Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 52, a. 3

Czy wielu aniołów może być równocześnie w tym samym miejscu

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że wielu aniołów może być równocześnie w tym samym miejscu. Wiele ciał bowiem nie może być równocześnie w tym samym miejscu, ponieważ wypełniają miejsce. Lecz aniołowie miejsca nie wypełniają, ponieważ jedynie ciało wypełnia miejsce, aby nie było pustki, jak widać u Filozofa w IV Physic. Zatem wielu aniołów może być w jednym miejscu.

Zarzut drugi. Oprócz tego więcej się różni anioł i ciało, niż dwaj aniołowie. Lecz anioł i ciało są równocześnie w tym samym miejscu, ponieważ nie ma miejsca, które by nie było zapełnione ciałem zmysłowym, jak tego się dowodzi w IV Physic. Tym bardziej więc mogą dwaj aniołowie być w tym samym miejscu.

Zarzut trzeci. Oprócz tego według Augustyna (de Trin. lib. VI) dusza jest w każdej części ciała. Lecz szatani, chociaż nie opętują umysłów, opętują jednak czasem ciała, i tak dusza i szatan są równocześnie w tym samym miejscu. Zatem, dla tej samej przyczyny, jakiekolwiek inne substancje duchowe.

Lecz przeciwnie, nie ma dwu dusz w tym samym ciele. Zatem z tej samej przyczyny, nie ma też dwóch aniołów w tym samym miejscu.

Odpowiadam, że dwaj aniołowie nie istnieją równocześnie w tym samym miejscu. A ta jest tego przyczyna, że jest niemożliwym, by dwie przyczyny zupełne były bezpośrednimi przyczynami jednej i tej samej rzeczy. Jest to jasnym w każdym rodzaju przyczyn; jest bowiem jedna forma najbliższa jednej rzeczy i jeden jest najbliższy poruszający, chociaż może być więcej poruszających dalszych. Nie dowodzi też niczego przykład o kilku ludziach łódź ciągnących, żaden z nich bowiem nie jest doskonałym motorem, skoro siła każdego z nich jest niewystarczająca do poruszenia, lecz wszyscy razem są zamiast jednego motoru, o ile wszystkie siły ich skupiają się celem wykonania jednego ruchu. Stąd, skoro się mówi, że anioł jest w miejscu przez to, że moc jego bezpośrednio dotyka tego miejsca sposobem tego, który obejmuje doskonale, jak powiedziano (w par. 1), może tylko jeden anioł być w jednym miejscu.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Temu, by wielu aniołów było w jednym miejscu, nie stoi na przeszkodzie wypełnianie miejsca, lecz inna przyczyna, jak powiedziano (w corpus paragrafu).

Odpowiedź na drugi zarzut. Anioł i ciało nie są w miejscu w ten sam sposób. Stąd wniosek nie jest słuszny.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Ani szatana ani duszy nie przyrównuje się do ciała według tego samego stosunku przyczynowego, skoro dusza jest formą, a szatan nią nie jest. Stąd wniosek nie jest słuszny.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.