Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 63, a. 8

Czy grzech pierwszego anioła był dla innych powodem do grzechu

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że grzech pierwszego anioła grzeszącego nie był dla innych powodem do grzechu. Przyczyna bowiem jest pierwej od tego, czego jest przyczyną. Lecz wszyscy razem zgrzeszyli, jak mówi Damascen (De Fid. Orth. lib. II). Zatem grzech jednego nie był dla innych powodem do grzechu.

Zarzut drugi. Oprócz tego pierwszym grzechem anioła może być tylko pycha, jak to powiedziano powyżej (par. 2). Lecz pycha szuka wywyższenia. Wywyższeniu zaś sprzeciwia się bardziej to, by ktoś był poddany niższemu niż wyższemu; i tak nie wydaje się, że szatani zgrzeszyli przez to, iż woleli być podległymi jednemu z wyższych aniołów, raczej niż Bogu. Tak zaś grzech jednego anioła byłby dla innych powodem grzechu, gdyby ich do tego przywiódł, by się jemu poddali. Nie wydaje się więc, by grzech pierwszego anioła był przyczyną zgrzeszenia dla innych.

Zarzut trzeci. Oprócz tego większym grzechem jest chcieć podlegać drugiemu przeciw Bogu, niż chcieć być nad drugim przeciw Bogu, gdyż jest mniejszy motyw do grzeszenia. Jeśli więc grzech pierwszego anioła był dla innych powodem grzechu przez to, że ich przywiódł do podlegania mu, zgrzeszyliby ciężej niżsi aniołowie, niż najwyższy, a to jest przeciwnym temu, co o owym miejscu w (Ps 104[103], 26): Smok ten, któregoś stworzył, mówi glosa: ten, który od innych był doskonalszy w swym bycie, stał się większym w złości. Zatem grzech pierwszego anioła nie był dla innych powodem grzechu.

Lecz przeciwnym jest, co powiedziano w (Ap 12, 4), że smok pociągnął ze sobą trzecią część gwiazd.

Odpowiadam, że grzech pierwszego anioła był dla innych powodem grzechu, wprawdzie nie zmuszającym, lecz nakłaniającym jakby jakąś namową. Ten zaś jest znak tego, że wszyscy szatani podlegają temu najwyższemu, jak okazuje się z tego, co mówi Pan, (Mt 25, 41): Idźcie przeklęci w ogień wieczny, który zgotowany jest diabłu i aniołom jego. Taki bowiem jest porządek sprawiedliwości bożej, że kto się zgadza na czyjąś namowę w winie, podlega jego władzy w karze; według owych słów (2 P 2, 19), kto jest od kogoś zwyciężony, tego i niewolnikiem jest.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Chociaż szatani razem zgrzeszyli, jednak grzech jednego mógł dla innych być powodem grzechu. Anioł bowiem nie potrzebuje zwłoki czasowej do wyboru, napominania lub nawet zgody, jak człowiek, który potrzebuje zastanawiania się, celem wybrania i zgodzenia się i mówienia głosem, by napominać, a obydwie te rzeczy dzieją się w czasie. Jasnym zaś jest, że także człowiek, równocześnie gdy coś już począł w sercu, w tejże samej chwili zaczyna mówić. A w ostatniej chwili mówienia, w której ktoś chwyta sens mówiącego, może się zgodzić na to, co się mówi; jak to widać przede wszystkim w pierwszych pojęciach, które każdy przyjmuje, skoro tylko je usłyszał. Usunąwszy więc czas mówienia i rozważania potrzebny dla nas, w tej samej chwili, w której pierwszy anioł wyraził zrozumiałą mową swe uczucie, było dla innych możliwym zgodzić się na nie.

Odpowiedź na drugi zarzut. Pyszny, gdy poza tym wszystko jest równe, bardziej pragnie podlegać wyższemu niż niższemu. Lecz jeśli pod niższym dochodzi do jakiejś znamienitości, do której pod wyższym by nie doszedł, wybierze raczej podleganie niższemu niż wyższemu. Tak więc nie sprzeciwiało się to pysze szatanów, że chcieli podlegać niższemu, zgadzając się na jego dowództwo; na to chcieli go mieć księciem i wodzem, by naturalną mocą doszli do swej ostatecznej szczęśliwości, zwłaszcza, że nawet wtedy podlegali najwyższemu aniołowi z porządku natury.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Jak to powiedziano powyżej (R. LXII, par. 6), anioł nie ma niczego opóźniającego, lecz według całej swej mocy porusza się ku temu, do czego się porusza, czy do dobra czy do zła. Ponieważ więc najwyższy anioł miał wyższą moc naturalną od niższych, gwałtowniejszym ruchem popadł w grzech. I dlatego stał się też większym w złości.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.