Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 1, a. 7

Czy Bóg jest przedmiotem tej nauki

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że Bóg nie jest przedmiotem tej nauki. W każdej bowiem nauce trzeba założyć o jej przedmiocie czym jest, według Filozofa w I Poster. Lecz ta nauka nie oznacza czym jest Bóg, mówi bowiem Damascen De Fide Orth. lib. I, (cap. 4): niepodobna powiedzieć o Bogu czym jest. Zatem Bóg nie jest przedmiotem tej nauki.

Zarzut drugi. Oprócz tego wszystko, co określa pewna nauka, mieści się w przedmiocie tej nauki. Lecz Pismo św. określa wiele innych rzeczy prócz Boga, jak np. stworzenia i obyczaje ludzkie. Zatem Bóg nie jest przedmiotem tej nauki.

Lecz przeciwnie, to jest przedmiotem nauki, o czym ona mówi. A ta nauka mówi o Bogu, nazywa się bowiem teologią, t. zn. jakby mową o Bogu. Zatem Bóg jest przedmiotem tej nauki.

Odpowiadam, że Bóg jest przedmiotem tej nauki. Stosunek bowiem przedmiotu do wiedzy jest taki, jak stosunek przedmiotu do władzy i zdolności. To zaś określa się właściwie jako przedmiot pewnej władzy czy zdolności, pod pojęciem czego zawarte jest wszystko, co się odnosi do władzy lub zdolności, tak jak człowiek i kamień odnoszą się do władzy wzroku, o ile chodzi o pojęcie barwy. Stąd zabarwienie jest właściwym przedmiotem wzroku. Wszystko zaś w teologii rozpatruje się odnośnie do Boga, czy to dlatego, że jest samym Bogiem, czy to ponieważ ma związek z Bogiem jako z początkiem i celem. Stąd wynika, że Bóg prawdziwie jest przedmiotem tej nauki. To okazuje się także z zasad podstawowych tej nauki, której przedmiotem jest Bóg, tj. z artykułów wiary. Przedmiot zaś jest ten sam w zasadach podstawowych, co i w całej nauce, ponieważ cała nauka jak w zawiązkach spoczywa w swych zasadach podstawowych. Niektórzy zaś rozważając to, czym się owa nauka zajmuje, a nie wzgląd, pod którym ona bada, inaczej określili przedmiot tej nauki; są nim mianowicie albo rzeczy i znaki, albo środki zbawienia, albo cały Chrystus, tj. głowa i członki. Tym wszystkim bowiem zajmuje się ta nauka, ale o ile odnosi się to do Boga.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Chociaż nie możemy wiedzieć o Bogu czym jest, to jednak zamiast definicji używamy w tej nauce Jego skutku, czy to natury, czy łaski, gdy się zajmujemy tym, co się o Bogu w tej nauce rozważa, podobnie jak w niektórych naukach filozoficznych dowodzi się czegoś o przyczynie przez skutek, biorąc skutek zamiast definicji przyczyny.

Odpowiedź na drugi zarzut. Wszystko inne, co określa teologia, zawiera się w pojęciu Boga, nie jako części, lub gatunki, czy przypadłości, lecz jako w pewien sposób skierowane do Niego.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.