Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

Księga I, Rozdział 2

Jaki jest zamiar autora w tym dziele

Z pośród wszystkich badań ludzkich badanie mądrości jest najdoskonalsze, najszczytniejsze, najpożyteczniejsze i najprzyjemniejsze. Najdoskonalsze mianowicie, gdyż o ile człowiek oddaje się badaniu mądrości, o tyle posiada już część jakąś prawdziwego szczęścia. Stąd mówi Mędrzec: Błogosławiony mąż, który trwać będzie w mądrości (Syr 14, 22). Najszczytniejsze zaś, gdyż przez nie przede wszystkim zbliża się człowiek do podobieństwa bożego, które wszystko w mądrości uczyniło (Ps 104, 24); stąd ponieważ podobieństwo jest przyczyną miłości, badanie mądrości łączy przede wszystkim z Bogiem przez przyjaźń, i dlatego powiedziano w (Mdr 7, 14), że mądrość: Nieprzebrany skarb jest ludziom: którego którzy używali, stali się uczestnikami boskiego przyjacielstwa. Jest zaś najpożyteczniejszym, ponieważ przez samą mądrość dochodzi się do królestwa nieśmiertelności. Pożądanie bowiem mądrości przywodzi do wiecznego królestwa (Mdr 6, 21). Jest ono wreszcie najprzyjemniejszym, gdyż nie ma przykrości towarzystwo jej ani tęskności spólne życie z nią, ale radość i wesele (Mdr 8, 16).

Odważyliśmy się tedy, oparci na bożej dobroci, wziąć na siebie obowiązki mędrca, chociaż przechodzą one nasze siły. Zamierzamy okazać wedle naszej mocy prawdę, którą wyznaje wiara katolicka, usuwając przeciwne błędy. Używając bowiem słów Hilarego, świadom jestem tego, że główną pracę mego życia winienem poświęcić Bogu, by Nim się zajmowało każde me słowo i uczucie.

Trudną zaś jest rzeczą występować przeciw błędom poszczególnych ludzi, a to dla dwóch przyczyn. Po pierwsze, ponieważ nie znamy tak dobrze bluźnierczych zdań poszczególnych błądzących, byśmy z tego co mówią, mogli znaleźć argumenta na zbicie ich błędów. Tym bowiem sposobem posługiwali się starożytni doktorowie do obalenia błędów pogan, których mniemania mogli znać, ponieważ albo sami byli dawniej poganami albo przynajmniej żyli wśród pogan i znali ich nauki.

Po drugie, ponieważ niektórzy z nich, jak Mahometanie i poganie, nie zgadzają się z nami co do powagi jakiegoś pisma, przez które by ich można przekonać, jak na przykład z Żydami możemy dysputować za pomocą Starego Testamentu, z heretykami za pomocą Nowego. Ci zaś nie przyjmują żadnego. Stąd jest koniecznym zwrócić się do naturalnego rozumu, z którym wszyscy muszą się zgodzić. A ten jednak nie jest dostateczny odnośnie do spraw bożych.

Równocześnie zaś badając jakąś prawdę, pokażemy także błędy, których ona nie dopuszcza, oraz w jaki sposób prawda, którą można udowodnić, zgadza się z religią wiary chrześcijańskiej.

Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.