Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 41, a. 6

Czy czyn związany z cechą może mieć za przedmiot więcej osób

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że czyn, związany z cechami, może mieć za przedmiot więcej osób, tak, by było więcej osób zrodzonych lub tchnionych w Bogu. Ktokolwiek bowiem posiada moc rodzenia, może rodzić. Lecz w Synu jest moc rodzenia. Zatem może rodzić. Jednak nie siebie samego. Zatem innego Syna. Zatem może być w Bogu więcej Synów.

Zarzut drugi. Oprócz tego mówi Augustyn w Contra Maximinum lib. II cap. XII: Syn nie zrodził Stwórcy. Nie dlatego, że nie mógł, ale że nie było odpowiednim.

Zarzut trzeci. Oprócz tego Bóg Ojciec jest możniejszy w rodzeniu niż ojciec stworzony. Lecz jeden człowiek może zrodzić więcej synów. Zatem i Bóg, zwłaszcza, gdy po zrodzeniu jednego Syna moc Ojca się nie zmniejszyła.

Lecz przeciwnym temu jest, że w Bogu się nie różni być i móc. Jeśliby więc mogło być w Bogu więcej Synów, byłoby więcej Synów. I tak byłoby w Bogu więcej osób niż trzy; a to jest herezją.

Odpowiadam, że jak mówi Atanazy (w Symbolu), w Bogu jest tylko jeden Ojciec, jeden Syn, jeden Duch Święty. Można zaś oznaczyć na to poczwórną przyczynę. Pierwsza mianowicie ze strony stosunków, którymi jedynie się osoby odróżniają. Skoro bowiem osoby boskie są samymi substancjalnie bytującymi stosunkami, nie może być więcej Ojców lub więcej Synów w Bogu, chyba, żeby było więcej ojcostw i więcej synostw. To zaś może być tylko odnośnie do materialnego rozróżnienia rzeczy; formy bowiem jednego gatunku powielają się tylko odnośnie do materii, której w Bogu nie ma. Stąd w Bogu może być tylko jedno synostwo substancjalnie bytujące, jak na przykład białość substancjalnie bytująca mogłaby być tylko jedna. Druga zaś ze sposobu pochodzeń. Bóg bowiem wszystko rozumie i chce jednym i pojedynczym czynem. Stąd może być tylko jedna osoba pochodząca sposobem słowa, a jest nią Syn i jedna tylko sposobem miłości, a jest nią Duch Święty. Trzecia przyczyna bierze się ze sposobu pochodzenia. Same osoby bowiem pochodzą w sposób naturalny, jak powiedziano (w a. 2), natura zaś kieruje się do jednego. Czwarta z doskonałości osób boskich. Przez to bowiem Syn jest doskonały, że całe synostwo boże w nim się zawiera, i że jest tylko jeden Syn. I podobnie należy powiedzieć o innych osobach.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Chociaż należy wprost przyznać, że moc, którą ma Ojciec, ma i Syn, nie należy jednak przyznawać, że Syn ma moc rodzenia (generandi), jeśli rodzenia jest rzeczownikiem słownym słowa czynnego, tak, że sens jest ten, iż Syn ma możność do rodzenia. Jak na przykład byt choć jest tym samym u Ojca i Syna, nie odpowiada jednak Synowi, by był Ojcem, dla dodatku odnoszącego się do cechy. Jeśli jednak to co mówię rodzenia jest rzeczownikiem słownym słowa biernego, moc rodzenia jest w Synu, t. zn., by był zrodzony. I podobnie gdyby był rzeczownikiem słownym słowa nieosobowego, tak, że jest sens moc rodzenia t. zn., którą by przez jakąś osobę był zrodzony.

Odpowiedź na drugi zarzut. Augustyn w tych słowach nie zamierza powiedzieć, że Syn mógłby zrodzić Syna, lecz, że to nie jest z powodu niemożności Syna, że nie rodzi, jak to pokaże się poniżej (Q. 42, a. 6).

Odpowiedź na trzeci zarzut. Niematerialność i doskonałość boża wymaga, by nie mogło być więcej Synów w Bogu, jak to powiedziano (w corpus artykułu). Stąd, że nie ma więcej Synów, nie pochodzi to z braku zdolności rodzenia u Ojca.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.