I, q. 13, a. 11
Czy to imię Który jest jest najwłaściwszym imieniem Boga
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że to imię Który jest nie jest najwłaściwszym imieniem Boga. Tego bowiem imienia Bóg nie można nadawać innym, jak to powiedziano (par. 9). Lecz to imię Który jest, jest imieniem, które może być nadawane innym. Zatem to imię Który jest nie jest najwłaściwszym imieniem Boga.
Zarzut drugi. Oprócz tego Dionizy mówi (De Div. Nom. cap. III), że nazwa dobra przedstawia jasno wszystkie pochodzenia od Boga. Lecz to jest przede wszystkim właściwością Boga, że jest powszechnym początkiem rzeczy. Zatem to imię dobro jest najwłaściwszym dla Boga, a nie to imię Który jest.
Zarzut trzeci. Oprócz tego wydaje się, że każde imię boże wprowadza stosunek do stworzeń, skoro poznajemy Boga tylko przez stworzenia. Lecz to imię Który jest nie wprowadza żadnego stosunku do stworzeń. Zatem to imię Który jest nie jest najwłaściwszym imieniem Boga.
Lecz przeciwnym temu jest, co powiedziano (Wj 3, 13-14), że Mojżeszowi pytającemu: „jeśli mnie zapytają, jakie jest imię Jego, co im powiem?”, i odpowiedział mu Pan: „Tak im odpowiesz: KTÓRY JEST, posłał mnie do was”. Zatem to imię Który jest jest najwłaściwszym imieniem Boga.
Odpowiadam, że to imię Który jest najwłaściwszym jest imieniem Boga z trojakiego powodu. Po pierwsze mianowicie, dla swego znaczenia. Nie oznacza bowiem jakiejś formy, lecz sam byt. Stąd, skoro byt Boga jest samą jego istotnością, i to nie jest właściwością niczego innego, jak to wykazano powyżej (R. III, par. 4), jasnym jest, że spośród innych imion, to najwłaściwiej nazywa Boga; wszelka rzecz bowiem bierze imię od swej formy. Po drugie z powodu jego powszechności. Wszystkie bowiem inne imiona, albo są mniej powszechne, lub jeśli są z nim zamienne, to jednak dodają coś do niego pojęciowo; stąd w pewien sposób nadają mu formę i określają je. Umysł nasz zaś nie może poznać samej istotności bożej w tym życiu, tak jak jest sama w sobie, lecz jakikolwiek określa sposób, który rozumie o Bogu, nie dosięga tego sposobu, w jakim Bóg jest sam w sobie. I dlatego im mniej jakieś imiona są określone i im bardziej są ogólne i bezwzględne, tym właściwiej orzekamy je o Bogu. Stąd i Damascen (De Fid. Orth. l. I, c. 9) powiada, że najgłówniejszym ze wszystkich imion, które się nadaje Bogu, jest KTÓRY JEST; wszystko bowiem w samym sobie zawierając, obejmuje byt sam jakby jakieś morze substancji nieskończone i nieokreślone. Sposób bowiem jakiś substancji rzeczy określa się jakimkolwiek innym imieniem. Lecz to imię Który jest nie określa żadnego sposobu istnienia, lecz jest co do wszystkich sposobów nieokreślone i dlatego nazywa Go nieskończone morze substancji. Po trzecie zaś z jego współznaczenia. Oznacza bowiem byt w teraźniejszości; a to najwłaściwiej orzeka się o Bogu, którego byt nie zna ani przeszłości ani przyszłości, jak mówi Augustyn (De Trin. V).
Odpowiedź na pierwszy zarzut. To imię Który jest, jest właściwszym imieniem Boga, niż to imię Bóg, ze względu na to, od czego jest nadawane, mianowicie od bytu, i ze względu na sposób oznaczania i współznaczenia, jak to powiedziano (w corpus paragrafu). Lecz ze względu na to, na oznaczenie czego nadaje się imię, właściwszym jest to imię Bóg, które nadaje się na oznaczenie natury bożej. A jeszcze bardziej właściwym jest to imię Tetragrammaton (Jehowa) które nadaje się na oznaczenie samej substancji Boga, której innym udzielić nie można, i jeśli tak wolno powiedzieć poszczególnej.
Odpowiedź na drugi zarzut. To imię dobro jest głównym imieniem Boga, o ile jest przyczyną; jednak nie absolutnie; gdyż o bycie wziętym absolutnie, rozumie się, że jest przed przyczyną.
Odpowiedź na trzeci zarzut. Nie jest rzeczą konieczną, by wszystkie imiona boskie wprowadzały stosunek do stworzeń; lecz wystarcza, by nadawano je z jakichś doskonałości, przechodzących od Boga na stworzenia. A między nimi pierwszą jest sam byt, od której bierze się to imię Który jest.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.