I, q. 27, a. 3
Czy w Bogu jest inne pochodzenie prócz rodzenia słowa
Zarzut pierwszy. Wydaje się, że w Bogu nie ma innego pochodzenia prócz rodzenia słowa. Z tego samego bowiem powodu będzie inne jakieś pochodzenie od tego innego pochodzenia i tak postępowałoby się w nieskończoność, co jest niedorzeczne. Należy więc zostać przy pierwszym, że jest tylko jedno pochodzenie w Bogu.
Zarzut drugi. Oprócz tego w każdej naturze znajduje się tylko jeden sposób udzielania tej natury; a to dlatego, że działania mają jedność i różnorodność, odpowiednio do celów, do których dążą. Lecz pochodzenie w Bogu odbywa się tylko według udzielania natury bożej. Skoro więc jest tylko jedna natura boża, jak powyżej wykazano (R. XI, par. 3), wynika stąd, że jest tylko jedno pochodzenie w Bogu.
Zarzut trzeci. Oprócz tego, gdyby było w Bogu inne pochodzenie od rozumowego pochodzenia słowa, będzie to tylko pochodzenie miłości, które jest według czynności woli. Lecz takie pochodzenie nie może być różne od pochodzenia umysłowego rozumu; ponieważ wola w Bogu nie jest czymś innym od rozumu, jak powyżej wykazano (R. XIX, par. 1). Zatem nie ma w Bogu innego pochodzenia, prócz pochodzenia słowa.
Lecz przeciwnym temu jest, że Duch św. pochodzi od Ojca, jak powiedziano (J 15, 26). Sam zaś jest różny od Syna według owych słów Jana (J 14, 16): prosić będę Ojca mego, a innego pocieszyciela da wam. Zatem jest w Bogu inne pochodzenie oprócz pochodzenia słowa.
Odpowiadam, że w Bogu są dwa pochodzenia, mianowicie pochodzenie słowa i jakieś inne. Aby to pokazać, należy rozważyć, że w Bogu jest pochodzenie tylko według czynności, które nie zmierza do czegoś zewnętrznego, lecz pozostaje w samym działającym. Tego rodzaju zaś czynnością w naturze rozumnej jest czynność rozumu i czynność woli. Pochodzenie słowa zaś, dzieje się według czynności rozumowej. Według czynności woli zaś, znajduje się w nas inne jakieś pochodzenie, mianowicie pochodzenie miłości; według którego ukochane jest w kochającym, jak przez poczęcie słowa rzecz powiedziana lub rozumiana jest w rozumiejącym. Stąd i oprócz pochodzenia słowa przyjmuje się inne pochodzenie w Bogu, a jest nim pochodzenie miłości.
Odpowiedź na pierwszy zarzut. Nie jest koniecznym postępować w nieskończoność w pochodzeniach bożych. Pochodzenie bowiem, które jest ku wewnątrz w naturze rozumnej, kończy się na pochodzeniu woli.
Odpowiedź na drugi zarzut. Cokolwiek jest w Bogu, jest Bogiem, jak to powyżej wykazano (R. III, par. 3, 4), a to nie przydarza się w innych rzeczach. I dlatego przez jakiekolwiek pochodzenie, które nie jest na zewnątrz, udziela się natura boża; jednak nie inne natury.
Odpowiedź na trzeci zarzut. Chociaż w Bogu wola i rozum nie są czymś innym, jednak należy do pojęcia woli i rozumu, że pochodzenia, które się odnoszą do czynności obydwu, odnoszą się w pewnym porządku. Pochodzenie miłości bowiem nie odbywa się inaczej jak tylko w należytym porządku, odnośnie do pochodzenia słowa; niczego bowiem nie można kochać wolą, jeśli rozum tego nie począł. Jak więc znajduje się pewien porządek słowa do początku od którego pochodzi, chociaż w Bogu jest tym samym substancja rozumu i pojęcie rozumowe: tak, choć w Bogu tym samym jest wola i rozum, jednak, ponieważ należy do pojęcia miłości, by pochodziła tylko z idei umysłu, istnieje w Bogu rozróżnienie porządku między pochodzeniem miłości, a pochodzeniem słowa.
Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.