Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 60, a. 3

Czy anioł kocha siebie samego miłością naturalną i z wyboru

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że anioł nie kocha siebie samego miłością naturalną i z wyboru. Miłość bowiem naturalna odnosi się do samego celu, jak powiedziano (w poprz. par.), miłość zaś z wyboru odnosi się do tych rzeczy, które służą do celu. Lecz to samo nie może być celem i służyć do celu pod tym samym względem. Zatem nie może do tego samego odnosić się miłość naturalna i z wyboru.

Zarzut drugi. Oprócz tego miłość jest siłą łączącą i jednoczącą, jak mówi Dionizy w IV cap. de Div. Nom. Lecz jednoczenie i łączenie jest własnością różnych rzeczy, zespolonych w jedno. Zatem anioł nie może sam siebie kochać.

Zarzut trzeci. Oprócz tego miłość jest pewnym ruchem. Lecz każdy ruch dąży do drugiego. Wydaje się więc, że anioł nie może kochać siebie samego miłością naturalną, lecz z wyboru.

Lecz przeciwnym jest, co mówi Filozof IX Ethic., że uczucia przyjazne zwrócone do drugiego pochodzą od uczuć przyjaznych, zwróconych do siebie samego.

Odpowiadam, że skoro miłość zwraca się ku dobru, dobro zaś jest i w substancji i w przypadłości, jak widać w I Ethic., kocha się coś dwojako; jednym sposobem jako dobro istniejące substancjalnie; drugim sposobem jako dobro przypadłościowe, czyli tkwiące w czymś. To zaś kocha się jako dobro istniejące substancjalnie, co się kocha tak, że mu ktoś dobrze życzy. Jako zaś dobro przypadłościowe czyli tkwiące w czymś, kocha się to, co się pragnie dla drugiego, jak na przykład kocha się naukę, nie dlatego, by jej było dobrze, lecz by się ją posiadało. I ten sposób miłości nazwali niektórzy pożądliwością, pierwszy zaś przyjaźnią. Jasnym zaś jest, że w rzeczach, które nie posiadają poznania, każda rzecz z natury pragnie osiągnąć to, co dla niej jest dobrem; jak na przykład ogień miejsce wyższe. Stąd i anioł i człowiek z natury pożądają swego dobra i swej doskonałości. A to znaczy kochać siebie samego. Stąd z natury tak anioł jak człowiek kocha siebie samego, o ile naturalnym pożądaniem pragnie jakiegoś dobra dla siebie. O ile zaś pożąda dla siebie jakiegoś dobra z wyboru, o tyle kocha siebie samego miłością z wyboru.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Anioł albo człowiek nie kocha siebie miłością naturalną i z wyboru pod tym samym względem; lecz pod różnymi względami, jak powyżej powiedziano (w corpus paragrafu).

Odpowiedź na drugi zarzut. Jak większe ma znaczenie być jednym niż być zjednoczonym, tak miłość czegoś do siebie samego jest więcej jedna, niż miłość do rzeczy różnych, które się z nim jednoczą. Lecz dlatego Dionizy użył nazwy złączania i zjednoczenia, by okazał pochodzenie miłości od siebie do innych, jak od jednego pochodzi zjednoczenie.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Jak miłość jest czynnością pozostającą w działającym, tak jest ruchem pozostającym w kochającym, nie dąży zaś do czegoś drugiego z konieczności, lecz może się zwracać do kochającego, tak, że kocha siebie samego, jak i poznanie zwraca się ku poznającemu, tak, że poznaje siebie samego.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.