I, q. 32, a. 4
Czy wolno mieć o cechach przeciwne mniemania
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że nie wolno mieć o cechach przeciwnych mniemań. Mówi bowiem Augustyn (I de Trin. c. 3), że nigdzie błąd nie jest niebezpieczniejszy, jak w materii odnoszącej się do Trójcy, do której na pewno należą cechy. Lecz mniemania przeciwne nie mogą być bez błędu. Zatem nie wolno mieć o cechach przeciwnych mniemań.
Zarzut drugi. Oprócz tego przez cechy poznaje się osoby, jak to powiedziano (par. 2, 3). Lecz co do osób nie wolno mieć mniemań przeciwnych. Zatem także nie wolno i o cechach.
Lecz przeciwnie, artykuły wiary nie odnoszą się do cech. Więc co do cech można mieć takie lub inne mniemanie.
Odpowiadam, że do wiary należy coś dwojako. W pierwszy sposób wprost, są to te prawdy, które Bóg nam podał jako zasadnicze, na przykład, że Bóg jest troisty i jeden, że Syn Boży się wcielił i tym podobne. I co do tego fałszywe mieć mniemanie, już to samo wprowadza herezję, zwłaszcza gdy połączy się z uporem. Nie wprost zaś należy do wiary to, z czego wynika coś przeciwnego wierze, jak gdyby na przykład ktoś powiedział, że Samuel nie jest synem Elkana (1 Sm 1), z tego bowiem wynika, że Pismo św. jest fałszywe. Zatem co do tego rodzaju rzeczy, może ktoś mieć fałszywe mniemanie, bez niebezpieczeństwa herezji, zanim się rozważy lub określi, że z tego wynika coś przeciwnego wierze, a zwłaszcza, jeśli przy tym nie obstaje uparcie. Lecz gdy się to wyjaśni, a zwłaszcza, gdy Kościół to określi, że z tego wynika coś przeciwnego wierze, w tym nie można by błądzić bez herezji. I z tego powodu wiele twierdzeń teraz uważa się za herezję, których dawniej za nią się nie uważało dlatego, że obecnie jest jaśniejszym co z nich wynika. Tak więc należy powiedzieć, że co do cech niektórzy mieli mniemanie przeciwne, bez niebezpieczeństwa herezji, skoro nie zamierzali utrzymywać czegoś przeciwnego wierze. Lecz gdy ktoś miał fałszywe mniemanie co do cech, wiedząc, że z tego wynika coś przeciwnego wierze, wpadłby w herezję.
I wobec tego jasna jest odpowiedź na zarzuty.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.