Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 12, a. 10

Czy widzący istotność Bożą widzą równocześnie wszystko, co w niej oglądają

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że widzący istotność Bożą nie widzą wszystkiego równocześnie, co w niej oglądają. Według Filozofa bowiem może się zdarzyć, że się wie wiele, jedno zaś się rozumie. Lecz rzeczy, które się widzi w Bogu, rozumie się. Boga bowiem widzi się umysłem. Zatem nie zdarza się, by widzący Boga widzieli w Bogu wiele rzeczy równocześnie.

Zarzut drugi. Oprócz tego mówi Augustyn (Super Gen. ad litt. VIII, cap. 20, 22), że Bóg porusza stworzenie duchowe według czasu, to znaczy przez rozum i uczucie. Lecz stworzeniem duchowym jest anioł, który widzi Boga. Zatem ci, którzy widzą Boga, rozumieją i odczuwają jedno po drugim, czas bowiem wprowadza pojęcie następstwa.

Lecz przeciwnym temu jest, co mówi Augustyn (De Trin. XV, cap. 16): „Myśli nasze nie będą niestałe, przechodzące i wracające od jednych przedmiotów do drugich; lecz wszystko, co wiemy, ujrzymy jednym spojrzeniem”.

Odpowiadam, że tych rzeczy, które widzi się w Słowie, nie ogląda się jednych po drugich, lecz równocześnie. Celem pokazania tego należy rozważyć, że my dlatego nie możemy równocześnie wiele rozumieć, ponieważ rozumiemy wiele rzeczy przez różne idee; różne zaś idee nie mogą jednemu umysłowi nadawać czynnie formy równocześnie, aby przez nie rozumiał, jak jednemu ciału nie mogą równocześnie nadawać kształtu różne postaci. Stąd zdarza się, że gdy jakieś mnóstwo rzeczy można rozumieć pod jedną ideą, rozumie się je równocześnie, tak jak poszczególne części całości, gdy każda poszczególna część pojmuje się przez ich własne idee, pojmuje się je jedne po drugich, a nie równocześnie. Jeśli zaś wszystkie pojmuje się jedną ideą całości, pojmuje się je równocześnie. Wykazano zaś w poprzednim artykule, że tych rzeczy, które widzi się w Bogu, nie widzi się pojedynczo przez ich obrazy, lecz wszystkie przez jedną istotność Bożą. Stąd widzi się je równocześnie, a nie jedne po drugich.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. O tyle jedno tylko rozumiemy, o ile jedną ideą rozumiemy. Lecz gdy za pomocą jednej idei pojmuje się wiele rzeczy, rozumie się je równocześnie, tak jak w pojęciu człowieka rozumiemy zwierzę i rozumne.

Odpowiedź na drugi zarzut. Aniołowie, co do poznania przyrodzonego, którym poznają rzeczy różnymi ideami, w nich wlanymi, nie pojmują równocześnie wszystkiego, i w ten sposób, co do takiego rozumienia, poruszają się według czasu; lecz co do tego, co widzą w Bogu, widzą równocześnie.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.