Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 33, a. 2

Czy to imię Ojciec jest właściwym imieniem dla osoby boskiej

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że to imię Ojciec nie jest imieniem właściwym dla osoby boskiej. To bowiem imię Ojciec oznacza stosunek. Osoba zaś jest substancją poszczególną. Zatem to imię Ojciec nie jest właściwym imieniem dla oznaczenia osoby.

Zarzut drugi. Oprócz tego rodzący jest ogólniejszym niż ojciec, każdy bowiem ojciec jest rodzącym, lecz nie na odwrót. Lecz imienia ogólniejszego używa się właściwiej w Bogu, jak powiedziano (w par. poprzednim). Więc właściwszym imieniem dla osoby boskiej jest rodzący i rodziciel niż ojciec.

Zarzut trzeci. Oprócz tego nie może nic być imieniem właściwym czyimś, co orzeka się przenośnie. Lecz u nas słowo nazywa się przenośnie zrodzonym lub potomstwem, a stąd ten, czyje jest to słowo, przenośnie nazywa się ojcem. Zatem nie można właściwie nazwać w Bogu początek Słowa Ojcem.

Zarzut czwarty. Oprócz tego wszystko, co właściwie orzeka się o Bogu, pierwej mówi się o Bogu niż o stworzeniach. Lecz wydaje się, że rodzenie orzeka się pierwej o stworzeniach niż o Bogu; prawdziwszym bowiem wydaje się rodzenie tam, gdzie coś pochodzi od kogoś odróżnione nie tylko co do stosunku, lecz także co do istotności. Zatem wydaje się, że imię Ojca, które bierze się od rodzenia, nie jest imieniem własnym jakiejś osoby boskiej.

Lecz przeciwnym temu jest, co powiedziano w (Ps 88, 27): On mię będzie wzywał, Ojcem moim jesteś ty.

Odpowiadam, że imię własne jakiejkolwiek osoby oznacza to, czym ta osoba odróżnia się od wszystkich innych. Jak bowiem do pojęcia człowieka należy dusza i ciało, tak do pojęcia tego człowieka należy ta dusza i to ciało, jak powiedziano w VII Metaph., przez nie zaś ten człowiek odróżnia się od wszystkich innych. To zaś, czym osoba Ojca odróżnia się od wszystkich innych, jest ojcostwo. Stąd imieniem własnym dla osoby Ojca jest to imię Ojciec, które oznacza ojcostwo.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. U nas stosunek nie jest osobą bytującą, i stąd to imię Ojciec u nas nie oznacza osoby, lecz stosunek osoby. Nie tak zaś w Bogu, jak to niektórzy fałszywie mniemali, stosunek bowiem, który oznacza to imię Ojciec, jest osobą bytującą substancjalnie. Stąd powiedziano powyżej (R. XXIX, par. 4), że to imię osoba w Bogu oznacza stosunek jako bytujący substancjalnie w naturze boskiej.

Odpowiedź na drugi zarzut. Według Filozofa w II De Anima (cap. IV), nazwę powinno się nadawać rzeczy wedle jej doskonałości i celu. Pochodzenie zaś oznacza powstawanie czegoś, lecz ojcostwo oznacza dopełnienie rodzenia. I stąd silniejszym jako imię osoby boskiej jest Ojciec, niż rodzący lub rodziciel.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Słowo nie jest czymś bytującym substancjalnie w naturze ludzkiej, stąd nie może być właściwie nazwane zrodzonym lub synem. Lecz Słowo Boże jest czymś bytującym substancjalnie w naturze boskiej, stąd właściwie, a nie przenośnie nazywa się Synem, a jego początek Ojcem.

Odpowiedź na czwarty zarzut. Imię rodzenia i ojcostwa, jak i inne imiona, które właściwie orzeka się o Bogu, pierwej orzeka się o Bogu niż o stworzeniach, co do rzeczy oznaczonej, choć nie co do sposobu oznaczania. Stąd i Apostoł mówi (Ef 3, 14-15): klękam na kolana moje ku Ojcu Pana naszego Jezusa Chrystusa, z którego wszelkie ojcostwo na niebie i ziemi jest nazywane. To się w ten sposób tłumaczy. Jasnym jest bowiem, że rodzenie otrzymuje gatunek od terminu, którym jest forma zrodzonego. I o ile ta była bliższą formie rodzącego, tym prawdziwszym i doskonalszym jest zrodzenie, jak zrodzenie jednoznaczne jest doskonalsze od niejednoznacznego, do pojęcia bowiem rodzącego należy, by rodził podobne sobie co do formy. Stąd to właśnie, że w rodzeniu boskim forma rodzącego i zrodzonego jest liczbowo ta sama, w rzeczach zaś stworzonych nie jest ta sama liczbowo, lecz tylko gatunkowo, wykazuje, że rodzenie, a zatem ojcostwo, pierwej jest w Bogu niż w stworzeniach. Stąd to właśnie, co w Bogu jest odróżnieniem rodzącego od zrodzonego odnośnie tylko do stosunku, należy do prawdziwości boskiego rodzenia i ojcostwa.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.