Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 16, a. 5

Czy Bóg jest prawdą

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że Bóg nie jest prawdą. Prawda bowiem polega na zestawianiu i rozdzielaniu, dokonywanym przez umysł. Lecz w Bogu nie ma zestawienia ani rozdzielania. Nie ma więc tam prawdy.

Zarzut drugi. Oprócz tego, prawda, według Augustyna, (de Vera Relig. c. XXXVI), jest podobieństwem do początku. Lecz Bóg nie ma podobieństwa do początku. Więc w Bogu nie ma prawdy.

Zarzut trzeci. Oprócz tego cokolwiek mówi się o Bogu, mówi się o Nim jako o pierwszej przyczynie wszystkiego; jak na przykład byt Boga jest przyczyną wszelkiego bytu, a dobroć Jego jest przyczyną wszelkiego dobra. Jeżeli więc w Bogu jest prawda, wszelka prawda będzie od Niego. Lecz to, że ktoś grzeszy, jest prawdziwym. A więc to będzie od Boga, a to jest oczywiście fałszywym.

Lecz przeciwnym temu jest co powiedziano: (J 14, 6): Jam jest droga i prawda i żywot.

Odpowiadam, że jak powiedziano (par. 1), prawda znachodzi się w umyśle, o ile on pojmuje rzecz jak jest, i w rzeczy, o ile ma byt zgodny z umysłem. To zaś w najwyższym stopniu znajduje się w Bogu. Byt bowiem Jego nie tylko jest zgodny z Jego umysłem, lecz także jest samym Jego rozumieniem; a Jego rozumienie jest miarą i przyczyną wszelkiego innego bytu i wszelkiego innego rozumu; a On Sam jest Swym bytem i rozumieniem. Stąd wynika, że nie tylko w Nim jest prawda, lecz, że On Sam jest samą najwyższą i pierwszą prawdą.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Chociaż w umyśle bożym nie ma zestawiania i rozdzielania, jednak według swego pojedynczego rozumu sądzi o wszystkim i poznaje wszystkie rzeczy złożone. I w ten sposób w umyśle Jego jest prawda.

Odpowiedź na drugi zarzut. Prawda umysłu naszego jest o tyle, o ile zgodna jest ze swym początkiem, mianowicie z rzeczami, od których bierze poznanie. Również prawda rzeczy jest o tyle, o ile one zgodne są ze swym początkiem, mianowicie z umysłem bożym. Lecz tego ściśle mówiąc, nie można powiedzieć w prawdzie bożej, chyba o ile prawdę przypisuje się Synowi, który ma początek. Lecz jeżeli mówimy o prawdzie, wziętej istotnościowo, nie można tego rozumieć, chyba, że zdanie twierdzące rozwiąże się w przeczące, jak gdy się mówi: Ojciec jest od Siebie, ponieważ nie jest od kogoś innego. I podobnie można nazwać podobieństwem do początku prawdę bożą, o tyle, że Jego byt nie jest niepodobny do Jego umysłu.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Niebyt i braki nie posiadają prawdy ze siebie samych, lecz tylko w pojęciu umysłu. Wszelkie zaś pojęcie umysłu jest od Boga. Stąd cokolwiek jest prawdy w tym, co mówię: to, że on cudzołoży jest prawdą, wszystko jest od Boga. Lecz jeżeliby się tak dowodziło: więc to, że on cudzołoży, jest od Boga, jest sofizmatem przypadłości.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.