Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 6, a. 4

Czy wszystko jest dobre dobrocią bożą

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że wszystko jest dobre dobrocią bożą. Powiada bowiem Augustyn VIII De Trin. c. 3: to jest dobre, i tamto jest dobre, usuń to i usuń tamto i zobacz samo dobro, jeśli potrafisz; w ten sposób Boga zobaczysz, dobrego nie przez inne dobro, ale dobro wszelkiego dobra. Lecz każda rzecz jest dobra własnym dobrem. Zatem każda rzecz jest dobra tym właśnie dobrem, którym jest Bóg.

Zarzut drugi. Oprócz tego, jak powiada Boecjusz w dziele De Hebdom., wszystko nazywa się dobrem, o ile skierowane jest do Boga, a to ze względu na dobroć bożą. Zatem wszystko jest dobrem dobrocią bożą.

Lecz przeciwnym temu jest, że wszystkie rzeczy są dobre, o ile istnieją. Lecz nie nazywa się wszystkich rzeczy bytami przez byt boży, lecz przez byt własny. Zatem nie wszystko jest dobre bożą dobrocią, lecz własną dobrocią.

Odpowiadam, że nic nie przeszkadza, by nadawać nazwę z zewnątrz tym przedmiotom, które wprowadzają stosunek; tak jak coś nazywa się umiejscowionym od miejsca, a zmierzonym od miary. Co się zaś tyczy tych rzeczy, które się orzeka bezwzględnie, różne były zdania. Plato bowiem twierdził, że istnieją oddzielne idee wszystkich rzeczy i że od nich nadaje się nazwę osobnikom, jak gdyby uczestniczyły w oddzielnych ideach; jak na przykład Sokrates zwie się człowiekiem, według oddzielnej idei człowieka. I tak, jak twierdził, że istnieje oddzielna idea człowieka i konia, którą nazywał człowiekiem absolutnym i koniem absolutnym (per se hominem et per se equum), tak twierdził, że istnieje oddzielna idea jedności, którą nazywał bytem absolutnym (per se ens) i jednym absolutnie (per se unum); i przez uczestnictwo z nimi wszystko nazywa się bytem lub jednym. To zaś, co jest absolutnym bytem i absolutnie jednym, o tym twierdził, że jest najwyższym dobrem. A ponieważ dobro jest zamienne z bytem, tak jak i jedność, twierdził, że Bóg jest dobrem absolutnym, od którego wszystko nazywa się dobrem, sposobem uczestniczenia. I chociaż ten pogląd wydaje się nierozsądny pod tym względem, że przyjmował idee rzeczy naturalnych, istniejące oddzielnie same przez się, jak Arystoteles wielokrotnie to zarzuca, to jednak jest absolutnie prawdą, że coś jest pierwszym, co przez swą istotność jest bytem i dobrem, co nazywamy Bogiem, jak to wynika z tego, co powiedziano powyżej (R. II, par. 3). Z tym zdaniem zgadza się także Arystoteles. Zatem od pierwszego bytu, który istotnościowo jest bytem i dobrem, wszystko można nazwać bytem i dobrem, o ile uczestniczy w nim sposobem jakiegokolwiek upodobnienia, chociaż z daleka i niedoskonale, jak to wynika z tego, co powiedziano powyżej (R. IV, par. 3). Tak więc wszystko można nazwać dobrem od dobroci bożej, jako od pierwszego początku wzorowego, sprawczego i celowego wszelkiego dobra. Niemniej jednak każdą rzecz nazywa się dobrą z powodu podobieństwa do dobroci bożej w niej tkwiącego, które formalnie jest jej własną dobrocią, przez które nazywa się ją dobrą. I w ten sposób jedna jest dobroć wszystkich; a także wiele dobroci. I przez to jasną jest odpowiedź na zarzuty.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.