I, q. 35, a. 2
Czy imię obrazu jest swoistym Synowi
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że imię Obrazu nie jest właściwym Synowi. Ponieważ, jak mówi Damascen (De Fid. Orth. lib. I. cap. 13), Duch św. jest obrazem Syna. Zatem nie jest to swoistą własnością Syna.
Zarzut drugi. Oprócz tego, do pojęcia obrazu należy podobieństwo z wyrażaniem, jak mówi Augustyn w księdze Octog. Trium. Quaest (qu. 74). Lecz to jest własnością Ducha św.: pochodzi bowiem od drugiego sposobem podobieństwa. Zatem Duch św. jest obrazem. I tak nie jest swoistą właściwością Syna, by był Obrazem.
Zarzut trzeci. Oprócz tego, człowieka nazywa się także obrazem Boga, według owych słów (1 Kor 11, 7): mąż nie ma zakrywać głowy swojej, gdyż jest wyobrażeniem i chwałą bożą. Zatem nie jest to swoistą własnością Syna.
Lecz przeciwnym temu jest, co mówi Augustyn w VI de Trin. (cap. 2), że tylko Syn jest Obrazem Ojca.
Odpowiadam, że doktorzy greccy powszechnie mówią, iż Duch św. jest obrazem Ojca i Syna. Lecz doktorzy łacińscy tylko Synowi przypisują imię Obrazu, w Pismach kanonicznych mówi się je bowiem tylko o Synu. Mówi się bowiem w (Kol 1, 15): który jest obrazem Boga niewidzialnego pierworodny wszego stworzenia; i do (Hbr 1, 3): który gdyż jest jasnością chwały i wyrażeniem istotności jego.
Ten zaś powód tego podają niektórzy, że Syn schodzi się z Ojcem nie tylko w naturze, lecz także w cesze początku. Duch św. zaś nie schodzi się ze Synem ani z Ojcem w żadnej z cech. Lecz zdaje się, że to nie wystarcza. Ponieważ, jak odnośnie do stosunków nie znachodzi się w Bogu ani równości ani nierówności, jak mówi Augustyn, tak nie znachodzi się też podobieństwa, które jest potrzebne do pojęcia obrazu.
Stąd mówią inni, że nie można Ducha św. nazwać obrazem Syna, ponieważ obraz nie jest obrazem obrazu. Ani też obrazem Ojca, ponieważ także obraz odnosi się bezpośrednio do tego, czego jest obrazem, Duch święty zaś odnosi się do Ojca przez Syna. Ani też nie jest obrazem Ojca i Syna, gdyż tym sposobem byłby jeden obraz dwóch, a to wydaje się niemożliwym. Stąd wynika, że Duch św. żadnym sposobem nie jest obrazem. Lecz to nic nie znaczy. Ponieważ Ojciec i Syn są jednym początkiem Ducha św., jak będzie powiedziane poniżej (R. 36, par. 4), stąd nic nie przeszkadza, by w ten sposób był jeden obraz Ojca i Syna o ile są jednym, skoro także człowiek jest jednym obrazem całej Trójcy.
I dlatego należy wytłumaczyć inaczej, mówiąc, że jak Duch święty, choć przez swe pochodzenie przyjmuje naturę Ojca, tak jak Syn, jednak nie nazywa się Go zrodzonym; tak samo choć przyjmuje podobieństwo do Ojca, nie nazywa się obrazem. Syn bowiem pochodzi jako Słowo, w którego pojęciu jest podobieństwo gatunku do tego, od którego pochodzi, a nie ma tego w pojęciu miłości, chociaż to jest własnością miłości, którą jest Duch święty, o ile jest miłością bożą.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Damascen i inni doktorzy greccy powszechnie używają imienia obrazu w znaczeniu podobieństwa doskonałego.
Odpowiedź na drugi zarzut. Chociaż Duch św. jest podobny do Ojca i Syna, jednak stąd nie wynika, by był obrazem, z powodu wyżej przytoczonego (w corpus paragrafu).
Odpowiedź na trzeci zarzut. Obraz czegoś dwojako się w czymś znachodzi. Jednym sposobem w rzeczy tej samej gatunkowo natury, jak na przykład obraz króla znajduje się w jego synu. Innym sposobem w rzeczy innej natury znajduje się na monecie. Pierwszym zaś sposobem Syn jest obrazem Ojca, drugim zaś sposobem nazywa się człowiek obrazem Boga. I dlatego dla oznaczenia w człowieku niedoskonałości obrazu, nazywa się człowieka nie tylko obrazem, lecz na obraz, przez co oznacza się jakiś ruch dążącego do doskonałości. Lecz o Synu Bożym nie można powiedzieć, by był na obraz, gdyż jest doskonałym obrazem Ojca.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.