Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 12, a. 5

Czy umysł stworzony potrzebuje jakiegoś światła stworzonego do widzenia istotności Boga

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że umysł stworzony nie potrzebuje jakiegoś światła stworzonego do widzenia istotności Boga. To bowiem, co samo przez się jest jasnym w rzeczach zmysłowych, nie potrzebuje innego światła, by było widziane: zatem podobnie i w rzeczach umysłowych. Lecz Bóg jest światłem umysłowym. Zatem nie widzi się Go przez jakieś światło stworzone.

Zarzut drugi. Oprócz tego, skoro Boga widzi się za pomocą jakiegoś środka, nie widzi się Go przez Jego istotność. Lecz gdy się Go widzi za pomocą jakiegoś światła stworzonego, widzi się Go za pomocą jakiegoś środka. Zatem nie widzi się Go przez Jego istotność.

Zarzut trzeci. Oprócz tego, nic nie przeszkadza, by to co jest stworzone, było naturalnym dla jakiegoś stworzenia. Jeśli więc widzi się istotność Boga przez jakieś światło stworzone, będzie mogło to światło być naturalnym dla jakiegoś stworzenia. I w ten sposób to stworzenie nie będzie potrzebowało jakiegoś innego światła do widzenia Boga, a to jest niemożliwe. Nie jest zatem rzeczą konieczną, by każde stworzenie potrzebowało światła przydanego dla widzenia istotności Boga.

Lecz przeciwnym temu jest, co powiedziano w (Ps 35, 10): w świetle Twoim oglądamy światłość.

Odpowiadam, iż wszelka rzecz, która jest podniesiona do czegoś, co przewyższa jej naturę, musi być przysposobioną do tego przez coś, co by było ponad jej naturę; tak na przykład, jeżeliby powietrze miało przyjąć formę ognia, musi być przysposobione przez coś do takiej formy. Skoro zaś jakiś umysł stworzony widzi Boga przez istotność, sama istotność Boga staje się formą zrozumiałą dla umysłu. Stąd musi mu być przydane jakieś przystosowanie nadprzyrodzone na to, by został podniesiony do takich wzniosłych wyżyn. Skoro więc zdolność przyrodzona umysłu stworzonego nie wystarcza do widzenia istotności Boga, jak to wykazano (w paragrafie poprzednim), trzeba, by z łaski bożej wzmożoną została jego zdolność rozumienia. I to pomnożenie zdolności umysłu nazywamy oświeceniem umysłu; tak jak i sam przedmiot zrozumiany nazywa się światłem lub jasnością. I to jest światło, o którym powiedziano w (Ap 21, 23), że: jasność boża oświeciła je, mianowicie towarzystwo błogosławionych, widzących Boga. I za pomocą tego światła stają się bogowtórami, to jest podobnymi do Boga, według słów (1 J 3, 2): gdy się okaże, podobni mu będziemy, i Go ujrzymy, jako jest.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Światło stworzone jest potrzebne do widzenia istotności Boga, nie dlatego, by przez to światło istotność boża, która jest zrozumiała sama w sobie, stała się zrozumiałą, lecz dlatego, by umysł stał się zdolnym do rozumienia, tak samo, jak stan czyni możność zdolniejszą do czynu; tak samo także i światło cielesne potrzebnym jest we wzroku zewnętrznym, o ile czyni ośrodek przezroczystym w czynie, by barwa mogła go poruszać.

Odpowiedź na drugi zarzut. Światło to do widzenia istotności Boga nie jest potrzebne, jakoby obraz, w którym by Bóg był widziany, lecz jako pewna doskonałość umysłu, wzmacniająca go do widzenia Boga. I w ten sposób można powiedzieć, że nie jest środkiem, w którym się widzi Boga, lecz za pomocą którego się widzi Boga. A to nie usuwa bezpośredniego widzenia Boga.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Przystosowanie się do formy ognia może być naturalnym tylko dla posiadającego formę ognia. Stąd światło chwały nie może być naturalnym dla stworzenia, chyba żeby to stworzenie miało naturę boską, a to jest niemożliwe. Przez to światło bowiem staje się stworzenie rozumne bogowtórem, jak to powiedziano w tym paragrafie.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.