Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 52, a. 2

Czy anioł może być równocześnie w kilku miejscach

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że anioł może być równocześnie w kilku miejscach. Anioł bowiem nie ma mniejszej mocy niż dusza. Lecz dusza jest równocześnie w wielu miejscach, ponieważ jest cała w każdej części ciała, jak mówi Augustyn VI de Trin. (cap. VI). Zatem anioł może być w wielu miejscach równocześnie.

Zarzut drugi. Oprócz tego anioł jest w przybranym ciele, a skoro przybiera ciało ciągłe, wydaje się, że jest w każdej jego części. Lecz według różnych jego części rozważa się różne miejsca. Zatem anioł jest równocześnie w wielu miejscach.

Zarzut trzeci. Oprócz tego mówi Damascen II de Fid. Orth. (cap. 3), że gdzie anioł działa, tam jest. Lecz czasem działa równocześnie w wielu miejscach, jak to widać u anioła niszczącego Sodomę (Rdz 19, 25). Zatem anioł może być równocześnie w wielu miejscach.

Lecz przeciwnym jest, co mówi Damascen II de Fid. Orth. (cap. III), że aniołowie gdy są w niebie, nie są na ziemi.

Odpowiadam, że anioł ma moc i istotność skończoną. Boża zaś moc i istotność jest nieskończona i jest powszechną przyczyną wszystkiego. I dlatego wszystko się dzieje Jego mocą, a jest nie tylko w wielu miejscach, ale wszędzie. Moc zaś anioła, ponieważ jest skończona, nie rozciąga się na wszystko, lecz na coś jednego, określonego. Trzeba bowiem, by to co się przyrównuje do jednej mocy, przyrównywało się do niej jako coś jednego. Jak więc powszechny byt przyrównuje się jako coś jednego do powszechnej mocy Boga, tak i jakiś poszczególny byt przyrównuje się jako coś jednego do mocy anioła. Stąd skoro anioł jest w miejscu przez zastosowanie swej mocy do tego miejsca, wynika, że nie jest wszędzie, ani w wielu miejscach, lecz tylko w jednym miejscu.

Jednak co do tego pomylili się niektórzy. Jedni bowiem, nie potrafiąc wyjść poza wyobraźnię, przypuścili niepodzielność anioła na sposób niepodzielności punktu i dlatego myśleli, że anioł może być tylko w miejscu, które jest punktem. Lecz jest oczywistym, że się mylili; punkt bowiem jest czymś niepodzielnym mającym położenie, lecz anioł jest niepodzielny, istniejąc poza rodzajem ilości i położenia. Stąd nie potrzeba, by miał określone jedno miejsce niepodzielne co do położenia, lecz czy to podzielne, czy niepodzielne, czy większe czy mniejsze, według tego jak z wolnej woli stosuje swą moc do ciała większego, czy mniejszego. I tak całe ciało, do którego przez swą moc się stosuje, odpowiada mu jako jedno miejsce.

Nie potrzeba jednak by, jeśli jakiś anioł porusza niebiosa, był wszędzie. Po pierwsze mianowicie dlatego, że moc jego stosuje się tylko do tego, co on najpierw porusza. Jest zaś jedna część niebios, w której jest najpierw ruch, mianowicie część wschodnia. Stąd także Filozof VIII Physic. przypisuje moc poruszającego niebem części wschodniej. Po drugie, ponieważ Filozof nie twierdzi, że jedna substancja oddzielona porusza bezpośrednio wszystkimi światami, stąd nie potrzeba, by była wszędzie.

Tak jest więc jasnym, że być w miejscu, w różny sposób jest odpowiednim dla ciała i dla anioła i dla Boga. Ciało bowiem jest w miejscu w sposób opisany, ponieważ współmierne jest z miejscem. Anioł zaś nie w sposób opisany, skoro nie jest współmierny z miejscem, lecz w sposób określony, ponieważ tak jest w jednym miejscu, że nie jest w innym. Bóg zaś ani w sposób opisany, ani określony, ponieważ jest wszędzie.

I z tego jasną jest łatwa odpowiedź na zarzuty, ponieważ owa całość, do której bezpośrednio się stosuje moc anioła, uważa się za jego jedno miejsce, chociaż jest ciągła.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.