Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 61, a. 4

Czy aniołowie są stworzeni w niebie empirejskim

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że aniołowie nie są stworzeni w niebie empirejskim. Aniołowie bowiem są substancjami niematerialnymi. Lecz substancja niematerialna nie zależy od materii co do swego bytu, a więc nie zależy też co do swego powstawania. Zatem aniołowie nie są stworzeni w miejscu materialnym.

Zarzut drugi. Oprócz tego mówi Augustyn w III Super Gen. ad Litt. (c. X), że aniołowie zostali stworzeni w wyższej części powietrza. Zatem nie w niebie empirejskim.

Zarzut trzeci. Oprócz tego mówi się, że niebo empirejskie jest niebem najwyższym. Gdyby więc aniołowie byli stworzeni w niebie empirejskim, nie byłoby możebnym dla nich wstępować do wyższego nieba. A to jest przeciwnym temu, co w osobie anioła grzeszącego mówi (Iz 14, 13): wstąpię na niebo.

Lecz przeciwnym temu jest, co mówi Strabon o owych słowach (Rdz 1, 1): Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. Niebem nie nazywa widzialnego firmamentu, lecz empirejski, to znaczy ognisty, czyli umysłowy, który otrzymuje nazwę nie od gorącości, lecz od wspaniałości, a który wypełnili aniołowie natychmiast, skoro tylko został uczyniony.

Odpowiadam, że jak powiedziano (w par. poprzednim) stworzenia materialne i duchowe tworzą jeden wszechświat. Stąd stworzenia duchowe tak są stworzone, że mają pewne przyporządkowane do stworzenia materialnego i że przewodniczą całemu stworzeniu materialnemu. Stąd było odpowiednim, by aniołowie byli stworzeni w najwyższej materii, jako przewodniczący całej naturze materialnej czy to się to nazwie niebem empirejskim, czy jakimkolwiek innym mianem. Stąd mówi Izydor, że najwyższym niebem jest niebo aniołów, mówiąc o owych słowach (Pwt 10, 14): Pana, Boga twego, są nieba i niebiosa nad niebiosami.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Aniołowie nie są stworzeni w miejscu materialnym jakoby byli zależni od materii co do swego bytowania lub co do powstawania. Mógłby bowiem Bóg stworzyć aniołów przed całym stworzeniem materialnym, jak to twierdzi wielu świętych doktorów. Lecz są uczynieni w miejscu materialnym, dla pokazania ich stosunku do materialnej przyrody, i że mocą swoją dotykają ciał.

Odpowiedź na drugi zarzut. Augustyn przez najwyższą część powietrza rozumie może najwyższą część nieba, z którą czasem powietrze się schodzi dla swej subtelności i przeźroczystości. Albo też mówi nie o wszystkich aniołach, lecz o tych, którzy zgrzeszyli, a ci zdaniem niektórych byli z niższych chórów. Nic zaś nie przeszkadza powiedzieć, że wyżsi aniołowie, których moc jest powszechną i wznosi się ponad wszystkie ciała, są stworzeni w najwyższych sferach stworzenia materialnego, inni zaś, mający bardziej ograniczone siły, stworzeni są w niższych częściach świata materialnego.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Mówi tam nie o jakimś materialnym niebie, lecz o niebie Trójcy świętej, w które chciał wstąpić grzeszący anioł, gdy chciał jakimś sposobem dorównać Bogu, jak to się okaże później.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.