Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 60, a. 4

Czy jeden anioł kocha drugiego miłością przyrodzoną jak siebie samego

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że jeden anioł nie kocha drugiego miłością przyrodzoną jak siebie samego. Miłość bowiem idzie za poznaniem. Lecz jeden anioł nie poznaje drugiego tak, jak siebie samego, gdyż siebie samego poznaje przez swą istotność, drugiego zaś przez jego podobieństwo, jak powyżej powiedziano (R. LVI, par. 1). Zatem wydaje się, że jeden anioł nie kocha drugiego jak siebie samego.

Zarzut drugi. Oprócz tego, przyczyna jest potężniejszą od spowodowanego, a początek od tego, co pochodzi od początku. Lecz miłość skierowana do drugiego, pochodzi od tej, która jest skierowana do siebie samego, jak mówi Filozof w IX Ethic. Zatem anioł nie kocha drugiego jak siebie samego, lecz siebie samego bardziej.

Zarzut trzeci. Oprócz tego, miłość przyrodzona zwraca się do czegoś jako do celu, i nie można jej usunąć. Lecz jeden anioł nie jest celem drugiego, i nadto tę miłość można usunąć, jak to widać w szatanach, którzy nie kochają dobrych aniołów. Zatem jeden anioł nie kocha drugiego miłością przyrodzoną, jak siebie samego.

Lecz przeciwnym jest, że wydaje się, iż to, co się znajduje we wszystkich rzeczach, nawet pozbawionych rozumu, jest przyrodzone. Lecz jak powiedziano w (Syr 13, 19): Każde zwierzę miłuje sobie podobne. Zatem anioł kocha z natury drugiego jak siebie samego.

Odpowiadam, że jak powiedziano, anioł i człowiek z natury kocha siebie samego. To zaś, co jest jednym z jakąś rzeczą, jest samą tą rzeczą, stąd każdy kocha to, co z nim jest jednym. A jeśli jest z nim czymś jednym przyrodzonym zjednoczeniem, kocha je miłością przyrodzoną, jeśli zaś jest z nim czymś jednym zjednoczeniem nieprzyrodzonym, kocha je miłością nieprzyrodzoną. Tak na przykład człowiek kocha swego współobywatela miłością cnoty obywatelskiej, krewnego zaś swego miłością przyrodzoną, o ile jest z nim czymś jednym w początku naturalnego zrodzenia. Jasnym zaś jest, że to, co jest jednym z czymś co do rodzaju lub gatunku, jest jednym przez naturę. I dlatego każda rzecz kocha miłością przyrodzoną to, co jest z nią jednym co do gatunku, o ile kocha swój gatunek. A to widać także w tych rzeczach, które nie posiadają poznania. Ogień bowiem ma skłonność przyrodzoną udzielania drugiej rzeczy swej formy, co stanowi dobro tej rzeczy, jak z natury skłania się ku temu, by szukał swego dobra, jak na przykład, by być wyżej. Tak więc należy powiedzieć, że jeden anioł kocha drugiego miłością przyrodzoną, o ile tenże się z nim zgadza co do natury. Lecz o ile się z nim zgadza w czymś innym, albo także o ile różni się od niego co do jakichś innych rzeczy, nie kocha go miłością przyrodzoną.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. To, co mówię jak siebie samego, może jednym sposobem określać poznanie, czyli miłość ze strony rzeczy poznanej i ukochanej. I w ten sposób poznaje drugiego jak siebie samego, gdyż poznaje, że drugi istnieje, jak poznaje, że on sam istnieje. Drugim sposobem może określać poznanie i miłość ze strony kochającego i poznającego; i w ten sposób nie poznaje drugiego jak siebie samego, ponieważ siebie poznaje przez swą istotność, drugiego zaś nie przez jego istotność. I podobnie nie kocha drugiego jak siebie samego, gdyż siebie samego kocha swoją wolą, drugiego zaś nie kocha jego wolą.

Odpowiedź na drugi zarzut. To jak nie oznacza równości, lecz podobieństwo. Skoro bowiem miłość przyrodzona ma swą podstawę w jedności przyrodzonej, więc to, co jest mniej z nim jedno, z natury kocha mniej. Stąd z natury kocha bardziej to, co jest jednym liczbowo, niż to, co jest jednym co do gatunku lub rodzaju. Lecz jest naturalnym, że podobną miłość ma do drugiego jak ma do siebie samego, odnośnie do tego, że jak siebie samego kocha, o ile pragnie dobra dla siebie, tak kocha drugiego, o ile pragnie jego dobra.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Mówi się, że miłość przyrodzona odnosi się do samego celu, nie jakoby do czegoś, czemu ktoś chce dobra, lecz jako do dobra, którego ktoś chce dla siebie, a stąd dla drugiego, o ile z nim jest jednym. I nie można tej przyrodzonej miłości usunąć nawet od złych aniołów, tak, by nie mieli miłości przyrodzonej do innych aniołów, o ile z nimi uczestniczą w naturze. Lecz nienawidzą ich, o ile są różnymi, odnośnie do sprawiedliwości i niesprawiedliwości.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.