I, q. 7, a. 1
Czy Bóg jest nieskończony
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że Bóg nie jest nieskończony. Każda bowiem rzecz nieskończona jest niedoskonała, ponieważ zawiera pojęcie części i materii, jak powiedziano w III Physic. Lecz Bóg jest najdoskonalszy. Zatem nie jest nieskończony.
Zarzut drugi. Oprócz tego według Filozofa I Physic, skończone i nieskończone są własnością ilości. Lecz w Bogu nie ma ilości, skoro nie jest ciałem, jak to powyżej wykazano (R. III, par. 1). Zatem nie jest Jego własnością, by był nieskończony.
Zarzut trzeci. Oprócz tego co jest w tym miejscu w taki sposób, w jaki nie jest gdzie indziej, jest skończone co do miejsca. Zatem co jest tym w ten sposób, że nie jest czym innym, jest skończone co do substancji. Lecz Bóg jest tym, a nie czym innym. Nie jest bowiem kamieniem, ani drewnem. Zatem Bóg nie jest nieskończony co do substancji.
Lecz przeciwnym temu jest, co powiada Damascen (De fide orth. I. 4), że Bóg jest nieskończony i wieczny i nieograniczony.
Odpowiadam, że wszyscy filozofowie starożytni przypisują nieskończoność pierwszemu początkowi, jak to powiedziano w III Physic. I to słusznie, rozważając, że rzeczy wypływają z pierwszego początku w nieskończoność. Lecz ponieważ niektórzy błądzili co do natury pierwszego początku, wynikało z tego, że błądzili także co do jego nieskończoności. Ponieważ bowiem przyjmowali za pierwszy początek materię, więc przypisywali pierwszemu początkowi nieskończoność materialną, mówiąc, że jakieś ciało nieskończone jest pierwszym początkiem rzeczy.
Należy więc rozważyć, że nieskończonym nazywa się coś dlatego, że nie jest skończone. W pewien sposób zaś staje się skończoną i materia przez formę, i forma przez materię. Mianowicie materia przez formę, o ile materia, zanim otrzyma formę, jest w możności do wielu form; lecz gdy otrzymuje jedną, przez nią doznaje ograniczenia. Forma zaś staje się skończoną przez materię, o ile forma, rozważana sama w sobie, wspólną jest dla wielu; lecz przez to, że zostaje przyjęta przez materię, staje się formą tej rzeczy w sposób określony. Materia zaś udoskonala się przez formę, przez którą staje się skończoną; i w ten sposób nieskończone, o ile się je przypisuje materii, zawiera pojęcie czegoś niedoskonałego, jest bowiem jakby materią nie mającą formy. Forma zaś nie udoskonala się przez materię, lecz raczej zacieśnia się przez nią jej zakres; stąd nieskończone rozważane ze strony formy nie określonej przez materię, posiada pojęcie czegoś doskonałego. To zaś, co jest ze wszystkiego najbardziej formalnym, jest sam byt, jak to widać z tego, co powiedziano powyżej (R. IV, par. 1). Skoro więc byt boski nie jest bytem przyjętym w czymkolwiek, lecz jest swoim bytem istniejącym samodzielnie, jak to powyżej wykazano (R. III, par. 4), widocznym jest, że sam Bóg jest nieskończony i doskonały.
I stąd jasną jest odpowiedź na pierwszy zarzut.
Odpowiedź na drugi zarzut. Granice ilości są jakby jej formą; czego znakiem jest to, że figura, która zasadza się na ograniczeniu ilości, jest pewną formą dla ilości. Stąd nieskończoność, która jest własnością ilości, jest nieskończonością, która się rozważa ze strony materii. A takiej nieskończoności nie przypisuje się Bogu, jak to powiedziano (w corpus paragrafu).
Odpowiedź na trzeci zarzut. Przez to samo, że byt Boga jest samodzielnie sam przez się istniejącym, nie przyjętym w czymkolwiek, o ile zwie się nieskończonym, odróżnia się od wszystkich innych i inne się od Niego oddzielają. Jak gdyby na przykład była białość sama przez się istniejąca, różniłaby się przez to, żeby nie była w czymś innym, od każdej białości, istniejącej w podmiocie.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.