Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 19, a. 10

Czy Bóg ma wolną wolę

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że Bóg nie ma wolnej woli. Mówi bowiem Hieronim w homilii o synu marnotrawnym (Epist. XXI ad Damasum): Bóg jest jedynym, który nie podlega grzechowi, ani też podlegać nie może; wszyscy inni, mając wolną wolę, przechylić się mogą na jedną lub drugą stronę.

Zarzut drugi. Oprócz tego wolna wola jest władzą rozumu i woli, przez którą wybiera się dobre i złe. Lecz Bóg nie chce zła, jak to powiedziano (w par. poprzednim). Zatem nie ma w Bogu wolnej woli.

Lecz przeciwnym temu jest, co mówi Ambroży w księdze De Fide (c. VI): Duch Święty rozdziela każdemu jak chce, to znaczy wedle wolnej woli; a nie zmuszony koniecznością.

Odpowiadam, że wolną wolę mamy odnośnie do tych rzeczy, których nie chcemy z konieczności lub z instynktu naturalnego. Nie należy bowiem do wolnej woli, że chcemy być szczęśliwi, lecz do instynktu naturalnego. Stąd i o innych zwierzętach, które naturalnym instynktem poruszają się ku czemuś, nie mówi się, że się poruszają wolną wolą. Skoro więc Bóg chce Swej dobroci z konieczności, innych zaś rzeczy nie z konieczności, jak to wykazano powyżej (par. 3), odnośnie do tych rzeczy, których nie chce z konieczności, ma wolną wolę.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Wydaje się, że Hieronim wyklucza u Boga wolną wolę nie wprost, ale tylko o tyle, o ile chodzi o przechylenie się do grzechu.

Odpowiedź na drugi zarzut. Skoro zło winy polega na odwróceniu się od dobroci bożej, przez którą Bóg chce wszystkiego, jak to wykazano powyżej (par. 2), jasnym jest, że jest niemożliwym, by chciał zła winy. A jednak może wybierać między dwoma przeciwieństwami, o ile może chcieć, by to było lub nie było. Jak i my, nie grzesząc, możemy chcieć siedzieć i nie chcieć siedzieć.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.