Przejdź do treści
Chrześcijańska Rzeczywistość

I, q. 62, a. 3

Czy aniołowie zostali stworzeni w łasce

Zarzut pierwszy. Wydaje się, że aniołowie nie zostali stworzeni w łasce. Mówi bowiem Augustyn w II super Gen. ad Litt. (cap. VIII), że pierwotnie natura anielska została stworzona bez formy i nazwana niebem, później zaś otrzymała formę i nazwana została światłością. Lecz takie uformowanie pochodzi od łaski. Zatem aniołowie nie zostali stworzeni w łasce.

Zarzut drugi. Oprócz tego łaska skłania naturę rozumną do Boga. Gdyby więc anioł był stworzony w łasce, żaden anioł by się nie odwrócił od Boga.

Zarzut trzeci. Oprócz tego łaska jest czymś pośrednim między naturą a chwałą. Lecz aniołowie nie byli w chwale w chwili swego stworzenia. Zdaje się więc, że nie zostali też stworzeni w łasce, lecz najpierw tylko w naturze, potem zaś dostąpili łaski, a wreszcie dostąpili chwały.

Lecz przeciwnym jest, co mówi Augustyn w XII de Civ. Dei (c. IX): Któż sprawił dobrą wolę w aniołach, jeśli nie ten, który ich stworzył wolą swoją, to znaczy czystą miłością, którą są z nim złączeni, ustanawiając w nich zarazem naturę i udzielając łaskę?

Odpowiadam, że choć są różne zdania co do tego, jedni bowiem mówią, że aniołowie zostali stworzeni tylko w stanie natury, inni zaś, że zostali stworzeni w łasce, jednak wydaje się, że prawdopodobniejszym zdaniem i bardziej zbliżonym do zdań Świętych jest to, iż zostali stworzeni w łasce poświęcającej. Tak bowiem widzimy, że wszystko, co z biegiem czasu Opatrzność działaniem swym powołała do bytu za pośrednictwem stworzenia działającego pod wpływem Boga, w pierwszym ustanowieniu rzeczy zostało stworzone według pewnych form nasiennych, jak mówi Augustyn super Gen. ad Litt. (lib. VIII, c. 3), jak na przykład drzewa i zwierzęta i tym podobne rzeczy. Jasnym zaś jest, że łaskę poświęcającą tak się przyrównuje do szczęśliwości, jak formę nasienną w naturze do skutku naturalnego, stąd w (1 J 3, 9) nazywa się łaskę nasieniem Boga. Jak więc według zdania Augustyna przyjmuje się, że natychmiast w pierwszej chwili stworzenia materialnego wlane mu zostały formy nasienne wszystkich naturalnych skutków, tak od razu od pierwszej chwili stworzenia zostali aniołowie stworzeni w łasce.

Odpowiedź na pierwszy zarzut. Ten brak uformowania anioła można rozumieć albo przez przyrównanie do uformowania chwały, i tak co do czasu brak uformowania jest pierwszym niż uformowanie. Albo przez przyrównanie do uformowania łaski i tak nie jest pierwszym w porządku czasu, lecz w porządku natury, jak to także przyjmuje Augustyn co do uformowania cielesnego (de Gen. ad Litt.).

Odpowiedź na drugi zarzut. Wszelka forma skłania swój podmiot odpowiednio do sposobu jego natury. Jest zaś sposobem naturalnym natury umysłowej, by skłaniała się swobodnie do tego, czego pragnie. I dlatego skłonność łaski nie nakłada konieczności, lecz posiadający łaskę może jej nie używać i grzeszyć.

Odpowiedź na trzeci zarzut. Choć łaska jest pośrednią w porządku natury między naturą a chwałą, jednak w porządku czasu w naturze stworzonej nie musiała być równocześnie chwała z naturą, gdyż chwała jest celem działania samej natury, wspartej przez łaskę. Łaska zaś nie stoi w stosunku celu działania, gdyż nie pochodzi z uczynków, lecz jest podstawą czynienia dobrze. I dlatego było odpowiednim dać łaskę natychmiast wraz z naturą.

Przekład: Summa teologiczna, Kraków 1927 do 1933, tłumaczona staraniem redakcji „Wiadomości Katolickich”; pisownia uwspółcześniona.