I, q. 64, a. 4
Czy nasza atmosfera powietrzna jest miejscem kary szatanów
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że nasza atmosfera powietrzna nie jest miejscem kary szatanów. Szatan bowiem jest stworzeniem duchowym. Na naturę zaś duchową miejsce nie oddziaływa. Zatem nie ma żadnego miejsca kary dla szatanów.
Zarzut drugi. Oprócz tego grzech człowieka nie jest cięższy od grzechu aniołów. Lecz miejscem kary człowieka jest piekło. Tym bardziej więc szatana. Zatem nie mglista atmosfera.
Zarzut trzeci. Oprócz tego szatani są karani karą ognia. Lecz w atmosferze powietrznej nie ma ognia. Zatem atmosfera powietrzna nie jest miejscem kary szatanów.
Lecz przeciwnym jest, co mówi Augustyn w III super Gen. ad Litt. (c. 10), że: atmosfera powietrzna jest dla szatanów jakby więzieniem, aż do czasu sądu.
Odpowiadam, że aniołowie według swej natury są w pośrodku między Bogiem a ludźmi. Taki zaś ma porządek Opatrzność boża, że stara się o dobro dla niższych, przez wyższe stworzenia. O dobro zaś człowieka Opatrzność boża troszczy się dwojako. Jednym sposobem wprost, gdy mianowicie prowadzi się kogoś do dobra, a odsuwa od zła; a to w sposób odpowiedni wykonują dobrzy aniołowie. Drugim sposobem nie wprost, gdy mianowicie ktoś jest ćwiczony przez to, że napadnięty zwalcza przeciwność. I było rzeczą odpowiednią, by to staranie o dobro ludzkie mieli źli aniołowie, by po grzechu nie przestali być użytecznymi we współpracy nad porządkiem naturalnym. Tak tedy należy się szatanom dwojakie miejsce kary. Jedno mianowicie ze względu na ich winę, i tym jest piekło. Drugie zaś, ze względu na ćwiczenie ludzi, i tutaj należy się im atmosfera powietrzna. Staranie zaś o zbawienie ludzkie przedłuża się aż do dnia sądu, stąd też do onego czasu trwa służba aniołów i walka z szatanami. Stąd aż do owego czasu dobrzy aniołowie są posyłani do nas tutaj, a szatani przebywają w naszej atmosferze powietrznej, by nas doświadczać; chociaż niektórzy z nich nawet teraz są w piekle, by dręczyli tych, których do złego przywiedli, tak jak niektórzy dobrzy aniołowie są z duszami świętymi w niebie. Lecz po dniu sądu wszyscy źli, tak ludzie jak aniołowie, będą w piekle, dobrzy zaś w niebie.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Miejsce nie jest karą dla anioła lub dla duszy, jakoby oddziaływało na ich naturę, zmieniając ją, lecz jako oddziaływające na wolę, zasmucając, skoro anioł lub dusza rozumie, że jest w miejscu nie odpowiadającym jej woli.
Odpowiedź na drugi zarzut. Jedna dusza nie jest wyższą od drugiej według porządku natury, jak szatani w porządku natury są wyżsi od ludzi. Stąd nie ma tu analogii.
Odpowiedź na trzeci zarzut. Niektórzy powiedzieli, że aż do dnia sądu będzie odłożona kara zmysłowa tak szatanów jak dusz, i podobnie będzie odłożone szczęście świętych aż do dnia sądu; to jednak jest błędne i przeciwne zdaniu Apostoła, który mówi (2 Kor 5, 1): Jeśliby ziemski dom nasz tego mieszkania był zepsowany, mamy dom w niebie. Inni zaś, chociaż tego nie przyznają odnośnie do dusz, przyznają to jednak odnośnie do szatanów. Lecz lepiej należy powiedzieć, że ten sam sąd jest nad złymi duszami i nad złymi aniołami, jak ten sam sąd jest nad dobrymi duszami i dobrymi aniołami. Stąd trzeba powiedzieć, że jak miejsce niebieskie należy do chwały aniołów, to jednak ich chwała się nie zmniejsza, gdy przychodzą do nas, ponieważ uważają to miejsce za swoje, (tym sposobem, którym mówimy, że godność biskupa się nie zmniejsza, gdy aktualnie nie siedzi na tronie), podobnie należy powiedzieć, że szatani, choć aktualnie nie są związani z ogniem piekielnym, gdy są w naszej atmosferze powietrznej, jednak ich kara się nie zmniejsza przez to samo, iż wiedzą, że to związanie się im należy. Stąd powiedziano w pewnej glossie o (Jk 3, 6), że: gdziekolwiek idą, niosą ze sobą ogień piekielny. Nie sprzeciwia się temu także, że prosili Pana, aby im nie rozkazywał iść do przepaści, (Łk 8, 31), prosili o to bowiem, uważając sobie za karę, gdyby zostali wykluczeni z miejsca, w którym mogą szkodzić ludziom. Stąd powiedziano (Mk 5, 10), że: prosili go bardzo, aby ich nie wyganiał z krainy.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.