcy a trójcę w jedności.

Odpowiadam, że imię trójca w Bogu oznacza określoną liczbę osób. Jak więc przyjmuje się wielość osób w Bogu, tak należy używać imienia trójca; ponieważ to samo co wielość oznacza w sposób nieokreślony, oznacza w sposób określony to imię trójca.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Wydaje się, że to imię trójca według etymologii słowa, oznacza jedną istotność trzech osób, odpowiednio do czego trójca zwie się jakby jednością trzech. Lecz według właściwego znaczenia wyrazu oznacza raczej liczbę osób jednej istotności. I z tego powodu nie możemy powiedzieć, by Ojciec był trójcą, ponieważ nie jest trzema osobami. Nie oznacza zaś samych stosunków osób, lecz raczej liczbę osób nawzajem do siebie ustosunkowanych. I stąd, co do imienia, nie odnosi się do czegoś innego.

Odpowiedź na drugi zarzut. Imię zbiorowe wnosi dwie rzeczy, mianowicie wielość podłoży i jakąś jedność, mianowicie jakiegoś porządku, lud bowiem jest to wielość ludzi, objętych jakimś porządkiem. Co do pierwszego więc, to imię trójca zgadza się z imionami zbiorowymi; lecz różni się co do drugiego, ponieważ w trójcy boskiej jest nie tylko jedność porządku, lecz razem z tym jest także jedność istotności.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Trójca mówi się absolutnie, oznacza bowiem troistą liczbę osób. Lecz trojakość oznacza proporcję nierówności; jest bowiem rodzajem nierównej proporcji, jak to widać u Boecjusza w Arytmetyce (lib. I, cap. XXIII). I dlatego nie ma w Bogu trojakości, lecz trójca.

Odpowiedź na czwarty zarzut. W trójcy boskiej rozumie się i liczbę i osoby liczone. Gdy więc mówimy trójcę w jedności nie przyjmujemy liczbę w jedności istotności, jak gdyby była trzy razy jedną; lecz przyjmujemy osoby liczone w jedności natury, jak mówimy, że podłoża jakiejś natury są w tej naturze. Odwrotnie zaś mówimy, że jest jedność w trójcy, jak mówimy, że natura jest w swoich podłożach.

Odpowiedź na piąty zarzut. Gdy się mówi trójca jest troistą, z powodu liczby wprowadzonej, oznacza się mnożenie tej liczby przez samą siebie, skoro to, że mówię troisty wnosi rozróżnienie w podłożach tego o czym się je orzeka. I dlatego nie można powiedzieć, by trójca była troistą, bo wynikałoby, gdyby trójca była troistą, żeby było trzy podłoża trójcy, jak gdy mówimy Bóg jest troisty, wynika, że są trzy podłoża bóstwa.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.