I, q. 13, a. 8
Czy to imię Bóg jest imieniem natury
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że to imię Bóg nie jest imieniem natury. Mówi bowiem Damascen (De Fide orth. lib. I, c. 9), że Bóg (Deus) zwie się od theein, co znaczy troszczyć się i pielęgnować wszystkie rzeczy, albo od aithein to znaczy gorzeć (Bóg bowiem jest naszym ogniem, pożerającym wszelką złość), lub od theasthai, co znaczy rozważać wszystko. Te zaś wszystkie imiona należą do działania. To więc imię Bóg oznacza działanie, a nie naturę.
Zarzut drugi. Oprócz tego rzecz jakąś nazywamy według tego, według czego poznajemy. Lecz natura boża jest nam nieznana. A więc to imię Bóg nie oznacza natury boskiej.
Lecz przeciwnym temu jest, co mówi Ambroży (De Fide l. I), że Bóg jest imię natury.
Odpowiadam, że to, od czego imię na oznaczenie czegoś się nadaje, nie zawsze jest tym, do oznaczenia czego imię się nadaje. Jak bowiem substancję rzeczy poznajemy z jej własności lub czynności, tak substancję rzeczy nazywamy czasami od jakiejś jej czynności lub własności. Jak na przykład substancję kamienia (lapis) nazywamy od jakiejś jego czynności, ponieważ obraża nogę (laedit pedem): nie nałożono jednak tego imienia celem oznaczenia tego działania, lecz substancji kamienia. Jeżeli zaś są jakieś rzeczy, które nam są znane same w sobie, jak ciepło, zimno, białość i tym podobne, nie nazywa się ich od innych rzeczy. Stąd w takich rzeczach to, co imię oznacza, jest tym samym, od czego nakłada się imię celem oznaczenia. Ponieważ tedy Bóg nie jest nam znany w swej naturze, lecz poznajemy Go z działalności i skutków Jego, z nich możemy Mu imię nadawać, jak wyżej się powiedziało (paragr. 1). Stąd to imię Bóg jest imieniem działania, odnośnie do tego, od czego się nadaje celem oznaczenia. Nakłada się bowiem to imię od powszechnej opatrzności nad rzeczami. Wszyscy bowiem mówiąc o Bogu, zamierzają nazwać Bogiem to, co ma opatrzność nad wszystkimi rzeczami. Stąd mówi Dionizy XII c. De Div. nom., że Bóstwo jest to to, co widzi wszystko z opatrznością i dobrocią doskonałą. Z tego zaś działania wzięte to imię Bóg, nadano celem oznaczenia boskiej natury.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Wszystko, co podał Damascen, odnosi się do opatrzności, od której nadaje się to imię Bóg celem oznaczenia.
Odpowiedź na drugi zarzut. O ile poznać możemy naturę jakiejś rzeczy z jej właściwości i skutków, o tyle możemy ją oznaczyć imieniem. Ponieważ substancję kamienia możemy poznać samą w sobie z jej właściwości, wiedząc, czym jest kamień, stąd to imię kamień (lapis) oznacza samą naturę kamienia, jak jest sama w sobie. Oznacza bowiem definicję kamienia, przez którą wiemy, czym jest kamień. Pojęcie bowiem, które oznacza imię, jest definicją, jak mówi Filozof w IV Metaph. Lecz ze skutków bożych nie możemy poznać natury bożej tak, jak ona jest sama w sobie, byśmy mogli o niej wiedzieć, czym jest; lecz sposobem wywyższenia ponad wszystko i przyczynowości i przeczenia, jak się wyżej powiedziało (R. XII, par. 12). I w ten sposób to imię Bóg oznacza naturę bożą. Nałożono bowiem to imię celem oznaczenia czegoś istniejącego ponad wszystkim, czegoś, co jest początkiem wszystkiego i oddalone od wszystkiego. To bowiem zamierzają oznaczyć, nadając to imię Bóg.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.