Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 42, a. 5

Czy Ojciec jest w Synu i naodwrót

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że Syn nie jest w Ojcu i naodwrót. Filozof bowiem w IV Physic. (c. III) przyjmuje osiem sposobów istnienia czegoś w jakiejś rzeczy, i według żadnego z nich nie jest Syn w Ojcu, albo naodwrót, jak widzi jasno każdy, kto rozważa poszczególne sposoby. A więc Syn nie jest w Ojcu, ani też naodwrót.

Zarzut drugi. Oprócz tego, co wyszło z jakiejś rzeczy, nie jest w niej. Lecz Syn od wieków wyszedł z Ojca, według słów Micheasza (Mi 5, 1): „wyjścia jego od początku, ode dni wieczności”. Zatem Syn nie jest w Ojcu.

Zarzut trzeci. Oprócz tego, jedna z rzeczy przeciwstawnych nie jest w drugiej. Lecz Ojciec i Syn są przeciwstawni co do stosunków. Zatem jeden nie może być w drugim.

Lecz przeciwnym jest, co powiedziano (J 14, 10): „ja w Ojcu a Ojciec jest we mnie”.

Odpowiadam, że w Ojcu i Synu należy rozważyć trzy rzeczy, mianowicie istotność, stosunek i pochodzenie; a według każdego z tych jest Syn w Ojcu i naodwrót. Według istotności bowiem jest Ojciec w Synu, ponieważ Ojciec jest swoją istotnością i udziela swej istotności Synowi, nie przez jakąś swoją przemianę, stąd wynika, że skoro istotność Ojca jest w Synu, więc w Synu jest Ojciec. I podobnie skoro Syn jest swoją istotnością, wynika, że jest w Ojcu, w którym jest jego istotność. I to właśnie mówi Hilary w V de Trin. n. 37, 38: „Bóg niezmienny idzie, że tak powiem, za swoją naturą, rodząc niezmiennego Boga. Rozumiemy więc w Nim naturę bożą substancjalnie bytującą, skoro w Bogu jest Bóg”. Także według stosunków jest jasnym, że jedno z przeciwstawnych stosunkowo jest w drugim pojęciowo. Także według pochodzenia jest jasnym, że pochodzenie słowa rozumnego nie kieruje się na zewnątrz, ale pozostaje w mówiącym. To bowiem, co się mówi słowem, zawiera się w słowie. I to samo rozumowanie odnosi się do Ducha Świętego.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Te rzeczy, które są w stworzeniach, nie przedstawiają wystarczająco tego, co jest w Bogu. I dlatego według żadnego z tych sposobów, które wylicza Filozof, nie jest Syn w Ojcu albo naodwrót. Więcej jednak do tego przybliża się ów sposób, według którego mówi się, że coś jest w tym, który daje początek, z tym wyjątkiem, że brak jedności istotności w rzeczach stworzonych między początkiem a tym, co jest od początku.

Odpowiedź na drugi zarzut. Wyjście Syna od Ojca jest według sposobu pochodzenia wewnętrznego, jak słowo wychodzi z serca i w nim pozostaje. Stąd to wyjście w Bogu jest według jedynego odróżnienia stosunków, a nie według jakiegoś istotnościowego oddalenia.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Ojciec i Syn przeciwstawiają się stosunkami, a nie istotnością. A jednak jedno z przeciwstawionych stosunkowo jest w drugim, jak powiedziano (w corpus paragrafu).

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.