Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 60, a. 2

Czy jest w aniołach miłość z wyboru

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że w aniołach nie ma miłości z wyboru. Wydaje się bowiem, że miłość z wyboru jest miłością rozumną, skoro wybór idzie za rozwagą, która polega na badaniu, jak powiedziano w III Ethic. Lecz miłość rozumną przeciwstawia się umysłowej, (która jest swoistą dla aniołów), jak powiedziano c. IV de Div. Nom. Zatem nie ma w aniołach miłości z wyboru.

Zarzut drugi. Oprócz tego, w aniołach prócz poznania wlanego jest tylko poznanie naturalne, nie wnioskują bowiem z zasad, by dojść do wniosków. I tak do wszystkich rzeczy, które w sposób naturalny mogą poznać, mają się podobnie jak nasz umysł do pierwszych zasad, które może poznać z natury. Lecz miłość idzie za poznaniem, jak powiedziano (w par. poprzednim). Zatem w aniołach prócz miłości wlanej, jest tylko miłość naturalna. Nie ma więc miłości z wyboru.

Lecz przeciwnie, przez czynności naturalne ani nie zasługujemy, ani nie grzeszymy. Lecz aniołowie przez swą miłość albo zdobywają zasługi, albo ponoszą szkody. Zatem jest w nich jakaś miłość z wyboru.

Odpowiadam, że w aniołach jest jakaś miłość naturalna i jakaś miłość z wyboru. A miłość naturalna jest w nich podstawą miłości z wyboru. Zawsze bowiem to, co należy do tego co jest pierwej, zawiera pojęcie początku; stąd, skoro natura jest pierwszym co jest w każdej rzeczy, musi to, co do natury należy, być w każdej rzeczy początkiem.

A to widać w człowieku i co do umysłu i co do woli. Umysł bowiem poznaje zasady z natury; i to poznanie powoduje w człowieku poznanie wniosków, których człowiek nie poznaje z natury, lecz przez wynajdywanie, lub naukę. Podobnie w woli cel sprawia to, co w umyśle zasada, jak powiedziano w II Physic. Stąd wola z natury dąży do swego ostatecznego celu, każdy człowiek bowiem z natury pragnie szczęścia. I ta naturalna wola powoduje wszystkie inne wole, skoro czegokolwiek chce, chce tego dla celu. Miłość więc dobra, którego człowiek chce z natury jako celu, jest miłością naturalną; miłość zaś od niej pochodząca, która jest miłością dobra, kochanego dla celu, jest miłością z wyboru. To jednak inny ma stosunek do umysłu, a inny do woli. Ponieważ, jak powyżej powiedziano (R. LIX, par. 2), poznanie umysłu powstaje, o ile rzeczy poznane są w poznającym. Z niedoskonałości zaś natury zmysłowej w człowieku pochodzi to, że umysł jego nie od razu posiada z natury wszystkie rzeczy poznawalne, lecz tylko niektóre, poruszające go w pewien sposób do drugich. Lecz przeciwnie, czyn władzy pożądawczej idzie za skłonnością człowieka do rzeczy. Niektóre zaś z tych rzeczy są dobre same przez się i dlatego same przez się pożądalne. Niektóre zaś uważa się za dobre z powodu przyporządkowania do czegoś innego, i są one pożądalne z powodu czegoś innego. Stąd nie jest to niedoskonałością pożądającego, że pożąda czegoś z natury jako celu, a czegoś z wyboru jako skierowanego do celu. Ponieważ więc umysłowa natura w aniołach jest doskonała, znajdujemy w nich tylko poznanie naturalne a nie wyrozumowane, lecz znajduje się w nich miłość i naturalna i z wyboru. To zaś powiedziano, pomijając te rzeczy, które są ponad naturą, natura ich bowiem nie jest wystarczającym początkiem. O tym zaś mówić się będzie poniżej.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Nie każda miłość z wyboru jest miłością rozumową, o ile miłość rozumowa przeciwstawia się umysłowej. To bowiem nazywa się miłością rozumową, co idzie za poznaniem rozumującym; nie każdy zaś wybór idzie za rozstrząsaniem rozumowym, jak powyżej wykazano (R. LIX, par. 3), gdy była mowa o wolnej woli, lecz tylko wybór człowieka. Stąd wniosek nie jest słuszny.

Odpowiedź na drugi zarzut jest jasna z tego, co powiedziano powyżej (w corpus paragrafu).

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.