Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 67, a. 1

Czy w rzeczach duchowych mówi się o światłości we właściwym znaczeniu

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że w rzeczach duchowych mówi się o światłości we właściwym tego słowa znaczeniu. Mówi bowiem Augustyn w IV De Gen. ad litt., że w rzeczach duchowych światłość jest lepsza i pewniejsza i że Chrystusa nie nazywa się światłością w tym znaczeniu co kamień, lecz o jednym mówi się we właściwym znaczeniu, a o drugim obrazowo.

Zarzut drugi. Oprócz tego Dionizy w IV rozdz. De Div. Nom. wśród imion abstrakcyjnych Boga kładzie światłość. Imiona zaś abstrakcyjne orzeka się we właściwym znaczeniu o rzeczach duchowych. Zatem w rzeczach duchowych mówi się o światłości we właściwym znaczeniu.

Zarzut trzeci. Oprócz tego mówi Apostoł (Ef 5, 13): wszystko co objawione bywa, jest światłością. Lecz to co bywa objawione, odnosi się raczej do rzeczy duchowych niż do cielesnych. Tak samo zatem i światłość.

Lecz przeciwnym temu jest, że Ambroży w księdze De Fide (lib. II) kładzie blask wśród tych rzeczy, które się o Bogu mówi przenośnie.

Odpowiadam, że o wyrazie jakimś należy mówić dwojako: po pierwsze, stosownie do pierwszego jego znaczenia, po drugie, według sposobu używania tego wyrazu. Na przykład wyraz widzenie, najpierw nadaje się dla oznaczenia czynności zmysłu wzroku; lecz dla godności i pewności tego zmysłu rozciągnięto ten wyraz, według powszechnego sposobu mówienia, do wszelkiego poznania innych zmysłów, mówimy bowiem: zobacz jak to smakuje, lub jak brzmi, lub jak jest ciepłe; i dalej także do poznania umysłowego, według słów (Mt 5, 8): Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądają. I podobnie należy powiedzieć o wyrazie światłość. Po pierwsze bowiem ma on oznaczać to, co się ujawnia dla zmysłu wzroku; następnie zaś rozciągnięto ten wyraz do oznaczenia wszystkiego tego, co się ujawnia dla jakiegokolwiek poznania. Jeśliby się więc przyjęło wyraz światłość w pierwszym znaczeniu, mówi się o nim w rzeczach duchowych w przenośni, jak mówi Augustyn (tamże). Jeśli się go zaś przyjmuje według tego, jak został rozciągnięty w potocznej mowie na wszelkie ujawnienie, w ten sposób mówi się o nim w rzeczach duchowych we właściwym znaczeniu.

I stąd jasną jest odpowiedź na zarzuty.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.