Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 52, a. 1

Czy anioł jest w miejscu

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że anioł nie jest w miejscu. Mówi bowiem Boecjusz w księdze De Hebd.: Powszechnym mniemaniem jest u Mędrców, że rzeczy niecielesne nie są w miejscu. Arystoteles zaś w IV Physic. mówi, że nie wszystko co jest, jest w miejscu, ale ciało poruszające się. Lecz anioł nie jest ciałem, jak wykazano powyżej (R. 50, par. 1). Zatem anioł nie jest w miejscu.

Zarzut drugi. Oprócz tego miejsce jest ilością, mającą położenie. Wszystko więc co jest w miejscu, ma jakieś położenie. Lecz posiadanie położenia nie może być odpowiednim dla anioła, skoro jego substancja jest wolna od ilości, której cechą właściwą jest posiadanie położenia. Zatem anioł nie jest w miejscu.

Zarzut trzeci. Oprócz tego być w miejscu znaczy być mierzonym miejscem i być objętym przez miejsce, jak widać u Filozofa w IV Physic. Lecz anioł nie może być mierzony ani objęty przez miejsce, obejmujące bowiem jest czymś więcej formalnym od tego co jest objęte, jak powietrze od wody, jak się mówi w IV Physic. Zatem anioł nie jest w miejscu.

Lecz przeciwnym jest, co powiedziano w kolekcie: Aniołowie Twoi święci, w tym domu zamieszkający, niech nas strzegą w pokoju.

Odpowiadam, że dla anioła jest właściwym, by był w miejscu. W innym znaczeniu jednak mówi się, że w miejscu jest anioł, a w innym, że ciało. Ciało bowiem jest w miejscu przez to, że się przystosowuje do miejsca przez zetknięcie się z ilością mającą wymiary. Tej zaś nie ma u aniołów, lecz jest w nich ilość mocy. Gdy moc anielska dostosowuje się do jakiegokolwiek miejsca w jakikolwiek sposób, mówi się zatem, że anioł jest w miejscu cielesnym. I odpowiednio do tego jest jasnym, że nie trzeba mówić, iż anioł jest z miejscem współmierny, lub że zajmuje miejsce w ciągłości. Te bowiem rzeczy odpowiadają ciału umiejscowionemu, o ile ono jest obdarzone ilością mającą wymiary. Podobnie nie jest też koniecznym z tego powodu, by był objęty miejscem. Substancja niecielesna bowiem mocą swoją stykając się z rzeczą cielesną, obejmuje ją, a nie jest przez nią objęta. Dusza bowiem istnieje w ciele jak obejmująca, a nie jako objęta. I podobnie się mówi, że anioł jest w miejscu cielesnym, nie jako objęty, ale jak obejmujący jakimś sposobem.

I z tego jest jasną odpowiedź na zarzuty.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.