Księga I, Rozdział 76
Że Bóg jednym czynem woli chce Siebie i innych rzeczy
Gdy się to udowodni, wynika stąd, że Bóg jednym czynem woli chce Siebie i innych rzeczy.
Każda bowiem władza jednym działaniem lub jednym czynem zwraca się do przedmiotu i do formalnego pojęcia przedmiotu; jak na przykład tym samym wejrzeniem widzimy światło i barwę, która staje się widzialną w czynie przez światło. Gdy zaś chcemy czegoś tylko z powodu celu, to, czego się pragnie z powodu celu, otrzymuje pojęcie rzeczy chcianej od celu; i tak cel się do niego przyrównuje jak pojęcie formalne do przedmiotu, jak na przykład światło do barwy. Skoro więc Bóg wszystkich innych rzeczy chce ze względu na Siebie jako ze względu na cel, jak to wykazano, zatem jednym czynem woli chce Siebie i innych rzeczy.
Co więcej. Co się poznaje i czego się pragnie doskonale, poznaje się i pragnie się tego odnośnie do wszystkich jego właściwości. Właściwością zaś celu jest nie tylko to, że się go pragnie samego przez się, lecz także to, że z powodu niego inne rzeczy stają się pożądane. Kto więc doskonale pragnie celu, pragnie go obydwoma sposobami. Lecz nie można przyjąć czynu woli Boga, którym by chciał Siebie, a nie chciał Siebie doskonale, gdyż nie ma w Nim nic niedoskonałego. Każdym więc czynem, którym Bóg Siebie chce, chce Siebie absolutnie, a innych rzeczy z powodu Siebie. Innych zaś rzeczy od Siebie chce tylko, o ile chce Siebie, jak tego dowiedziono. Wynika więc stąd, że Siebie i innych rzeczy chce nie różnymi czynami woli, ale jednym i tym samym czynem.
Co więcej. Jak widać z tego, co powiedziano powyżej, w czynie władzy poznawczej zachodzi wnioskowanie wtedy, gdy osobno poznajemy zasady i z nich dochodzimy do wniosków; gdybyśmy bowiem w samych zasadach ujrzeli wnioski, poznając same zasady, nie byłoby to wnioskowaniem, jak na przykład nie jest wnioskowaniem, gdy coś widzimy w zwierciedle. Jak się zaś mają zasady do wniosków w zagadnieniach spekulatywnych, tak się ma cel do rzeczy służących do celu, w sprawach działania i pożądania; jak bowiem poznajemy wnioski przez zasady, tak od celu pochodzi pożądanie i wykonywanie tych rzeczy, które są dla celu. Jeśli więc ktoś chce osobno celu i środków do celu, będzie w jego woli pewne roztrząsanie. Tego zaś w Bogu być nie może, skoro jest poza wszelkim ruchem. Wynika więc stąd, że równocześnie i tym samym czynem woli Bóg chce Siebie i innych rzeczy.
Podobnie. Skoro Bóg chce Siebie zawsze, jeśliby innym czynem chciał Siebie, a innym innych rzeczy, wynikałoby stąd, że są w Nim równocześnie dwa czyny woli. A to jest niemożliwe, gdyż w jednej pojedynczej mocy nie ma naraz dwóch działań.
Oprócz tego. W każdym czynie woli przedmiot woli ma się do chcącego tak, jak się ma poruszające do rzeczy poruszanej. Jeśli więc jest jakiś czyn woli bożej, którym Bóg chce innych rzeczy od Siebie, odmienny od czynu woli, którym chce Siebie, będzie w Nim coś innego poruszającego wolą bożą. A to jest niemożliwe.
Co więcej. Chcenie Boga jest Jego bytem, jak tego dowiedziono. Lecz w Bogu jest tylko jeden byt. Zatem jest w Nim tylko jedno chcenie.
Podobnie. Chcenie jest właściwością Boga odnośnie do tego, że jest rozumny. Jak więc jednym czynem rozumie Siebie i inne rzeczy, według tego, że istotność Jego jest wzorem wszystkiego, tak jednym czynem chce Siebie i innych rzeczy, o ile dobroć Jego jest powodem wszelkiej dobroci.
Przekład: Summa filozoficzna (Contra gentiles), Kraków 1930 do 1935, staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.