Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 73, a. 1

Czy wykończenie dzieł Bożych należy przypisywać siódmemu dniowi

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że nie należy przypisywać siódmemu dniowi wykończenia dzieła bożego. Wszystko bowiem co się dzieje na tym świecie, należy do dzieł bożych. Lecz dokonanie świata będzie przy końcu świata, jak powiedziano (Mt 13, 40). Także czas wcielenia Chrystusa jest pewnym czasem dokonania, stąd się nazywa wypełnieniem czasu. A sam Chrystus umierając powiedział: Wykonało się, jak powiedziano (J 19, 30). Zatem wykończenie dzieł boskich nie odpowiada siódmemu dniowi.

Zarzut drugi. Oprócz tego ktokolwiek wykończa swe dzieło, czyni coś. Lecz nie czytamy, by Bóg coś uczynił dnia siódmego, lecz raczej, że odpoczywał od wszelkiego dzieła. Zatem wykończenie dzieła nie odpowiada siódmemu dniowi.

Zarzut trzeci. Oprócz tego nie nazywa się wykończonym tego, do czego się wiele dodaje, chyba jeśli to jest zbyteczne, gdyż doskonałym nazywa się to, czemu nie brak nic z tego, co mieć powinno. Lecz po siódmym dniu uczyniono wiele, jak wiele osobników, a także niektóre nowe rodzaje, które się często ukazują, zwłaszcza wśród zwierząt zrodzonych z rozkładu. Codziennie także stwarza Bóg nowe dusze. Nowym także było dzieło wcielenia, o którym mówi (Jr 31, 22): Pan stworzył nowinę na ziemi. Nowymi są też cudowne dzieła, o których powiedziano (Syr 36, 6): Wznów znaki i odmień cuda. Wznowionym będzie także wszystko w chwale Świętych, według słów Objaw. św. Jana (Ap 21, 5): I rzekł, który siedział na stolicy: Oto nowe czynię wszystkie rzeczy. Wykończenia więc dzieł bożych nie należy przypisywać siódmemu dniowi.

Lecz przeciwnym jest, co powiedziano w Ks. Rodz. (Rdz 2, 2): dokonał Bóg w dzień siódmy dzieła swego, które uczynił.

Odpowiadam, że doskonałość rzeczy jest dwojaka, pierwsza i druga. Pierwszą doskonałością jest ta, według której rzecz jest doskonała w swej substancji. A tą doskonałością jest forma całości, która pochodzi stąd, że posiada w całości swe części. Drugą zaś doskonałością jest cel. Celem zaś jest albo działanie, jak celem lutnisty jest grać na lutni, albo jest coś, do czego się dochodzi przez działanie, jak celem budowniczego jest dom, który on tworzy budując go. Pierwsza zaś doskonałość jest przyczyną drugiej, gdyż forma jest początkiem działania. Ostatnią zaś doskonałością, która jest celem całego wszechświata, jest doskonałe szczęście Świętych, które się spełni w ostatecznym dokonaniu się świata. Pierwszą zaś doskonałością jest całość wszechświata, w pierwszym ustanowieniu rzeczy. I tę przypisuje się siódmemu dniowi.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Jak powiedziano, pierwsza doskonałość jest przyczyną drugiej. Do osiągnięcia szczęśliwości potrzeba zaś dwóch rzeczy, natury i łaski. Sama więc doskonałość szczęśliwości będzie w końcu świata, jak powiedziano. Lecz to dokonanie istniało uprzednio przyczynowo, mianowicie co do natury, w pierwszym ustanowieniu rzeczy, co do łaski zaś we wcieleniu Chrystusa, gdyż łaska i prawda przez Jezusa Chrystusa się stała, jak powiedziano (J 1, 17). Tak więc siódmego dnia nastąpiło wypełnienie natury; we wcieleniu Chrystusa dokonanie łaski, na końcu świata dokonanie chwały.

Odpowiedź na drugi zarzut. Siódmego dnia Bóg czynił coś, nie ustanawiając nowego stworzenia, lecz rządząc stworzeniem i skłaniając je do właściwego działania, co już w pewien sposób należy do początku drugiej doskonałości. I dlatego dokonanie dzieła według naszego tłumaczenia przypisuje się siódmemu dniowi. Lecz według innego tłumaczenia przypisuje się szóstemu dniowi, a obydwa są dobre. Gdyż dokonanie odnośnie do całości części wszechświata odpowiada szóstemu dniowi; dokonanie zaś według czynności części odpowiada siódmemu. Albo można powiedzieć, że w ruchu ciągłym, jak długo się coś może dalej posuwać, nie nazywa się ruchem doskonałym przed spoczynkiem; spoczynek bowiem oznajmia ruch dokonany. Bóg zaś mógł uczynić więcej stworzeń oprócz tych, które uczynił przez sześć dni. Stąd tym samym, że przestał stwarzać siódmego dnia, mówi się, że dokonał swego dzieła.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Niczego już później nie uczynił Bóg całkiem nowego, coby w jakiś sposób nie był uczynił w poprzednich sześciu dniach. Niektóre rzeczy bowiem istniały uprzednio materialnie, jak też że Bóg z żebra Adama utworzył niewiastę. Niektóre zaś istniały uprzednio w dziele sześciu dni nietylko materialnie, ale i przyczynowo, jak poszczególne stworzenia, które się teraz rodzą, istniały uprzednio w pierwszych osobnikach swych rodzajów. Jeśli bowiem ukazują się jakieś nowe rodzaje, istniały one uprzednio w jakiejś czynnej mocy, jak i zwierzęta zrodzone z rozkładu powstają z mocy gwiazd i elementów, którą otrzymały na początku, nawet jeśli powstają nowe rodzaje takich zwierząt. Czasem także powstają zwierzęta według nowych rodzajów z połączenia zwierząt różnych co do rodzaju, jak z osła i konia rodzi się muł, i te także uprzednio istniały przyczynowo w dziele sześciu dni. Niektóre zaś istniały uprzednio odnośnie do podobieństwa, jak na przykład dusze, które teraz zostają stworzone. I podobnie dzieło Wcielenia, gdyż jak powiedziano (Flp 2, 7): Syn Boży stał się na podobieństwo ludzi. Także i chwała duchowa według podobieństwa istniała uprzednio w aniołach, cielesna zaś w niebie, przede wszystkim empirejskim. Stąd też powiedziano w (Koh 1, 10): Nic nie masz nowego pod słońcem, już bowiem istniało w czasach, które były przed nami.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.