Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 51, a. 3

Czy aniołowie w ciałach przybranych wykonują czynności życiowe

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że aniołowie w ciałach przybranych wykonują czynności życiowe. Aniołom prawdy bowiem nie przystoi żadne udawanie. Byłoby zaś udawaniem, gdyby ciało przez nich przybrane, które wydaje się żywym i posiadającym czynności życiowe, ich nie miało. Zatem aniołowie w ciałach przybranych wykonują czynności życiowe.

Zarzut drugi. Oprócz tego w czynnościach anioła nie ma nic na próżno. Na próżno zaś w ciele przybranym przez anioła kształtowałyby się oczy i nozdrza i inne narzędzia zmysłów, gdyby przez nie anioł nie czuł. Zatem anioł czuje przez ciało przybrane. A to jest najbardziej swoistą czynnością życiową.

Zarzut trzeci. Oprócz tego poruszać się ruchem postępowym jest jedną z czynności życiowych, jak widać w II de Anima. Okazuje się zaś wyraźnie, że aniołowie poruszają się w przybranych ciałach. Powiedziano bowiem w (Rdz 18, 16), że Abraham szedł wespół prowadząc aniołów, którzy się mu okazali. Anioł znowu Tobiaszowi pytającemu: A wiesz drogę, która wiedzie do krainy Medskiej odpowiedział: Wiem i częstom chadzał po jej wszystkich drogach (Tb 5, 7-8). Zatem aniołowie w przybranych ciałach często wykonują czynności życiowe.

Zarzut czwarty. Oprócz tego mowa jest czynnością żyjącego, dokonywa się bowiem przez głos, który jest dźwiękiem wydanym przez usta zwierzęce, jak powiedziano w II de Anima. Jasnym zaś jest z wielu miejsc w Piśmie św., że aniołowie w ciałach przybranych przemawiali. Zatem w ciałach przybranych wykonują czynności życiowe.

Zarzut piąty. Oprócz tego jedzenie jest swoistą czynnością zwierzęcia, stąd Pan po zmartwychwstaniu na dowód przybranego życia, jadał z uczniami, jak to widzimy u (Łk 24, 41 nn). Lecz aniołowie ukazujący się w przybranych ciałach, jedli, i Abraham im pożywienie przynosił, chociaż ich przedtem adorował, jak czytamy w (Rdz 18, 2 nn). Zatem aniołowie w ciałach przybranych wykonują czynności życiowe.

Zarzut szósty. Oprócz tego rodzić człowieka jest czynnością życiową. Lecz to jest własnością aniołów w ciałach przybranych, powiedziano bowiem w (Rdz 6, 4): gdy weszli synowie boży do córek ludzkich a one porodziły: ci są mocarze od wieku mężowie sławni. Zatem aniołowie wykonują w przybranych ciałach czynności życiowe.

Lecz przeciwnie, ciała przez aniołów przybrane nie żyją, jak to powiedziano wyżej (art. 1). Zatem nie mogą też wykonywać czynności życiowych.

Odpowiadam, że niektóre czynności istot żyjących mają coś wspólnego z innymi czynnościami, jak mowa, która jest czynnością żyjącego, zgadza się z innymi dźwiękami istot nieżywych, o ile jest dźwiękiem, a chód z innymi ruchami o ile jest ruchem. Odnośnie więc do tego, co jest wspólne obydwu czynnościom, mogą czynności życiowe być wykonywane przez aniołów za pomocą ciał przybranych. Jednak nie odnośnie do tego, co jest swoistym dla istot żyjących, ponieważ według Filozofa w księdze de Somn. et Vig. (cap. 1), czyja jest możność, tego jest czynność. Stąd nic nie może posiadać czynności życiowej, co nie ma życia, które jest początkiem w możności takiej czynności.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Jak nie jest przeciwko prawdzie, że w Piśmie św. opisuje się rzeczy umysłowe pod figurą zmysłowych, skoro się tego nie mówi dla okazania, że rzeczy umysłowe są zmysłowymi, lecz by dać zrozumieć według pewnego podobieństwa, za pomocą figur rzeczy zmysłowych własności rzeczy umysłowych, tak nie sprzeciwia się prawdzie świętych aniołów, że przez swe przybrane ciała wydają się ludźmi żyjącymi, choć nimi nie są. Przybierają je bowiem tylko dlatego, by okazać za pomocą własności ludzkich i czynności ludzkich, własności duchowe aniołów oraz ich czynności duchowe. A to nie dokonywałoby się tak odpowiednio, gdyby przybierali prawdziwych ludzi; gdyż ich własności wskazywałyby na samych ludzi a nie na aniołów.

