Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 45, a. 7

Czy w stworzeniach znajduje się koniecznie ślad Trójcy

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że nie musi się koniecznie znajdywać ślad Trójcy w stworzeniach. Każdą bowiem rzecz można wyśledzić przez jej ślady. Lecz Trójcy Osób nie można wyśledzić ze stworzeń, jak powyżej powiedziano (R. XXXII, par. 1). Zatem w stworzeniach nie ma śladów Trójcy.

Zarzut drugi. Oprócz tego cokolwiek jest w stworzeniu, jest stworzone. Jeśli się więc znajduje w stworzeniu ślad Trójcy odpowiednio do jakichś jego własności, a wszelkie stworzenie posiada ślad Trójcy, musi w każdej z tych własności znajdować się także ślad Trójcy i tak dalej w nieskończoność.

Zarzut trzeci. Oprócz tego, skutek przedstawia tylko swoją przyczynę. Lecz przyczynowość stworzeń należy do wspólnej natury, nie zaś do stosunków, którymi Osoby się rozróżniają i liczą. Zatem nie znajduje się w stworzeniu śladu Trójcy, lecz tylko jedności istotności.

Lecz przeciwnym jest co mówi Augustyn w VI de Trin. (cap. X), że w stworzeniach ukazuje się ślad Trójcy.

Odpowiadam, iż wszelki skutek w jakiś sposób przedstawia swoją przyczynę, lecz różnorako. Jeden skutek bowiem przedstawia tylko przyczynowość przyczyny, nie zaś jej formę, jak na przykład dym przedstawia ogień, i takie przedstawienie nazywa się śladem, ślad bowiem jest dowodem ruchu czegoś przechodzącego, nie zaś jakim jest. Inny zaś skutek przedstawia przyczynę odnośnie do podobieństwa jej formy, jak ogień zrodzony przedstawia ogień rodzący, a statua Merkurego, Merkurego, a takie przedstawienie nazywa się obrazowym. Pochodzenie zaś Osób boskich rozważa się według czynów rozumu i woli, jak powyżej powiedziano (R. XXVII). Syn bowiem pochodzi jako Słowo rozumu, Duch Święty jako Miłość woli. W stworzeniach więc rozumnych, w których jest rozum i wola, znajduje się przedstawienie Trójcy sposobem obrazu, według tego, że znajduje się w nich słowo poczęte i miłość pochodząca. Lecz we wszystkich stworzeniach znachodzi się przedstawienie Trójcy sposobem śladu, o ile w każdym stworzeniu znachodzi się pewne rzeczy, które trzeba sprowadzać do Osób boskich, jako do przyczyny. Każde bowiem stworzenie bytuje oddzielnie w swoim bycie i posiada formę, która je określa co do gatunku i jest przyporządkowane do czegoś drugiego. O ile więc jest jakąś substancją stworzoną, przedstawia przyczynę i początek, i w ten sposób pokazuje Boga Ojca, który jest początkiem nie z początku. O ile zaś ma jakąś formę i gatunek, przedstawia Słowo, zgodnie z tym, jak forma rzeczy uczynionej pochodzi z pojęcia pracownika. O ile zaś jest przyporządkowane, przedstawia Ducha Świętego, o ile jest Miłością, ponieważ przyporządkowanie skutku do czegoś innego pochodzi od woli stwarzającego. I dlatego mówi Augustyn w VI de Trin. (jak wyżej), że ślad Trójcy znajduje się w każdym stworzeniu, o ile jest czymś jednym i o ile formę ma nadaną przez jakiś gatunek i o ile posiada jakieś przyporządkowanie. I do tego także sprowadza się owe trzy, liczbę, wagę i miarę, o których mówi (Mdr 11, 21): miara bowiem odnosi się do substancji rzeczy ograniczonej jej początkami, liczba do gatunku, ciężar do przyporządkowania. I do tego także sprowadza się inne trzy, które przyjmuje Augustyn (De Nat. Boni c. III), sposób, gatunek i porządek. I to o czym pisze w Ks. Octog. trium Quaest. (qu. XVIII) co istnieje, co się rozróżnia, co się zgadza, istnieje bowiem coś przez swą substancję, rozróżnia się przez formę, zgadza się przez porządek. I do tego samego można łatwo sprowadzić podobne wyrażenia.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Przedstawienie śladu odnosi się do apropriacji, przez który to sposób można ze stworzeń dojść do Trójcy Osób, jak powiedziano.

Odpowiedź na drugi zarzut. Stworzenie właściwie mówiąc jest rzeczą istniejącą substancjalnie, w której należy znaleźć powyższe trzy rzeczy. Nie potrzeba też, by te trzy rzeczy znachodziły się we wszystkim, co istnieje w stworzeniu, lecz według nich przypisuje się ślad rzeczy istniejącej substancjalnie.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Pochodzenia Osób są także w pewien sposób przyczyną i obrazem stworzenia, jak powiedziano w par. poprzednim.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.