Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 20, a. 2

Czy Bóg wszystko kocha

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że Bóg nie kocha wszystkiego. Albowiem według Dionizego IV c. De Div. nom., miłość stawia kochającego poza sobą i przenosi go niejako w kochanego. Nie jest zaś dopuszczalnym mówić, że Bóg położony poza sobą, przenosi się w inne rzeczy. A więc jest niedopuszczalnym mówić, że Bóg kocha rzeczy różne niż On sam.

Zarzut drugi. Oprócz tego miłość Boga jest wieczną. Lecz te rzeczy, które są różne od Boga, są od wieków tylko w Bogu. Bóg więc kocha je tylko sam w sobie. Lecz o ile są w Nim, nie są czymś innym od Niego. Bóg więc nie kocha rzeczy innych od siebie.

Zarzut trzeci. Oprócz tego dwojaka jest miłość, mianowicie pożądania i przyjaźni. Lecz Bóg nierozumnych stworzeń nie kocha miłością pożądania, albowiem niczego poza sobą nie potrzebuje. Lecz nie kocha także miłością przyjaźni, albowiem nie może ona istnieć ku rzeczom nierozumnym, jak to wykazał Filozof w VIII Ethic. A więc Bóg nie kocha wszystkiego.

Zarzut czwarty. Oprócz tego mówi się w (Ps 5, 7): Nienawidzisz wszystkich, którzy czynią nieprawość. Do niczego zaś nie można mieć równocześnie nienawiści i miłości. A więc Bóg nie kocha wszystkiego.

Lecz przeciwnym temu jest co powiedziano (Mdr 11, 25): Miłujesz wszystko co jest i nic nie masz w nienawiści z tego, coś uczynił.

Odpowiadam, że Bóg kocha wszystko, co istnieje. Albowiem wszystkie rzeczy istniejące, o ile istnieją, są dobre. Sam bowiem byt każdej rzeczy jest pewnym dobrem i podobnie pewną jej doskonałością. Wykazano zaś powyżej (R. XIX, § 4), że wola Boga jest przyczyną wszystkich rzeczy. I w ten sposób jest rzeczą konieczną, że o tyle coś posiada byt lub jakiekolwiek dobro, o ile Bóg go chce. Dla wszelkiej zatem istniejącej rzeczy Bóg chce jakiegoś dobra. Stąd skoro kochać nie jest niczym innym, jak chcieć dla kogoś dobra, jasnym jest, że Bóg kocha wszystkie rzeczy, które istnieją. Jednak nie w ten sposób, jak my. Ponieważ bowiem nasza wola nie jest przyczyną dobroci rzeczy, lecz porusza ją ta dobroć, jako jej przedmiot, więc miłość nasza, którą chcemy dobra dla jakiejś rzeczy, nie jest przyczyną dobroci tej rzeczy, lecz przeciwnie, dobroć jej czy to prawdziwa czy mniemana, wywołuje miłość, przez którą pragniemy, by zachowała dobro, które posiada, i by przydano jej dobro, którego nie posiada i do tego kierujemy nasze usiłowania. Lecz miłość Boża wlewa i stwarza dobroć w rzeczach.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Kochający o tyle wychodzi poza siebie, przenosząc się w kochanego, o ile kochanemu chce dobra i czyni to dobro przez swoją troskliwość, jak dla siebie samego. Stąd mówi Dionizy IV, c. De Div. nom.: Musimy zaś ośmielić się powiedzieć i to ze względu na prawdę, że i On sam, przyczyna wszechrzeczy, przez przeobfitą miłość pełną dobroci, wychodzi poza siebie Swą opatrznością ku wszystkiemu, co istnieje.

Odpowiedź na drugi zarzut. Chociaż stworzenia są od wieków tylko w Bogu, jednak przez to, że od wieków w Bogu były, od wieków Bóg poznał rzeczy w ich własnych naturach. I z tego powodu je kochał. Tak jak i my przez podobieństwa rzeczy, które w nas istnieją, poznajemy rzeczy istniejące same w sobie.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Przyjaźń można mieć tylko do stworzeń rozumnych, które są zdolne do odpłacania miłością za miłość i do współudziału w działaniach życiowych, którym może się powodzić dobrze lub źle, stosownie do losu i szczęścia. Ku nim też właściwie objawia się życzliwość. Stworzenia zaś nierozumne nie mogą dosięgnąć do miłości Boga ani do współuczestnictwa w życiu umysłowym i szczęśliwym, którym żyje Bóg. Tak tedy Bóg właściwie mówiąc, nie kocha stworzeń nierozumnych miłością przyjaźni, lecz miłością jak gdyby pożądania, o ile je skierowuje do stworzeń rozumnych, a także do Siebie samego, nie jakoby ich potrzebował, lecz dla swej dobroci i naszego pożytku. Pożądamy bowiem czegoś i dla siebie i dla innych.

Odpowiedź na czwarty zarzut. Nic nie przeszkadza, by jeden i ten sam przedmiot otaczać równocześnie pod pewnym względem miłością a pod pewnym nienawiścią. Bóg zaś kocha grzeszników, o ile są pewnymi naturami, tak bowiem i istnieją i są od Niego. O ile zaś są grzesznikami nie istnieją, lecz od bytu odpadają; i to nie jest w nich od Boga. Stąd odnośnie do tego ma ich Bóg w nienawiści.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.