Odpowiedź na drugi zarzut. Czucie jest całkowicie czynnością życiową. Stąd nie należy żadnym sposobem mówić, że aniołowie czują przez organa ciał przybranych. Jednak nie są one utworzone na próżno. Nie są bowiem utworzone w tym celu, by się przez nie czuło, lecz na to, by przez tego rodzaju organa okazywały się władze duchowe aniołów; jak na przykład przez oko oznacza się władzę poznawczą anioła, a przez inne członki inne jego władze, jak naucza Dionizy, ost. rozdz. Coel. Hier.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Ruch, który pochodzi od poruszającego złączonego, jest swoistą czynnością życia. Tak zaś nie poruszają się ciała przybrane przez aniołów, ponieważ nie są oni ich formami. Aniołowie jednak poruszają się przypadłościowo, gdy się poruszają tego rodzaju ciała, skoro są w nich jak poruszający w rzeczach ruchomych; i w ten sposób są tu, a nie gdzie indziej, czego nie można powiedzieć o Bogu. Stąd, choć Bóg się nie porusza, gdy poruszają się te rzeczy w których jest, ponieważ jest wszędzie, aniołowie jednak poruszają się przypadłościowo według ruchu ciał przybranych. Jednak nie według ruchu ciał niebieskich, chociaż są w nich jak poruszający w rzeczach ruchomych, ponieważ ciała niebieskie nie ustępują całkowicie z miejsca, ani też nie wyznacza się duchowi poruszającemu światem jakiejś oznaczonej części substancji świata, która raz jest na wschodzie, raz znowu na zachodzie, ale według oznaczonego miejsca, gdyż potęga poruszająca jest zawsze na wschodzie, jak powiedziano w VIII Physic.

Odpowiedź na czwarty zarzut. Aniołowie właściwie nie mówią za pomocą przybranych ciał, lecz jest to coś podobnego do mowy, o ile w powietrzu tworzą dźwięki, podobne do głosów ludzkich.

Odpowiedź na piąty zarzut. Tak samo i jedzenie właściwie mówiąc, nie odpowiada aniołom; jedzenie bowiem zawiera w sobie pobieranie pokarmu, który się zamienia w substancję jedzącego. A chociaż pokarm po zmartwychwstaniu nie zamieniał się w ciało Chrystusa, lecz rozpłynął się w materię uprzednio istniejącą, to jednak miał Chrystus ciało takiej natury, w którą pokarm może się zamienić. Stąd było to prawdziwym jedzeniem. Lecz pokarm przyjęty przez aniołów ani nie przemieniał się w ciało przybrane, ani też ciało to nie miało takiej natury, że mógłby w niego pokarm się zamienić. Stąd nie było to prawdziwym jedzeniem, lecz figurą duchową pożywania. I to właśnie mówi anioł (Tb 12, 18-19): gdym był z wami, zdałem ci się po prawdzie z wami jeść i pić, ale ja napoju niewidzialnego i pokarmu używam. Abraham zaś przyniósł im pokarmy, przypuszczając, że są ludźmi, czcił w nich jednak Boga, w sposób w jaki Bóg zwykł być w prorokach, jak mówi Augustyn XVI De civ. Dei.

Odpowiedź na szósty zarzut. Jak mówi Augustyn XV de Civ. Dei, wielu twierdzi, że doświadczyło lub słyszało od tych, którzy tego doświadczyli, iż Satyry i Fauni, których gmin nazywa „incubi”, często udawali się nieuczciwie do kobiet i żądali od nich i dokonywali z nimi obcowania. Stąd wydaje się rzeczą głupią, by temu przeczyć. Lecz święci aniołowie Boga w żaden sposób tak przed potopem upaść nie mogli. Stąd pod synami Boga rozumie się synów Seta, którzy byli dobrymi; córkami zaś ludzkimi nazywa Pismo św. te, które się urodziły z plemienia Kaina. Nie należy się też dziwić, że z nich mogły się narodzić olbrzymi; ani też nie byli wszyscy olbrzymami, znacznie jednak więcej było olbrzymów przed potopem, niż po potopie. Jeśli jednak czasem niektórzy się rodzą z obcowania z demonami, nie dzieje się to z nasienia z nich wydanego, ani też z ciał przybranych, ale z nasienia w tym celu wziętego z jakiegoś człowieka, jak na przykład gdy ten sam demon obcuje z mężczyzną, potem obcuje z kobietą; jak też przyjmują nasienia innych rzeczy dla zrodzenia pewnych rzeczy, jak mówi Augustyn, III de Trin. I tak to, co się rodzi, nie jest dzieckiem demona, lecz tego człowieka, z którego nasienie zostało wzięte.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.