Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 57, a. 5

Czy aniołowie poznają tajemnice łaski

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że aniołowie znają tajemnice łaski. Spośród wszystkich bowiem tajemnic najznamienitszą jest tajemnica Wcielenia Chrystusa. Lecz tę aniołowie znali od początku, mówi bowiem Augustyn V sup. Gen. ad Litt. (cap. XIX), że tak była owa tajemnica ukryta w Bogu przed wiekami, iż ją jednak znały książęta i moce wśród niebian. I mówi Apostoł (1 Tm 3, 16), że okazała się aniołom owa wielka tajemnica pobożności. Zatem aniołowie znają tajemnice łaski.

Zarzut drugi. Oprócz tego, przyczyny wszystkich tajemnic łaski zawierają się w mądrości bożej. Lecz aniołowie widzą samą mądrość bożą, która jest Jego istotnością. Zatem aniołowie znają tajemnice łaski.

Zarzut trzeci. Oprócz tego, aniołowie nauczają proroków, jak to widać u Dionizego Cael. Hier. cap. IV. Lecz prorocy znali tajemnice łaski, mówi bowiem (Am 3, 7): nie czyni Pan Bóg słowa, jeśliby nie objawił tajemnicy swej sługom swoim, prorokom. Zatem aniołowie znają tajemnice łaski.

Lecz przeciwnym jest, że nikt nie uczy się tego, co zna. Lecz aniołowie, także najwyżsi, pytają się o boże tajemnice łaski i uczą się ich, powiedziano bowiem w Cael. Hier. c. VII, że Pismo św. wprowadza pewne istotności niebieskie stawiające pytania samemu Jezusowi i uczące się wiedzy bożej o Jego działalności dla nas i Jezusa wprost ich nauczającego, jak to widać u (Iz 63, 1), gdzie aniołom pytającym się: Któż to jest, który idzie z Edom, odpowiada Jezus: Ja, który mówię sprawiedliwość. Zatem aniołowie nie znają tajemnic łaski.

Odpowiadam, że w aniołach jest dwojakie poznanie. Jedno mianowicie naturalne, według którego poznają rzeczy zarówno przez swoją istotność jak przez idee wrodzone. I tym poznaniem nie mogą aniołowie poznać tajemnic łaski. Te bowiem tajemnice zależą od czystej woli Boga; jeśli zaś jeden anioł nie może poznać myśli drugiego, zależących od jego woli, tym mniej może poznawać te rzeczy, które zależą jedynie od woli Boga. I tak wnioskuje Apostoł (1 Kor 2, 11): co jest człowieczego, nikt z ludzi nie wie, jedno duch człowieczy, który w nim jest. Także też co jest bożego, nikt nie wie, jedno Duch Boży. Istnieje zaś i drugie poznanie aniołów, które ich czyni szczęśliwymi, którym oglądają Słowo, i rzeczy w Słowie. A tym mianowicie widzeniem poznają tajemnice łaski, jednak nie wszystkie, ani też nie wszyscy jednakowo, lecz według tego, jak Bóg chce im objawić, według słów Apostoła (1 Kor 2, 10): Lecz nam Bóg objawił przez Ducha swojego. W ten sposób jednak, że wyżsi aniołowie głębiej oglądający mądrość bożą poznają w samym widzeniu Boga więcej tajemnic i wyższe rzeczy, które okazują niższym, oświecając ich. A niektóre też z tych tajemnic znali od początku swego stworzenia, o innych zaś poucza się ich później, według tego, jak to odpowiada ich obowiązkom.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. O tajemnicy Wcielenia Chrystusa można mówić dwojako. Jednym sposobem ogólnie, i w ten sposób wszystkim jest objawiona na początku przyjęcia do chwały. A to dlatego, że jest ona jakby ogólną zasadą, do której stosują się wszystkie ich urzędy. Wszyscy bowiem są duchami usługującymi, jak powiedziano (Hbr 1, 14): na posługę posłanymi dla tych, którzy dziedzictwo zbawienia wziąć mają. To zaś dokonuje się przez tajemnicę Wcielenia. Stąd trzeba było o tej tajemnicy pouczyć wszystkich wspólnie od początku. Drugim sposobem możemy mówić o tajemnicy Wcielenia odnośnie do szczególnych okoliczności, i w ten sposób nie wszyscy aniołowie pouczeni są o wszystkim, owszem, niektórzy nawet wyżsi aniołowie później się nauczyli, jak to widać z przytoczonej uwagi Dionizego.

Odpowiedź na drugi zarzut. Chociaż aniołowie błogosławieni oglądają mądrość bożą, nie pojmują jej jednak. I dlatego nie jest koniecznym by poznawali wszystko, co w niej jest ukryte.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Cokolwiek prorocy poznali z objawienia bożego o tajemnicach łaski, objawiono aniołom o wiele doskonalej. I chociaż Bóg w ogólności objawił prorokom te rzeczy, które miał uczynić odnośnie do zbawienia rodzaju ludzkiego, jednak poznawali co do tego apostołowie pewne szczególne rzeczy, których prorocy nie znali, jak powiedziano (Ef 3, 4-5): czytając, możecie zrozumieć wyrozumienie moje w tajemnicy Chrystusowej, która innych wieków nie była poznana od synów ludzkich, jako teraz objawiona jest świętym apostołom Jego. Między samymi też prorokami późniejsi poznawali, czego wcześniejsi nie poznali, według słów psalmu (Ps 119, 100): Nad starce zrozumiałem. A Grzegorz mówi (in Ezech. Homil. XVI): że poprzez następstwo czasu wzrosło pomnożenie poznania bożego.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.