Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 73, a. 2

Czy Bóg odpoczął w dzień siódmy od wszelkiego dzieła, które sprawił

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że Bóg siódmego dnia nie odpoczął od wszelkiego dzieła, które sprawił. Powiedziano bowiem (J 5, 17): Ojciec mój aż dotąd działa i ja działam. Zatem nie odpoczął siódmego dnia od wszelkiego dzieła.

Zarzut drugi. Oprócz tego odpoczynek przeciwstawia się ruchowi, lub pracy, którą niekiedy powoduje ruch. Lecz Bóg Swoje dzieła sprawił bez poruszania się i bez wysiłku pracy. Nie należy więc mówić, że siódmego dnia odpoczął od wszelkiego dzieła.

Zarzut trzeci. Jeśli ktoś powie, że Bóg odpoczął siódmego dnia, dlatego, że kazał człowiekowi odpoczywać, to przeciwnie, można powiedzieć: spoczynek przeciwstawia się Jego działaniu. Lecz to, że się mówi, iż Bóg stworzył lub uczynił to czy owo, nie tłumaczy się, że Bóg kazał człowiekowi stwarzać lub czynić. Zatem nie można też odpowiednio tłumaczyć powiedzenia, że Bóg odpoczął, dlatego, że kazał człowiekowi odpoczywać.

Lecz przeciwnym jest co powiedziano (Rdz 2, 2): odpoczął Bóg w dzień siódmy od wszelkiego dzieła, które sprawił.

Odpowiadam, że spoczynek właściwie przeciwstawia się ruchowi, a tym samym pracy, która powstaje z ruchu. Chociaż zaś ruch we właściwym znaczeniu jest własnością ciał, to jednak wyraz ruch stosuje się także do rzeczy duchowych i to dwojako. Jednym sposobem odnośnie do tego, że wszelkie działanie nazywa się ruchem, tak bowiem i dobroć boża w pewien sposób się porusza i zbliża się do rzeczy przez to, że się im udziela, jak mówi Dionizy w II cap. de Div. Nom. Drugim sposobem nazywają niektórzy ruchem pragnienie, dążące do czegoś. Stąd i spoczynek przyjmuje się dwojako, jednym sposobem, jako zaprzestanie pracy, drugim sposobem jako wypełnienie pragnienia. I odnośnie do obydwu sposobów się mówi, że Bóg odpoczął siódmego dnia. Po pierwsze mianowicie, ponieważ siódmego dnia zaprzestał stwarzać nowe istoty, niczego bowiem później nie uczynił, coby w jakiś sposób nie istniało już w pierwszych dziełach, jak to powiedziano. Drugim sposobem odnośnie do tego, że nie potrzebował Sam rzeczy stworzonych, lecz był szczęśliwy ciesząc się samym Sobą. Stąd po dokonaniu wszystkich dzieł, nie mówi się, że w swoich dziełach odpoczął, jakoby ich potrzebował do Swego szczęścia, lecz od nich odpoczął i to sam w Sobie, gdyż wystarcza On sam Sobie, i wypełnia Swe pragnienie. I chociaż od wieków spoczął Sam w Sobie, jednak to, że po stwarzaniu odpoczął Sam w Sobie, należy do siódmego dnia. I to znaczy odpoczywać od działania, jak mówi Augustyn super. Gen. ad Litt. (lib. IV).

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Bóg działa aż dotąd, zachowując i rządząc stworzeniem, lecz nie powołując nowego stworzenia do bytu.

Odpowiedź na drugi zarzut. Spoczynku nie przeciwstawia się pracy, czyli ruchowi, lecz wytwarzaniu nowych rzeczy, i pragnieniu dążącemu do czegoś, jak to powiedziano.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Jak Bóg odpoczywa sam w Sobie i ciesząc się Sobą jest szczęśliwy, tak i my staniemy się szczęśliwi tylko przez cieszenie się Bogiem. I tak każe nam także odpoczywać w Sobie od Jego i naszych dzieł. Jest to zatem odpowiednim tłumaczeniem gdy się mówi, że Bóg odpoczywał, dlatego, że nam kazał odpoczywać. Lecz nie należy tylko tego tłumaczenia przyjmować, lecz tamto tłumaczenie jest pierwszym i głównym.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.