Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 19, a. 11

Czy w Bogu należy rozróżniać wolę znaku

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że nie należy rozróżniać w Bogu woli znaku. Jak bowiem wola Boga jest przyczyną rzeczy, tak i wiedza. Lecz nie wyznacza się jakichś znaków ze strony wiedzy bożej. Zatem nie należy także wyznaczać jakichś znaków ze strony woli bożej.

Zarzut drugi. Oprócz tego każdy znak, który nie zgadza się z tym, czego jest znakiem, jest fałszywy. Jeśli więc znaki, które wyznacza się co do woli bożej, nie zgadzają się z wolą bożą, są fałszywe. Jeśli zaś się zgadzają, zbytecznie się je wyznacza. Zatem nie należy wyznaczać jakichś znaków co do woli bożej.

Lecz przeciwnym temu jest, że wola Boga jest jedna, skoro jest samą istotnością Boga. Czasem jednak wielorako się ją oznacza, jak gdy się mówi (Ps 110, 2): Wielkie sprawy Pańskie; doświadczone we wszystkim upodobaniu Jego. A więc należy czasami przyjąć znak woli za wolę.

Odpowiadam, że w Bogu niektóre rzeczy wprost się orzeka, a niektóre przenośnie, jak wynika z tego, co powiedziano poprzednio (R. XIII, § 3). Gdy zaś niektóre namiętności ludzkie przyjmuje się w Bogu, orzekając je przenośnie, czyni się to ze względu na podobieństwo skutku. Stąd to, co jest w nas znakiem takiej namiętności, oznacza się w Bogu przenośnie nazwą tej namiętności. Tak na przykład u nas zagniewani zwykle karzą; stąd sama kara jest znakiem gniewu. I dlatego oznacza się samą karę nazwą gniewu, gdy Bogu się gniew przypisuje. Podobnie to, co w nas zwykło być znakiem woli, czasami nazywa się w Bogu przenośnie wolą. Tak na przykład, gdy kto coś rozkazuje, jest to znakiem, iż chce, żeby się to stało. Stąd rozkaz boży czasem nazywa się przenośnie wolą bożą, według owych słów (Mt 6, 10): Bądź twa wola jako w niebie tak i na ziemi. Lecz ta jest różnica między wolą a gniewem, że gniewu o Bogu nigdy się nie orzeka we właściwym znaczeniu, skoro w głównym swym pojęciu zawiera namiętność; mówi się zaś o woli w Bogu we właściwym znaczeniu. I dlatego w Bogu rozróżnia się wolę, którą się orzeka w znaczeniu właściwym i przenośnym. Wola bowiem, którą się orzeka w znaczeniu właściwym, nazywa się wolą upodobania, wola zaś, którą się orzeka przenośnie, nazywa się wolą znaku, dlatego, że sam znak woli nazywa się wolą.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Wiedza tylko przez wolę jest przyczyną tych rzeczy, które się dokonują. To bowiem, co wiemy, wykonujemy tylko wtedy, gdy chcemy. Stąd też znaku nie przypisuje się wiedzy, tak jak przypisuje się woli.

Odpowiedź na drugi zarzut. Znaki woli nazywa się wolą bożą, nie dlatego, że są znakami, iż Bóg chce, lecz ponieważ te rzeczy, które w nas zwykle są znakami chcenia, w Bogu zwą się wolą bożą. Jak na przykład kara nie jest znakiem, że jest gniew w Bogu; lecz kara dlatego, że w nas jest znakiem gniewu, nazywa się w Bogu gniewem.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.